III AUa 227/12

<p>Sygn. akt III AUa 227/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 3 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Anna Polak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Romana Mrotek (spr.)</p> <p>SSA Zofia Rybicka - Szkibiel</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>St. sekr. sąd. Edyta Rakowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 r. w Szczecinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">T. Ś.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o wysokość świadczenia</p> <p>na skutek apelacji organu rentowego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt IV U 1170/11</p> <p>zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w części dotyczącej zaliczenia ubezpieczonemu <span class="anon-block">T. Ś.</span> do okresów składkowych pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej <span class="anon-block">(...)</span> od 1 czerwca 1983r. do 02 kwietnia 1987r. i odwołanie w tym zakresie oddala.</p> <p>Sygn. akt III AUa 227/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 27 września 2011r., a następnie z 17 października 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> odmówił zaliczenia ubezpieczonemu <span class="anon-block">T. Ś.</span> do okresów składkowych, mających wpływ na wysokość przyznanego świadczenia, pracy w RSP <span class="anon-block">S.</span> od 01.06.1983r. do 02.04.1987r. oraz w RSP <span class="anon-block">P.</span> od 01.08.1987r. do 18.02.1988r.</p> <p>W odwołaniu z 18 października 201 1r. ubezpieczony <span class="anon-block">T. Ś.</span> nie zgodził się ze stanowiskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych domagając się zaliczenia spornych okresów do okresu składkowego.</p> <p>W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podnosząc, że okresy pracy w Rolniczych Spółdzielniach Produkcyjnych nie mogą być uwzględnione, ponieważ ubezpieczony był członkiem spółdzielni na okoliczność pracy zobowiązany jest do przedstawienia wykazu przepracowanych dniówek obrachunkowych w poszczególnych okresach.</p> <p>Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012r. Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zaliczył ubezpieczonemu do okresów składkowych pracę w <span class="anon-block"> Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)</span> od dnia 1 czerwca 1983r. do 2 kwietnia 1987r. oraz w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej <span class="anon-block">(...)</span>od dnia 1 sierpnia 1987r. do 18 lutego 1988r. oraz oddalił odwołanie w przedmiocie zaliczenia do okresu składkowego pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony <span class="anon-block">T. Ś.</span> w dniu 22 lipca 2011r. złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Do wniosku dołączył świadectwo pracy z 21.10.1987r. z którego wynika, że od 01.06.1983r. .do 02.04.1987r. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierownika fermy lisów, przy czym ostatnio zajmował stanowisko prezesa tej Spółdzielni. Z treści świadectwa pracy wynika również, że ubezpieczony otrzymywał miesięcznie wynagrodzenie w określonej kwocie, a Spółdzielnia w której pracował wypłacała dodatek stażowy oraz nagrody jubileuszowe.</p> <p>Ubezpieczony wykorzystał urlop wypoczynkowy za 1987r. Z treści drugiego dołączonego przez ubezpieczonego świadectwa pracy wynika, że od 01.08.1987r. do 18.02.1988r. zatrudniony był on w pełnym wymiarze czasu pracy w RSP w <span class="anon-block">P.</span> na stanowisku kierownika produkcji pozarolniczej i działów specjalnych, przy czym wynagrodzenie wynosiło 93 dniówki obrachunkowe po 300 zł.</p> <p>W legitymacji ubezpieczonego, wydanej przez RSP w <span class="anon-block">(...)</span>, istnieją stemple RSP w <span class="anon-block">(...)</span> i RSP w <span class="anon-block">P.</span> potwierdzające zatrudnienie ubezpieczonego i stanowiące poświadczenie o uprawnieniach do świadczeń leczniczych.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że na str. 5, 46 i 47 legitymacji istnieją stemple RSP w <span class="anon-block">P.</span> z datą 02.04.1987r., 14.07.1987r. i 31.07.1987r. oraz nieczytelne podpisy przy tych datach i zapis, że ubezpieczony zajmował stanowisko prezesa zarządu. Do akt osobowych ubezpieczonego z RSP w <span class="anon-block">P.</span> dołączona została kartoteka wynagrodzeń za okres od sierpnia do grudnia 1987r. z której wynika, że ubezpieczony w każdym ze wskazanych miesięcy przepracował 26 dni tj. 208 godzin, dniówka wynosiła 93,0 i na tej podstawie wyliczono wskazane w kartotece wynagrodzenie</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że odwołanie w części dotyczącej zaliczenia do okresów składkowych pracy w RSP w <span class="anon-block">(...)</span> oraz w RSP w <span class="anon-block">P.</span> zasługuje na uwzględnienie. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że ubezpieczony we wskazanych Spółdzielniach pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, a więc co najmniej 8 godzin dziennie. Świadczy o tym treść świadectw pracy, jak również akta osobowe ubezpieczonego z RSP <span class="anon-block">P.</span>, w tym zachowana za 1987r. kartoteka wynagrodzenia.</p> <p>Zdaniem Sądu Okręgowego w świetle tych dokumentów na wiarę zasługują również twierdzenia ubezpieczonego słuchanego w charakterze strony, dotyczące wykonywania pracy w spornym okresie, przy czym bezspornym jest, że ubezpieczony był członkiem wskazanych Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych. Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 6;art. 6 ust. 2;art. 6 ust. 2 pkt. 12)">art. 6 ust. 2 pkt 12 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> wynika, że okresami składkowymi, przypadającymi przed 15 listopada 1991r. są okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i w innych spółdzielniach zrzeszonych w Centralnym Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych, w zespołowych gospodarstwach rolnych w spółdzielni kółek rolniczych zrzeszonych w Krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych oraz pracy na rzecz tych spółdzielni:</p> <p>a) objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, za które opłacono składkę na ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki,</p> <p>b) przed dniem objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tego tytułu.</p> <p>Kwalifikacja zatem wymienionych okresów następuje na podatnie przepisów obowiązujących w okresie zatrudnienia osoby ubiegającej się o ich zaliczenie. Ubezpieczony domagał się zaliczenia okresu zatrudnienia od 1983r. do 1988r., a więc przed 15 listopada 1991r.</p> <p>Sąd Okręgowy wskazał, że w okresie tym obowiązywał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 ()">dekret z 4 marca 1976r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych; spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin</a> (Dz. U. z 15.03.1976r. nr 10 poz. 54 i z 1977r. nr 32 poz. 140).</p> <p>Z art. 1 cytowanego dokumentu wynika, że ubezpieczenie społeczne określone dekretem obejmuje członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, przy czym w myśl art. 4 dekretu przy ustalaniu okresu pracy w spółdzielni wymaganego do uzyskania świadczeń za dzień pracy uważa się 8 godzin pracy, a przed dniem 1 lipca 1962r. dzień, który stanowił podstawę do obliczenia dniówki obrachunkowej.</p> <p>Do dni pracy zalicza się również dni urlopu wypoczynkowego oraz dni pobierania zasiłku chorobowego i macierzyńskiego lub opiekuńczego. Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760130074" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1976 r. w sprawie wykonania przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 13, poz. 74 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z 19 marca 1976r. w sprawie wykonania przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin</a> (Dz. U. z 06.04.1976r. nr 13 poz. 74) wynika, że zatrudnieni członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu a § 12 ustęp 1 cyt. rozporządzenia stanowi, że podstawę wymiaru składki stanowią kwoty wypłacone ubezpieczonym w roku kalendarzowym z tytułu pracy w spółdzielni.</p> <p>Skoro więc z ustalonego materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że ubezpieczony będąc członkiem <span class="anon-block"> Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)</span> od 1 czerwca 1983r. do 2 kwietnia 1987r. i Rolniczej Spółdzielni <span class="anon-block">P.</span> od 1 sierpnia 1987r. do 18 lutego 1988r., pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, co najmniej 8 godzin dziennie, okres tej pracy zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami należało – zdaniem Sądu Okręgowego - w myśl art. 6 ustęp 2 pkt 12 ustawy emerytalno-rentowej zaliczyć do okresów składkowych.</p> <p>Brak natomiast było podstaw do zaliczenia do okresów składkowych pracy w <span class="anon-block">P.</span> albowiem zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, czy ubezpieczony pracował w pełnym wymiarze czasu pracy i czy otrzymywał wynagrodzenie.</p> <p>Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31.01.2012 r. wniósł organ rentowy i zarzucił temu rozstrzygnięciu:</p> <p>- naruszenie prawa materialnego, a w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 (art. 4;art. 4 pkt. 3)">art. 4 punkt 3 dekretu z 04.03.1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin</a> (Dz. U. Nr 10, poz. 54 z zm.) w związku z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 6;art. 6 ust. 2;art. 6 ust. 2 pkt. 12;art. 6 ust. 2 pkt. 12 lit. a)">art. 6 ust. 2 punkt 12 lit. a ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t. jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1227 z zm.) polegający na zaliczeniu okresu pracy członka Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej do okresu zatrudnienia, mimo nie udokumentowania ilości przepracowanych dniówek, w spornym okresie.</p> <p>Podstawą do wywiedzenia apelacji jest rozbieżność w ustaleniu, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, wykonywania umowy o pracę przez członka Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeks pracy</a>, a nie cytowany wyżej dekret o zatrudnianiu członków RSP.</p> <p>Ubezpieczony jest uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Do wyliczenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto wynagrodzenie z 10 lat kalendarzowych, a obliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 274,74 % i został ograniczony do 250,00 %.</p> <p>Ustalony okres zatrudnienia wynosi 17 lat, 2 m-ce i 10 dni okresów składkowych oraz 6 lat, 1 m-c i 10 dni okresów nieskładkowych, który został ograniczony do 1/3 okresu składkowego tj. 5 lat, 8 m-cy i 24 dni. Łączny udokumentowany okres zatrudnienia wynosi 22 lata, 11 m-cy i 4 dni.</p> <p>W dniu 05.10.2011 r. ubezpieczony złożył wniosek o doliczenie do okresu zatrudnienia,</p> <p>poniższych okresów pracy w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych:</p> <p>1. w <span class="anon-block"> Rolniczej Spółdzielni Pracy (...)</span> od 01.06.1983 r. do 03.04.19878 r.,</p> <p>2. w Rolniczej Spółdzielni Pracy <span class="anon-block">P.</span> od 01.08.1978 r. do 18.02.1988 r.</p> <p>Na te okresy zostały przedłożone świadectwa pracy, z których jednoznacznie wynikało, że ubezpieczony był w zatrudniony w RSP jako członek RSP, a nie pracownik. W procesie ubezpieczony dochodził także zatrudnienia w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej <span class="anon-block">P.</span> od 02.04.1987 r. do 31.07.1987 r.</p> <p>Ubezpieczony nie kwestionuje przed ZUS-em oraz przed sądem wykonywanie pracy na podstawie wyżej cytowanego dekretu. Również dla sądu fakt ten jest bezsporny - str. 3 uzasadnienia.</p> <p>Apelujący wskazał, że ubezpieczony nie przedstawił zaświadczenia o ilości przepracowanych dniówek w spornym okresie, nie ma też takiego wykazu w dokumentacji osobowej, jaka znajduje się w aktach sądowych.</p> <p>Sąd uwzględnił okres pracy w RSP w <span class="anon-block">(...)</span> w całości, tylko na podstawie odręcznego wpisu na świadectwie prący odwołującego, że RSP <span class="anon-block">(...)</span> jest płatnikiem nagród jubileuszowych, świadczeń leczniczych oraz zeznań samego zainteresowanego. Zdaniem Sądu. takie adnotacje pozwalają na ustalenie, że odwołujący był pracownikiem w sensie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a>.</p> <p>Zdaniem apelującego brak jest podstaw do ustalenia przez Sąd orzekający, że odwołujący był zatrudniony na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a> i może pominąć w orzekaniu bezsporny fakt wykonywania pracy na podstawie wyżej cytowanego dekretu. Nie wykazanie ilości przepracowanych dniówek przez ubezpieczonego jest, zdaniem Sądu, bez znaczenia w sprawie.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co nastepuje:</p> <p>Apelacja organu rentowego jest zasadna.</p> <p>Kwestią sporną w sprawie było ustalenie dokonane przez Sąd Okręgowy, że ubezpieczony w okresie od 1 czerwca 1983r. do 2 kwietnia 1987r. wykonywał pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, co najmniej 8 godzin dziennie. Okres ten winien być, zgodnie ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, zaliczony do okresów składkowych w myśl art. 6 ust. 2 pkt 12 ustawy emerytalno – rentowej.</p> <p>Organ rentowy składając apelację wskazał, że błędne jest zaliczenie przez Sąd I instancji okresu pracy członka RSP do okresów zatrudnienia, mimo nie udokumentowania ilości przepracowanych dniówek w spornym okresie. Zdaniem apelującego brak jest podstaw do uznania przez Sąd Okręgowy, że ubezpieczony był zatrudniony na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a> i pominięcia w orzekaniu faktu świadczenia pracy przez ubezpieczonego jako członka RSP.</p> <p>Stanowisko organu rentowego jest zasadne, bowiem uznanie przez Sąd Okręgowy, że wnioskodawca wykonywał pracę na rzecz RSP jako jej członek, lecz w reżimie ściśle takim, jak stosunek pracy okazało się błędne.</p> <p>Ubezpieczony, będąc członkiem RSP <span class="anon-block">(...)</span> wykonywał pracę w oparciu o stosunek członkostwa.</p> <p>Prawa i obowiązki członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych są uregulowane w odmienny sposób od obowiązków i praw pracowniczych.</p> <p>Aktem szczególnym regulującym także wykonywanie przez nich pracy jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">ustawa z dnia 16 września 1982r. - Prawo spółdzielcze</a>. W art.155 § 1 tej ustawy stwierdza się, że zdolny do pracy członek spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy oprócz członków spółdzielnia może zatrudniać także ich domowników. Natomiast zatrudnienie osób niebędących członkami spółdzielni jest regulowane w art. 157 ustawy. Przepis ten stanowi, że spółdzielnia poza członkami i domownikami może zatrudniać stosownie do swoich potrzeb również inne osoby na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy. Tak więc z przepisów tych wynika, że członkowie spółdzielni produkcyjnej i ich domownicy mogą świadczyć pracę na rzecz spółdzielni wyłącznie w oparciu o stosunek członkostwa. Umowa o pracę lub umowy cywilnoprawne mogą zaś być zawierane jedynie z osobami, które nie są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Stanowisko powyższe potwierdzone zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Między innymi w wyroku z dnia 16 listopada 2000 r., I CKN 311/00 (LEX nr 52413) Sąd Najwyższy stwierdził, że pomiędzy członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej a spółdzielnią nie zachodzi odrębny od stosunku członkostwa stosunek pracy. W postanowieniu z dnia 9 stycznia 2008 r., III UK 92/07 (OSNP 2009 nr 5-6, poz. 80), Sąd Najwyższy zajął stanowisko, iż uchwała walnego zgromadzenia rolniczej spółdzielni produkcyjnej, że "członkowie będą pracować na takich samych warunkach jak pracownicy" nie może zmienić charakteru prawnego ich zatrudnienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięto też wprost, że członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę. Można więc stwierdzić, że choć niektóre prawa i obowiązki związane z wykonywaniem' pracy członka spółdzielni mogą być podobne lub identyczne jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego, to w sensie formalnoprawnym występują tu zasadnicze różnice.</p> <p>Gdyby ubezpieczony nawiązał ze spółdzielnią umowę o pracę i w czasie jej trwania został członkiem RSP, to umowa o pracę została z sposób dorozumiany rozwiązana za porozumieniem stron nawet, jeżeli strony (spółdzielnia i skarżący) nie postanowiły o bycie wcześniej wiążącej je umowy o pracę w związku z nawiązaniem stosunku członkostwa w spółdzielni. Nie można w tej sytuacji przyjąć, że doszło do (ex lege) do rozwiązania, wygaśnięcia czy zawieszenia umownego stosunku pracy. Jak wcześniej wspomniano analogiczny problem był przedmiotem orzeczeń Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 5 maja 1999r. I PKN 677/98 (OSNAPiUS 2001 nr 8, poz. 268), wyrażono pogląd, że dochodzi w tej sytuacji do rozwiązania pracowniczego stosunku pracy na mocy porozumienia stron i nawiązania spółdzielczej umowy o pracę. Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2009r., I PK 106/09, czy z dnia 13 października 1999r., I PK 297/99. Można więc na tej podstawie stwierdzić, że w przypadku nawiązania z pracownikiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej stosunku członkostwa dochodzi do dorozumianego rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron. Członek tej spółdzielni nie może pozostawać z nią w pracowniczym stosunku zatrudnienia. W rezultacie okres wykonywania pracy w charakterze członka nie może zostać zaliczony do stażu pracowniczego.</p> <p>Ubezpieczonego nie wiązała również z rolniczą spółdzielnią produkcyjną spółdzielcza umowa o prace. Stanowisko takie, reprezentowane przez ubezpieczonego w piśmie procesowym z dnia 16.09.2011r., nie znajduje oparcia w przepisach.</p> <p>Ustawa z dnia 16.09.1984r. prawo spółdzielcze w Tytule II Dziale I zawiera przepisy dotyczące Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych. Przepis art. 138 ustawy stanowi o przedmiocie działalności RSP (prowadzenie wspólnego gospodarstwa rolnego oraz działalności na rzecz indywidualnych gospodarstw rolnych członków), art. 155 stanowi o prawie i obowiązku pracy członka w spółdzielni (w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni), art. 156 §1 dotyczy zatrudnienia domowników członków RSP, art. 157 dopuszcza możliwość zatrudniania innych osób na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego (którego przedmiotem jest świadczenie pracy), art. 158 §1 dotyczy wynagrodzenia członka za pracę w formie udziału o dochodzie podzielnym stosownie do wkładu ich pracy, art. 160 przewidział zaś prawo członków i domowników do corocznego urlopu wypoczynkowego (w wymiarze i według zasad określonych w statucie).</p> <p>Przepisy działu I w żadnym miejscu nie przewidują zatrudniania członków RSP na podstawie spółdzielczych umów o pracę lub innych rodzajów umów o pracę. Spółdzielcza umowa o pracę dotyczy tylko członków Spółdzielni Pracy. Przepisy dotyczące Spółdzielni Pracy zawarte zostały w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 (dział 3)">Dziale III Tytuł II ustawy Prawo Spółdzielcze</a>.</p> <p>Przedmiot działalności spółdzielni pracy jest jednak inny niż wskazany wyżej (art. 138) przedmiot działalności RSP. Przedmiotem gospodarczej działalności Spółdzielni pracy jest prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków (art. 181). Przepis art. 182 §1 stanowi zaś wprost, że Spółdzielnia i członek Spółdzielni mają obowiązek pozostawania ze sobą w stosunku pracy, a stosunek pracy pomiędzy spółdzielnią a jej członkiem nawiązuje się przez spółdzielczą umowę o pracę (art. 182 §3). Tym samym, ani spółdzielcza umowa o pracę, ani żadna inna umowa o pracę nie mogła być zawarta (lub kontynuowana) z członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej.</p> <p>W tym miejscu można również wskazać na tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8.12.2009r. (IUK 186/09), w którym Sąd ten wskazał, że</p> <p>1. Przyjęcie pracownika w poczet członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej powoduje dorozumiane rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy za porozumieniem stron.</p> <p>2. Członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może pozostawać z tą spółdzielnią w pracowniczym stosunku zatrudnienia</p> <p>3. Okres wykonywania pracy w charakterze członka spółdzielni nie może zostać zaliczony do okresu od którego zależy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm. ) OSNP 2011/13-14/189.</p> <p>Ubezpieczony, przesłuchany przed Sądem Apelacyjnym wskazał, że początkowo miał zawartą umowę o pracę z RSP <span class="anon-block">(...)</span>, później zaś został członkiem tej spółdzielni. Ubezpieczony nie pamięta jednak, od kiedy był członkiem i w związku z tym brak jest podstaw, aby jakikolwiek okres wyodrębnić z okresu od 1.06.1983r. do 2.04.1987r. i uznać, że był to okres istnienia stosunku pracy. Znajdujące się w aktach organu rentowego dokumenty – świadectwo pracy (k. 9 akt rentowych) i oświadczenie (k. 38 akt rentowych) w sposób jednoznaczny kwalifikują ten okres jako okres członkostwa w RSP <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Wskazując na powyższe wskazać należy, że zasadny okazał się zarzut przedstawiony w apelacji dotyczący naruszenia w orzeczeniu Sądu Okręgowego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 (art. 4;art. 4 pkt. 3)">art. 4 pkt 3 dekretu z 4.03.1976r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin</a> w związku z treścią art. 6 ust. 2 pkt 12 lit. a ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS polegający na zaliczeniu okresu pracy członka RSP do okresu zatrudnienia mimo nie udokumentowania ilości przepracowanych dniówek w spornym okresie.</p> <p>Mając na uwadze fakt, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 ()">dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, spółdzielniach kółek rolniczych i ich rodzin</a> zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 obejmował świadczenia emerytalne, zasadne jest na podstawie rygorów tej ustawy zaliczenie okresów pracy, w sytuacji gdy przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> nie uchyliły dekretu w tym zakresie - to jest ustalania okresu pracy do celu uzyskania świadczeń. W przepisie art. 195 ustawy emerytalnej tracą moc jedynie enumeratywnie wskazane przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 ()">dekretu z dnia 4 marca 1976 r.</a>, są to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 (art. 1;art. 2;art. 3)">art. 1, 2, 3</a>.<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 (art. 16 ust. 2 pkt. 3;art. 3 ust. 1 pkt. 5;art. 16 ust. 2 pkt. 9;art. 16 ust. 2;art. 16 ust. 2 pkt. 3;art. 16 ust. 3;art. 16;art. 18)">pkt 3, 5 i 9, ust. 2 pkt 3 i ust. 3, art. 16, art. 18</a> do 20, art. 22, art. 25, art. 26, art.28. Ponadto na mocy art. 194 ustawy emerytalnej zostały utrzymane w mocy przepisy wykonawcze wymienionego dekretu. Sąd Okręgowy popełnił błąd nie stosując w przedstawionym mu pod osąd stanie faktycznym przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19760100054" title="Dekret z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin - Dz. U. z 1976 r. Nr 10, poz. 54 (art. 4)">art. 4 dekretu z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, spółdzielniach kółek rolniczych i ich rodzin</a>. Kwalifikacja okresów składkowych według zasad określonych art. 6 ustawy emerytalnej, przebytych przed 1 stycznia 1999 r. musiała być dokonana na podstawie przepisów obowiązujących w okresie zatrudnienia osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do określonego świadczenia. Powyższe wynikało z specyficznego charakteru pracy w spółdzielniach rolniczych oraz faktu, iż kwestie te nie są szczegółowo uregulowane przepisami ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mając na uwadze, że w poszczególnych okresach roku kalendarzowego obciążenie spółdzielców i ich domowników pracą układało się bardzo różnorodnie, na gruncie prawa do świadczeń dla członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych stosowano fikcję prawna, gdzie za 1 dzień pracy przyjmowało się dniówkę obrachunkową. System ten stosowany był zresztą tylko do okresów pracy w spółdzielni przypadających po dniu 1 lipca 1962 r., kiedy wprowadzono nową ewidencję, odpowiadającą potrzebom emerytalnym. Wyznacznikiem pracy w spółdzielni nie był przeto dzień pracy, ale szczególny miernik nakładu pracy, którym była dniówka obrachunkowa (dniówka inwentarzowa, także złoty obrachunkowy), a czasem stawki wynagrodzenia za poszczególne roboty.</p> <p>Ubezpieczony nie udokumentował ilości przepracowanych dniówek w spornym okresie i dlatego Sąd Okręgowy nie mógł okresu pracy w RSP <span class="anon-block">(...)</span> zaliczyć do okresu zatrudnienia.</p> <p>Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 §1 kpc</a>.</p> <p>SSA Romana Mrotek SSA Anna Polak SSA Zofia Rybicka - Szkibiel</p> </div>