II AKa 352/12

<p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt : II AKa 352/12</span> </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 4 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="172"/> <col width="539"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Michał Marzec (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Piotr Mirek</p> <p>SSA Aleksander Sikora</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Agnieszka Przewoźnik</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Prok. Apel. Dariusza Wiory</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. sprawy</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. D.</span> </strong> s. <span class="anon-block">I.</span> i <span class="anon-block">G.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 13;art. 13 § 1)">art. 13§1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1)">art. 148§1 kk</a> i inne</p> <p>na skutek apelacji obrońcy</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 28 marca 2012 r.</p> <p>sygn. akt. II K 100/11</p> <p>1.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że z podstawy prawnej wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonego <span class="anon-block">M. D.</span> w punkcie 1 wyroku eliminuje przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 25;art. 25 § 2)">art. 25§2 kk</a>;</p> <p>2.  w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;</p> <p>3.  zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w tym opłatę za II instancję w kwocie 300 (trzysta) złotych.</p> <p>Sygn. akt II AKa 352/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 28 grudnia 2012 roku <br/>uznał oskarżonego <span class="anon-block">M. D.</span> za winnego czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 1;art. 156 § 1 pkt. 2)">art. 156 § 1 pkt 2 kk</a> w zw. <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 25;art. 25 § 2)">art. 25 § 2 kk</a> i za to na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 1;art. 156 § 1 pkt. 2)">art. 156 § 1 pkt 2 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 25;art. 25 § 2)">art. 25 § 2 kk</a> skazał go <br/>na karę 2 lat pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 63;art. 63 § 1)">art. 63 § 1 kk</a> okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 3 listopada 209 roku <br/>do dnia 2 czerwca 2011 roku, orzekł w przedmiocie dowodów rzeczowych oraz kosztach sądowych, obciążając oskarżonego wydatkami postępowania.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego. Zarzucił błąd <br/>w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na ustaleniu, że z chwilą odebrania noża pokrzywdzonemu jego <br/>atak stracił agresje i siłę, obrazę prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 25;art. 25 § 3)">art. 25 § 3 kk</a> poprzez jego niezastosowanie i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 53;art. 53 § 1)">art. 53 § 1 kk</a> poprzez pominięcie przy wymiarze kary przyczyny zdarzenia i postawy oskarżonego oraz obrazę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 624;art. 624 § 1)">art. 624 § 1 kpk</a> poprzez obciążenie oskarżonego wydatkami w sprawie. Obrońca wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego bądź umorzenie postępowania na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 414;art. 414 § 1)">art. 414 § 1 kpk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 § 1;art. 17 § 1 pkt. 4)">art. 17 § 1 pkt 4 kpk</a>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja okazała się bezzasadna, choć jej konsekwencją stała się zmiana wyroku w zakresie podstawy prawnej wymiary kary.</p> <p>Podstawowy problem z wniesioną przez obrońcę apelacją był związany <br/>z prawidłowym zrozumieniem treści jej zarzutów. Choć w części wstępnej apelacji, obrońca formułując zarzuty i wnioski nie kwestionujące ustalenia sądu I instancji <br/>w zakresie działania oskarżonego z przekroczeniem granic obrony koniecznej wywodząc, że winien on nie podlegać karze wobec zaistnienia sytuacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 25;art. 25 § 3)">art. 25 § 3 kk</a>, o tyle w pisemnym uzasadnieniu apelacji podnosi argumenty mogące świadczyć, iż błąd sądu meriti polegał na przyjęciu, iż oskarżony nie działał w warunkach obrony koniecznej. Niezależnie jednak od oceny jaki zakres uchybień w zakresie ustalonego stanu faktycznego sądu I instancji jest podnoszony w apelacji, to należy stwierdzić, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, nie tylko w zaskarżonym zakresie, nie nasuwają zastrzeżeń, są one bowiem oparte na wynikach przewodu sądowego i nie zawierają błędów logicznych czy faktycznych. Sąd Okręgowy przeprowadził pełne postępowanie dowodowe a zebrane dowody ocenił bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów określonej dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>.</p> <p>Sąd Okręgowy miał bezpośredni kontakt z przesłuchiwanymi osobami na sali sądowej i dokonując oceny przeprowadzonego w ten sposób materiału dowodowego <br/>w sposób prawidłowy zwrócił uwagę, w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na istotne dowody przesądzające zarówno o winie oskarżonego jak i działaniu przez niego w warunkach przekroczenia granic obrony koniecznej. Nie ma potrzeby <br/>w tym miejscu tej argumentacji powtarzać wystarczy szczególnie, że podstawą tych ustaleń stały się przede wszystkim wyjaśnienia oskarżonego.</p> <p>Obrońca kwestionując ustalenia sądu I instancji w tym zakresie opiera się na tym samym materiale dowodowym, a więc wyjaśnieniach oskarżonego, jednak wyciąga z ich treści odmienne wnioski. Trzeba na wstępie stwierdzić, iż są to wnioski błędne. Sąd Okręgowy doszedł do prawidłowych wniosków, że z chwilą odebrania pokrzywdzonemu noża, jego atak stracił dotychczasową agresję i siłę działania. Wniosek taki jest jedynie logiczny, gdyż jest oczywiste, że pozbawienie osoby atakującej niebezpiecznego przedmiotu jakim jest nóż, wpływa na osłabienie agresji, siły i niebezpieczeństwa jej ataku. Jest to ustalenie niezależne od tego, że scysja trwa nadal. Sąd Okręgowy ustala przecież, że po wyrwaniu noża <span class="anon-block">T. K.</span> doszło do szamotaniny między mężczyznami, po czym obaj upadli. Tak więc powyższe ustalenia sądu meriti, w zakresie dotyczącym oceny stopnia agresji pokrzywdzonego, w żadnym razie nie stoją w sprzeczności z zarzutami apelacji, wskazującymi, że mężczyźni dalej się szarpali i upadli uderzając o meble kuchenne. Istota ustaleń Sądu Okręgowego sprowadza się do tego, że oskarżony odpierając bezprawny i bezpośredni zamach pokrzywdzonego działał w warunkach obrony koniecznej do czasu wyrwania napastnikowi noża. Dopiero dalsze jego zachowanie w postaci zadania pokrzywdzonemu 4 ciosów nożem w klatkę piersiową stanowiło przekroczenie granic przysługującej mu obrony koniecznej. Nie da się wytłumaczyć żadnym logicznym <br/>i mającym oparcie w materiale dowodowym sprawy argumentem, iż za legalne działanie, a taki przymiot miałoby uznanie, że oskarżony działa w obronie koniecznej, należałoby uznać zadanie 4 silnych uderzeń ostrym, długim 21 cm nożem, w klatkę piersiową pokrzywdzonego. Zachowanie oskarżonego stanowiło oczywisty eksces intensywny i dlatego musiało skutkować skazaniem go za przypisany mu czyn, choć popełniony w warunkach przekroczenia obrony koniecznej. Nie zasługują na akceptację zarzuty apelacji nie zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 25;art. 25 § 3)">art. 25 § 3 kk</a> do czynu oskarżonego. Apelacja błędnie formułuje ten zarzut jako obrazę prawa materialnego, w sytuacji gdy sąd I instancji nie mógł zastosować możliwości tego przepisu skoro nie poczynił stosownych ustaleń faktycznych w tym zakresie. Twierdzenia apelacji, że oskarżony przekroczył granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu nie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. Oskarżony w swych wyjaśnieniach nie podawał takiej przyczyny swego zachowania. W chwili czynu był mocno pijany i właściwie nie pamiętał dokładnie przebiegu zdarzeń, choć to, że zadał ciosy nożem wynikało z jego wyjaśnień. O ile mówił o swym strachu to dotyczyło to początkowej fazy zdarzenia kiedy zobaczył nóż w ręku pokrzywdzonego i obawiał się, że <span class="anon-block">T. K.</span> może go zabić. Od chwili odebrania noża pokrzywdzonemu, nie można mówić o realności strachu u oskarżonego spowodowanego możliwością pozbawienia go życia. Z kolei nie można się zgodzić, że 4 krotne ugodzenie pokrzywdzonego nożem można uznać za skutek wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami. Podstawową przyczyna agresji u obu uczestników był spożyty alkohol, a nie jest to okoliczność mogąca usprawiedliwić zachowanie przypisane oskarżonemu.</p> <p>Działanie oskarżonego w warunkach przekroczenia granic obrony koniecznej stało się najistotniejsza okolicznością łagodzącą, skutkującą wymierzeniem kary pozbawienia wolności w minimalnym możliwym wymiarze. Brak było podstaw, <br/>z uwagi na intensywność przekroczenia granic obrony koniecznej, znaczny stan nietrzeźwości oraz poważny skutek spowodowany w zdrowiu pokrzywdzonego do bardziej łagodnej represji, w szczególności do możliwości nadzwyczajnego złagodzenia kary, a tym bardziej odstąpienia od jej wymierzenia. Wymierzona kara nie może być uznana za rażąco surową. Skoro Sąd Okręgowy przyjmując działanie oskarżonego w warunkach przekroczenia obrony koniecznej, jednocześnie nie znalazł podstaw do zastosowania dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary bądź odstąpienia od jej wymierzenia to powoływanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 25;art. 25 § 2)">art. 25 § 2 kk</a> w podstawie wymiaru kary jest zbędne. Dlatego wyrok w tej części musiał ulec zmianie.</p> <p>Ponoszenie kosztów postępowania, w tym wydatków, przez osobę skazaną <br/>w wyroku stanowi zasadę wynikającą z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 627)">art. 627 kpk</a>. Obrońca w apelacji nie wskazał żadnym uzasadnionych powodów dla których należałoby oskarżonego od tego obowiązku zwolnić. Tym bardziej, że i tak został ograniczony do wydatków, jako, że zwolniono go od ponoszenia opłaty. Oskarżony jest człowiekiem młodym, mającym nie tylko możliwości ale i obowiązek wykonywania pracy, gdyż ciąży na nim obowiązek alimentacyjny na rzecz dziecko. To, że dotąd kierował się innymi zasadami, nadużywał alkohol i nie zgromadził majątku nie może zmienić oceny, iż obecnie musi zachowywać się inaczej. Skoro Skarb Państwa poniósł wydatki postępowania zawinionego przez oskarżonego, to musi on obecnie je zwrócić.</p> <p>Z tych powodów należało orzec jak w wyroku, obciążając oskarżonego, <br/>z powodów wyżej wskazanych, kosztami postępowania odwoławczego.</p> </div>