II S 58/12

<p>Sygn. akt II S 58/12</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 9 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny <span class="anon-block">w. W.</span> w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia SA – Ewa Plawgo </p> <p>Sędziowie: SA – Anna Prokopiuk </p> <p>SA – Małgorzata Mojkowska (spr.)</p> <p>po rozpoznaniu w sprawie <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. M.</span> </strong> </p> <p>skargi wniesionej przez oskarżyciela posiłkowego <span class="anon-block">K. G.</span> </p> <p>na przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym<span class="anon-block">d. W. –.</span> o sygn. akt V K 221/12 (poprzednie sygn. V K 1045/07, V K 549/10) i Sądem Okręgowym <span class="anon-block">w. W.</span> (sygn. akt X Ka 337/10, X Ka 1070/11)</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041791843" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1843 (art. 12;art. 12 ust. 2;art. 12 ust. 4;art. 12 ust. 5;art. 12 ust. 5 pkt. 1;art. 17;art. 17 ust. 3)">art. 12 ust. 2, 4 i 5 pkt 1 i art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki</a> <em> <!-- -->(Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a: </strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- -->uwzględnić częściowo skargę i stwierdzić, iż w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> pod sygn. akt V K 221/12 (poprzednie sygn. V K 1045/07, V K 549/10) nastąpiła przewlekłość postępowania; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądzić od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> na rzecz skarżącego <span class="anon-block">K. G.</span> kwotę 5000 (pięciu tysięcy) złotych; </strong> </p> <p>III.  <strong> <!-- -->w pozostałym zakresie skargę oddalić; </strong> </p> <p>IV.  <strong> <!-- -->zwrócić <span class="anon-block">K. G.</span> uiszczoną opłatę od skargi w kwocie 100 (stu) złotych; </strong> </p> <p>V.  <strong> <!-- -->kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Skargą z dnia 21 czerwca 2012 roku oskarżyciel posiłkowy <span class="anon-block">K. G.</span> wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu karnym o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 284;art. 284 § 1)">art. 284 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> toczącym się przed Sądem Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> pod sygn. akt V K 221/12 (poprzednie sygn. V K 1045/07, V K 549/10) i Sądem Okręgowym <span class="anon-block">w. W.</span>pod sygn. akt X Ka 337/10 oraz X Ka 1070/11 doszło do przewlekłości postępowania. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 10.000 zł.</p> <p>W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> i Prezes Sądu Okręgowego<span class="anon-block">w. W.</span>wnieśli o oddalenie skargi.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Rozpoznając skargę <span class="anon-block">K. G.</span> należało stwierdzić, iż w znacznej części okazała się ona zasadna, albowiem postępowanie prowadzone przed Sądem Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> pod obecną sygn. akt V K 221/12 dotknięte jest przewlekłością.</strong> </p> <p>Na wstępie wskazać należy, iż zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041791843" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1843 (art. 5;art. 5 ust. 1)">art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki</a> (dalej: ustawa o skardze) określenie „w toku postępowania” dotyczy całego postępowania sądowego, a zatem od chwili wniesienia aktu oskarżenia aż do momentu jego prawomocnego zakończenia. Uznać zatem należy, że przed wydaniem prawomocnego wyroku kończącego postępowanie karne w sprawie dopuszczalne było złożenie przez oskarżyciela posiłkowego skargi na przewlekłość postępowania w każdej jego fazie, w tym także w odniesieniu do postępowania pierwszoinstancyjnego przed Sądem Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> prowadzonego pod sygn. akt V K 1045/07 oraz V K 549/10, zakończonymi wyrokami tego Sądu odpowiednio z dnia 21 stycznia 2010 roku i 9 września 2011 roku. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2009 roku, sygn. akt WSP 1/09 (<em> <!-- -->OSNKW 2009, nr 9, poz. 79)</em> oraz w brzmieniu art. 4 ust. 1a i 1b ustawy o skardze, wskazującym na konieczność łącznego rozpoznawania zarzutów przewlekłości w sądach różnego rzędu.</p> <p>Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż merytorycznemu rozpoznaniu podlegała ewentualna przewlekłość, jaka zaistniała:</p> <p>1)  w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> pod sygn. akt V K 1045/07, zakończonym wyrokiem tego Sądu z dnia 21 stycznia 2010 roku,</p> <p>2)  w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przed Sądem Okręgowym <span class="anon-block">w. W.</span> pod sygn. akt X Ka 337/10, zakończonym wyrokiem tego Sądu z dnia 21 maja 2010 roku,</p> <p>3)  w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> pod sygn. akt V K 549/10, zakończonym wyrokiem tego Sądu z dnia 9 września 2011 roku,</p> <p>4)  w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przed Sądem Okręgowym<span class="anon-block">w. W.</span> pod sygn. akt X Ka 1070/11, zakończonym wyrokiem tego Sądu z dnia 10 lutego 2012 roku,</p> <p>5)  w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym<span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> pod sygn. akt V K 221/12.</p> <p>Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi oskarżyciela posiłkowego wskazać należy, że przewlekłość postępowania zachodzi wówczas, gdy postępowanie prowadzone jest długotrwale, rozwlekle, a ponadto trwa ponad niezbędną konieczność dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych. Ocena przewlekłości musi zatem opierać się o takie kryteria jak: złożoność sprawy, w tym czas trwania postępowania oraz ilość szczebli instancyjnych, na poziomie których sprawa była rozpatrywana; znaczenie sprawy dla interesów skarżącego; przyczynienie się skarżącego do przewlekłości postępowania; zachowanie organów odpowiedzialnych za prowadzenie sprawy <em> <!-- -->(wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie <span class="anon-block">K.</span> przeciwko Polsce, <span class="anon-block"> (...)</span>, LEX nr 174571)</em>.</p> <p>Mając na uwadze wyżej wymienione kryteria przewlekłości postępowania należy stwierdzić, iż czynności w niniejszej sprawie, w fazie postępowania przed Sądem Rejonowym<span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span>, były wykonywane nieterminowo. Akt oskarżenia w sprawie o pierwotnej sygn. V K 1045/07 wpłynął do Sądu Rejonowego <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> w dniu 20 września 2007 roku i obejmował jedną osobę oskarżoną, której zarzucono popełnienie przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 284;art. 284 § 1)">art. 284 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> Prokurator zawnioskował do przesłuchania jednego świadka, a akta postępowania przygotowawczego liczyły niewiele ponad jeden tom. Zarządzeniem z dnia 11 maja 2009 roku wyznaczono termin rozprawy głównej na dzień 28 maja 2009 roku. Rozprawa zaplanowana na ten dzień nie odbyła się z uwagi na brak dowodów doręczenia wezwania dla oskarżonej <span class="anon-block">M. M.</span>. Kolejny termin rozprawy został wyznaczony na dzień 17 lipca 2009 roku (nie odbył się z uwagi na chorobę Sędziego referenta). Kolejna rozprawa – w dniu 18 sierpnia 2009 roku – została odroczona z uwagi na urlop wypoczynkowy oskarżonej. Na rozprawie w dniu 30 września 2009 roku otwarto przewód sądowy, przesłuchano także oskarżoną <span class="anon-block">M. M.</span>. Na kolejnym terminie rozprawy w dniu 20 listopada 2009 roku przesłuchano w charakterze świadka <span class="anon-block">K. G.</span>. W dniu 14 stycznia 2010 roku zamknięto w sprawie przewód sądowy, a w dniu 21 stycznia 2010 roku wydano wyrok.</p> <p>Na skutek apelacji oskarżyciela posiłkowego sprawa została w dniu 12 kwietnia 2010 roku przekazana do Sądu Okręgowego <span class="anon-block">w. W.</span>, gdzie 21 maja 2010 roku uchylono wyrok Sądu Rejonowego <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> i sprawę przekazano temu Sądowi do ponownego rozpoznania (sygn. akt X Ka 337/10).</p> <p>Sprawa została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym pod sygn. akt V K 549/10, a pierwszy termin rozprawy odbył się w dniu 27 września 2010 roku, na którym przesłuchano oskarżoną. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 roku przesłuchano świadków <span class="anon-block">K. G.</span> i <span class="anon-block">E. W.</span>. Czynności na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 roku ograniczyły się do dopuszczenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów. Rozprawa w dniu 4 lutego 2011 roku została odroczona z uwagi na brak informacji o doręczeniu wezwania oskarżonej. Z kolei rozprawa w dniu 1 kwietnia 2011 roku została odroczona z powodu zwolnienia lekarskiego oskarżonej. W dniu 25 maja 2011 roku zamknięto przewód sądowy i odroczono wydanie wyroku do dnia 1 czerwca 2011 roku. Tego dnia wznowiono przewód sądowy celem uzyskania dokumentów obrazujących sposób wyliczenia szkody przez oskarżyciela posiłkowego. W dniu 30 czerwca 2011 roku rozprawa została odroczona z uwagi na niestawiennictwo oskarżonej. W dniu 2 września 2011 roku ponownie przesłuchano <span class="anon-block">K. G.</span>, a w dniu 9 września 2011 roku wydano w sprawie wyrok.</p> <p>Sprawa została przekazana w dniu 29 grudnia 2011 roku do Sądu Okręgowego <span class="anon-block">w. W.</span> wraz z apelacją obrońcy oskarżonej, gdzie zarejestrowano ją pod sygn. X Ka 1070/11. W dniu 10 lutego 2012 roku wyrok Sądu Rejonowego został uchylony, a sprawę przekazano temu Sądowi do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt V K 221/12, a na rozprawie w dniu 29 maja 2012 roku przesłuchano oskarżoną i dwóch świadków. Rozprawa w dniu 9 lipca 2012 roku nie odbyła się z uwagi na chorobę Sędziego referenta, a w dniu 20 września 2012 roku została odroczona z uwagi na niestawiennictwo oskarżonej, obrońcy i świadków. Kolejny termin rozprawy został wyznaczony na dzień 15 listopada 2012 roku.</p> <p>Uwzględniając powyższe uznać należy, że w fazie postępowania przed Sądem Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> doszło do przewlekłości postępowania. Przede wszystkim nie można zaakceptować sytuacji, w której od wpływu aktu oskarżenia do otwarcia przewodu sądowego mija okres dwóch lat, a w sprawie w tym czasie nie są wykonywane żadne czynności. Już w tym okresie Sąd Rejonowy dopuścił się zatem przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy o skardze.</p> <p>Podczas procedowania przez Sąd Rejonowy <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> po raz pierwszy (sygn. akt V K 1045/07) postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w okresie od 30 września 2009 roku do 14 stycznia 2010 roku. Tym samym nie można skutecznie postawić zarzutu przewlekłości postępowania w tym okresie.</p> <p>Rozpoznając przedmiotową sprawę po raz drugi (sygn. akt V K 549/10) Sąd Rejonowy prowadził postępowanie w okresie od 27 września 2010 roku do 9 września 2011 roku, kiedy to przeprowadzono właściwie zaledwie dwa merytoryczne terminy rozpraw. Jednocześnie dopiero w dniu 1 czerwca 2011 roku Sąd uznał za konieczne zweryfikowanie sposobu obliczenia wysokości poniesionej szkody przez oskarżyciela posiłkowego.</p> <p>Obecnie, pomimo wpływu akt do Sądu Rejonowego w dniu 20 marca 2012 roku, przesłuchana została jedynie oskarżona <span class="anon-block">M. M.</span>, a kolejny termin rozprawy wyznaczono na 15 listopada 2012 roku nie bacząc, iż termin przedawnienia karalności w niniejszej sprawie ustalono na wrzesień 2012 roku.</p> <p>Taki sposób procedowania Sądu Rejonowego nie może zyskać akceptacji. W okresie ponad pięciu lat Sąd Rejonowy, trzykrotnie rozpoznając przedmiotową sprawę, przeprowadził łącznie dziesięć merytorycznych terminów rozpraw, czym w efekcie doprowadził do przedawnienia karalności zarzucanego oskarżonej przestępstwa. Do opieszałości postępowania we wskazanych okresach nie przyczyniły się w żaden sposób strony. Do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki doszło wyłącznie na skutek opieszałości Sądu Rejonowego <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span>. Przedmiotowa sprawa nie tylko nie jest szczególnie zawiła ani obszerna pod względem zebranego materiału dowodowego, a jej rozpoznanie w rozsądnym terminie było niewątpliwym prawem stron. Odnosząc się zaś do wskazywanego w odpowiedzi na skargę obciążenia sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym <span class="anon-block">d. W. –. Ś.</span> wskazać należy, iż w praktyce oznacza to zbyt niską obsadę kadrową sędziów w tym wydziale. Obowiązkiem organów sądu jest w zaistniałej sytuacji takie podejmowanie działań, które w sposób skuteczny wyeliminują przeszkody sprawnego prowadzenia postępowania sądowego spraw karnych rozpoznawanych w wyżej wymienionym Sądzie, w taki sposób, by w pełni była respektowana zasada wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 1;art. 2 § 1 pkt. 4)">art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.</a>, a więc, by rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie. W sytuacji zaś, gdy organy sądu nie są w stanie, w wyniku własnych wewnętrznych działań, zwiększyć obsady kadrowej wydziału, winny inicjować działania wobec Ministra Sprawiedliwości decydującego o ilości etatów sędziowskich w danym sądzie. Trudności organizacyjno – kadrowe nie ekskulpują bowiem sądu od odpowiedzialności za przewlekłość postępowania.</p> <p>Jednocześnie zaznaczyć należy, iż brak jest podstaw do twierdzenia, że przewlekłość wystąpiła także na etapie postępowania odwoławczego przed Sądem Okręgowym <span class="anon-block">w. W.</span>. Opisane powyżej czynności podejmowane przez ten Sąd były sprawne, uzasadnione i ukierunkowane na szybkie rozpoznanie apelacji najpierw oskarżyciela posiłkowego, a potem obrońcy oskarżonej, a zatem nie noszą cech przewlekłości. Postępowanie przed Sądem Odwoławczym trwało bowiem w okresie od 12 kwietnia 2010 roku do 21 maja 2010 roku oraz od 29 grudnia 2011 roku do 10 lutego 2012 roku. Z tych powodów skargę w części dotyczącej fazy postępowania przed Sądem Okręgowym <span class="anon-block">w. W.</span> należało oddalić jako niezasadną.</p> <p>W związku z tym, że skarga została w części oddalona Sąd Apelacyjny uznał, że kwota 5000 zł jest adekwatna do opisanych wyżej okoliczności, jak też sytuacji oskarżyciela posiłkowego i zrekompensuje krzywdy, jaką autor skargi poniósł przez przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarżący nie wykazał jednocześnie, by żądanie ponad tę kwotę było uzasadnione.</p> <p>Z uwagi na zasadność skargi, Sąd Apelacyjny kosztami postępowania związanymi z rozpoznaniem skargi obciążył Skarb Państwa oraz na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze zwrócił skarżącemu opłatę od skargi.</p> <p> <strong> <!-- -->Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł, jak w części dyspozytywnej postanowienia.</strong> </p> </div>