III AUa 526/12

<p>Sygn.akt III AUa 526/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 9 października 2012r.</p> <p>Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku,</p> <p>III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:</p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: SSA Maria Jolanta Kazberuk (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SO del. Dorota Radaszkiewicz</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SA Alicja Sołowińska</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: Barbara Chilimoniuk</strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 r. w Białymstoku</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. G.</span> </strong> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o wysokość emerytury</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">P. G.</span> </strong> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łomży</p> <p>III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt III U 8/12</p> <p>I.  <strong> <!-- --> <em> <!-- --> oddala apelację; </em> </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- --> <em> <!-- --> zasądza od wnioskodawcy <span class="anon-block">P. G.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. </em> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sygn. akt III AUa 526/12 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 14.12.2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> odmówił <span class="anon-block">P. G.</span> prawa do ponownego przeliczenia wysokości emerytury, wyjaśniając, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173;art. 174;art. 174 ust. 3)">artykuły 173 i 174 ust.3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, dotyczą ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego, a nie podstawy wymiaru emerytury, którą ustala się na zasadach z art. 15, 110, i 111 ustawy. Odwołujący urodził się przed 01.01.1949r. nie ustala się więc wobec niego kapitału początkowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173)">art. 173</a>). Podkreślono, że odmówiono przeliczenia wysokości emerytury od nowej podstawy wymiaru z kolejnych 10 lat (1966-1975) ponieważ nie mieszczą się one w 20-leciu przypadającym przed wnioskiem o przyznanie emerytury (1999r.) lub o jej ponowne ustalenie.</p> <p>Odwołanie od powyższej decyzji wniósł <span class="anon-block">P. G.</span> podtrzymując w nim żądania zawarte we wniosku z dnia 30.11.2011 r. w całości.</p> <p>Wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Łomży oddalił odwołanie.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że odwołujący <span class="anon-block">P. G.</span> urodził się <span class="anon-block">(...)</span>. Od dnia 18 maja 1999r. pobiera emeryturę, do której ustalenia wysokości przyjęto 33 lata, tj. 397 okresów składkowych i 1 miesiąc okresów nieskładkowych. Podstawę ustalenia wysokości emerytury stanowiła podstawa wymiaru renty, którą odwołującemu przyznano od stycznia 1992r. Decyzją z dnia 26.11.1999r. przeliczono odwołującemu emeryturę do ustalenia podstawy jej wymiaru przyjmując przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia ustalając WWPW na 167,41%, którą następnie zmieniono decyzją z dnia 05.10.2000r. w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 13.07.2000r., w której ZUS przeliczył odwołującemu emeryturę przyjmując WWPW w wysokości 173,85%. Decyzją z dnia 24.01.2003r. świadczenie odwołującego ustalono od 01.10.1999r. przy uwzględnieniu okresów składkowych w wymiarze 398 miesięcy i okresów nieskładkowych w wymiarze 1 miesiąca. 30.11.2011r. <span class="anon-block">P. G.</span> złożył wniosek o ponowne przeliczenie jego emerytury i uwzględnienie WWPW z kolejnych 10 lat kalendarzowych z całego okresu zatrudnienia (1966-1975), gdyż jest wyższy i wynosi 191,81%. Ponadto wniósł o uwzględnienie należnych składników wynagrodzenia mających wpływ na wysokość świadczenia i wyrównanie należności na nowych zasadach. Na rozprawie w dniu 17.01.2012r. odwołujący wskazał, że okresy składkowe i nieskładkowe wynoszą 400 miesięcy.</p> <p>Wobec treści art. 173 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i daty urodzenia wnioskodawcy, Sąd wskazał, że wniosek odwołującego w kwestii ustalenia kapitału początkowego nie mógł być przez ZUS uwzględniony - odwołującemu jako urodzonemu przed dniem 01.01.1949r. nie ustala się kapitału początkowego.</p> <p>Odnośnie zgłoszonego przez odwołującego wniosku o uwzględnienie 400 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych Sąd stwierdził, że nie znajdował on uzasadnienia w aktualnym stanie prawnym – art. 53 ust.2 ustawy stanowi, że przy obliczaniu emerytury okresy składkowe i nieskładkowe ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. Z akt ZUS wynika, że zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11.10.2011r., zsumowano okresy niepełnych miesięcy zatrudnienia obliczone w dniach, po czym sumę dni zamieniono na miesiące przyjmując za miesiąc 30 dni kalendarzowych. Mając to na uwadze, słusznie obliczono, iż odwołujący posiada 398 miesięcy okresów składkowych i 1 miesiąc nieskładkowy.</p> <p>Ustosunkowując się do zawartej w zaskarżonej decyzji odmowy przeliczenia przez ZUS emerytury odwołującego przez przyjęcie wynagrodzenia z 10 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu zatrudnienia, tj. lat 1966-1975r. Sąd ocenił ją jako zgodną z prawem.</p> <p>Sąd powołał się na art. 15 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz na art. 111 tej ustawy i zauważył, iż żądanie odwołującego o ponowne obliczenie podstawy emerytury z 10 lat kalendarzowych z całego okresu zatrudnienia jest bezpodstawne, ponieważ nie odpowiada kryteriom określonym w art. 111 ust. 1 ustawy o e. i r. z FUS, jako że nie pochodzi ani z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o ponowne ustalenie emerytury, ani tym bardziej z 20 lat wybranych z całego okresu ubezpieczenia. Wobec stanowczego brzmienia przepisu nie jest dopuszczalne przeliczanie emerytury lub renty na podstawie okresów innych, niż tych o których mowa w art. 111ust.1 ustawy. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury nie może być ustalony przez organ rentowy w sposób wskazany przez odwołującego, tj. przy uwzględnieniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne ze wskazanych przez niego dziesięciu lat kalendarzowych - nie znajduje to oparcia w art. 111 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS. Wobec tego, że wskazany przez odwołującego okres jest inny od tych, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy Sąd nie mógł przeliczyć jego emerytury zgodnie z żądaniem.</p> <p>Ustosunkowując się do wniosku odwołującego o „uwzględnienie należnych składników mających wpływ na wysokość i wyrównanie należności na nowych zasadach” Sąd rozważył możliwość przeliczenia emerytury odwołującego zgodnie z obowiązującymi przepisami i dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości w celu wyliczenia świadczenia odwołującego w najkorzystniejszym wariancie. Sąd przedstawił ustalenia i wnioski opinii biegłej odnoszące się do powyższego zagadnienia. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, podzielił w całości stanowisko biegłej zajęte w przedstawionej przez nią opinii. Wskazał, że z opinii tej wynika, że wysokość emerytury obliczonej przez biegłego w najkorzystniejszym dla odwołującego wariancie odpowiada tej ustalonej w ostatecznej decyzji ZUS z dnia 01.03.2011r.</p> <p>Ostatecznie Sąd wskazał, że nie można było się zgodzić ze stanowiskiem odwołującego i uwzględnić jego wniosku o ponowne przeliczenie jego emerytury w sposób przez niego wskazany. Brak jest przesłanek zastosowania art. 111.ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS z uwzględnieniem wskazanego przez odwołującego okresu, który nie jest żadnym z okresów wskazanych w tym przepisie, co musiało skutkować oddaleniem odwołania w tym zakresie. Natomiast świadczenie wyliczone w odpowiedzi na wniosek o „wyrównanie należności na nowych zasadach” ustalone w opinii w jego najkorzystniejszym wariancie jest zgodne ze świadczeniem ustalonym w decyzji ZUS, wobec czego nie istniała potrzeba zmiany zaskarżonej przez odwołującego decyzji.</p> <p>Z powyższych względów Sąd na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14}§ 1 k.p.c.</a> oddalił odwołanie.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł odwołujący wskazując, że nie uwzględnia on wszystkich okoliczności i jest krzywdzący. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i uwzględnienie wniosku o korzystniejsze przeliczenie świadczenia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Apelacja jest niezasadna. </strong> </p> <p>Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowego zastosowania i wykładni przepisów prawa oraz przeprowadził w sprawie wyczerpujące postępowanie dowodowe, dokonując przy tym wnikliwej i należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowych ustaleń, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny przyjmuje te ustalenia za własne i podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy argumentację prawną.</p> <p>W przedmiotowej sprawie, w ramach zaskarżonej decyzji, wnioskodawca zgłosił szereg żądań. I tak: domagał się ustalenia kapitału początkowego, uwzględnienia, że jego okres składkowy i nieskładkowy wynosi 400 miesięcy, ponownego przeliczenia emerytury przez przyjęcie wynagrodzenia z 10 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu zatrudnienia tj. lat 1966 -1975 oraz „uwzględnienia należnych składników mających wpływ na wysokość świadczenia i wyrównanie należności na nowych zasadach”. Do wszystkich tych żądań Sąd pierwszej instancji odniósł się szczegółowo, dokonując przy tym ich wnikliwej oceny. Prawidłowe są wnioski tego Sądu, iż żadne z tych żądań nie mogło zostać uwzględnione.</p> <p>Wobec wnioskodawcy nie było możliwe ustalanie kapitału początkowego. Wnioskodawca urodził się <span class="anon-block">(...)</span> r., a <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173;art. 173 ust. 1)">art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz. U. 153, nr 1227 ze zm.) stanowi, że kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.</p> <p>Słusznie Sąd Okręgowy stwierdził, że organ rentowy w sposób prawidłowy ustalił wymiar okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawcy. Wyliczenia organu rentowego są zgodne z treścią art. 53 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U.2011 r., nr 237, poz. 1412). Z wyliczeń tych wynika, że wnioskodawca posiada 398 miesięcy okresów składkowych i 1 miesiąc nieskładkowy, nie jak twierdził, łącznie 400 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych.</p> <p>W sprawie nie było możliwe przeliczenie odwołującemu emerytury przez przyjęcie wynagrodzenia z 10 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu zatrudnienia tj. lat 1966 -1975.</p> <p>W myśl art. 111 ust. 1 wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:</p> <p>1)z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,</p> <p>2)z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176,</p> <p>3)z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty,</p> <p>- a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.</p> <p>Wskazane przez odwołującego lata 1966 -1975 nie odpowiadają powyższym kryteriom. Okres ten nie pochodzi z 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym wybrano zgłoszono wniosek o ponowne ustalenie emerytury - wybrane przez odwołującego lata przypadają na okres znacznie wcześniejszy. Nie jest też okresem z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia. Z tego względu przeliczenie emerytury wobec wnioskodawcy nie było możliwe. Nie jest możliwe bowiem domaganie się przeliczenia emerytury o zupełnie dowolnie wybrany przez ubezpieczonego okres. Okres ten musi się mieścić w ramach zakreślonych przez ustawodawcę w powyżej zacytowanym przepisie, a w przypadku odwołującego ten wymóg nie był spełniony.</p> <p>Prawidłowo Sąd Okręgowy mając na względzie żądanie sformułowane przez apelującego w pkt 2 wniosku z dnia 30.11.2011 r. rozważał możliwość przeliczenia emerytury odwołującego zgodnie z obowiązującymi przepisami i dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości w celu wyliczenia świadczenia odwołującego w najkorzystniejszym wariancie. Z opinii tej wynika, że wysokość emerytury obliczonej w najkorzystniejszym dla odwołującego wariancie odpowiada tej ustalonej w ostatecznej decyzji organu rentowego z dnia 1 marca 2011 r. Trzeba się zgodzić z Sądem Okręgowym, iż opinia biegłej zasługiwała na uwzględnienie. Jest ona bowiem czytelna, logiczna i wyczerpująca. W przedstawionych wnioskach nie można dopatrzeć się błędów, czy też nieścisłości. Biegła opinię sporządziła w oparciu o szczegółową analizę akt sprawy, wykazała się przy tym znajomością odpowiednich regulacji prawnych. Mając na uwadze na poziom wiedzy biegłej, jej doświadczenie, sposób motywowania i stopień stanowczości wyrażonych w opinii wniosków należało opinię uznać za rzetelną i fachową. Słusznie zatem Sąd Okręgowy na niej się oparł. Dostrzec przy tym wypada, że zgłoszone przez odwołującego uwagi do opinii (k. 37) są w gruncie rzeczy jedynie kontynuacją prezentowanego przez odwołującego w sprawie stanowiska. Odwołujący zarzucał bowiem niewyliczenie podstawy wymiaru wskaźnika świadczenia z lat 1966 -1975, niewskazanie przepisu pozwalającego na ustalenie wobec jego osoby kapitału początkowego, nieuwzględnienie w wysokości jego świadczenia rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych oraz faktu, że jest inwalidą II grupy. Nie zgadzał się też ze wskazanymi przez biegłą okresami składkowymi ujętymi w tabeli na stronie 12 opinii. Wszystkie te zarzuty jako oczywiście niezasadne nie mogły podważać wiarygodności opinii.</p> <p>Mając powyższe na względzie trzeba stwierdzić, że świadczenie emerytalne skarżącego nie mogło być przeliczone. Brak było w sprawie przesłanek do przeliczenia go w oparciu o art. 111 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż wskazany przez niego okres nie jest żadnym z okresów wymienionych w tym przepisie. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż wysokość emerytury obliczonej w najkorzystniejszym dla odwołującego wariancie odpowiada wysokości ustalonej w decyzji organu rentowego.</p> <p>Odnosząc się do argumentacji zawartej w treści apelacji, wyjaśnić odwołującemu należy, iż przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nie przewidują żadnej rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Fakt wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze może powodować jedynie nabycie prawa do wcześniejszej emerytury pod warunkiem spełnienia ustawowych przesłanek, natomiast nie powoduje w żaden sposób podwyższenia należnego świadczenia emerytalnego. Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ani żadne inne przepisy) nie przewidują dodatku do emerytury czy też rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Także z faktu grupy inwalidzkiej żaden dodatek do emerytury nie jest przewidziany. Inaczej rzecz ujmując ani grupa inwalidzka, ani praca w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może powodować podwyższenia świadczenia emerytalnego wnioskodawcy.</p> <p>Wobec powyższego należało w pełni podzielić ustalenia Sądu pierwszej instancji oraz rozstrzygnięcie w przedmiocie oddalenia odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 14 grudnia 2011 r.</p> <p>W tym stanie rzeczy, przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> Sąd Apelacyjny, orzekł jak w sentencji wyroku.</p> <p>O kosztach zastępstwa procesowego za drugą instancję orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>. Odwołujący przegrał sprawę, a zatem winien zwrócić organowi rentowemu poniesione w drugiej instancji koszty zastępstwa procesowego. Wysokość tych kosztów ustalono w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 11;§ 11 ust. 2;§ 12;§ 12 ust. 1;§ 12 ust. 1 pkt. 2)">§ 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. 2002 r. nr 163, poz. 1349 ze zm.).</p> <p>E.Z.</p> </div>