III AUa 499/12

<p>Sygn.akt III AUa 499/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 10 października 2012r.</p> <p>Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku,</p> <p>III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:</p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: SA Barbara Orechwa-Zawadzka (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SA Władysława Prusator-Kałużna</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SA Maria Jolanta Kazberuk</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: Barbara Chilimoniuk</strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. w Białymstoku</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">C. G.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->przy udziale zainteresowanego <span class="anon-block">M. G.</span> </em> </strong> </p> <p>przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego</p> <p>o ustalenie okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wnioskodawczyni <span class="anon-block">C. G.</span> i zainteresowanego <span class="anon-block">M. G.</span> </strong> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt V U 60/12</p> <p>I.  <strong> <!-- --> <em> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję w części i ustala, że <span class="anon-block">C. G.</span> podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 22 lutego 2009r. do dnia 31 maja 2010r.; </em> </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- --> <em> <!-- -->oddala apelację w pozostałej części. </em> </strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 499/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Organ rentowy - Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego <span class="anon-block"> Oddział (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> decyzją z dnia 8 grudnia 2011 roku, wydaną na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ()">ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 roku, Nr 50, poz. 291 ze zm.), stwierdził, że <span class="anon-block">C. G.</span> podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym rolników w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku oraz zobowiązał <span class="anon-block">C. G.</span> i jej męża <span class="anon-block">M. G.</span> do opłacenia z tego tytułu składek w łącznej wysokości 2.439 złotych.</p> <p> <span class="anon-block">C. G.</span> w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o jej zmianę i ustalenie, że w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, wskazując, że od dnia 1 czerwca 2010 roku ma przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku po rozpoznaniu powyższego odwołania, wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 roku oddalił odwołanie. Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">C. G.</span> jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 1 hektar przeliczeniowy. W okresie od dnia 1 września 1990 roku do dnia 31 sierpnia 2007 roku była zatrudniona w Zespole Szkół i Przedszkolu w <span class="anon-block">T.</span> na stanowisku nauczyciela religii. Po ustaniu zatrudnienia pobierała zasiłek chorobowy oraz świadczenie rehabilitacyjne w okresie od dnia 1 września 2007 roku do dnia 21 lutego 2009 roku. Następnie decyzją z dnia 9 września 2010 roku przyznano wnioskodawczyni rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2010 roku, którą skarżąca otrzymuje do chwili obecnej. W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt, iż <span class="anon-block">C. G.</span> jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, a z analizy okresów zatrudnienia, pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, wynikało, iż od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku <span class="anon-block">C. G.</span> nie podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie posiadała ustalonego prawa do emerytury lub renty, ani też prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Mając na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 7;art. 7 ust. 1;art. 16)">art. 7 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, Sąd Okręgowy stwierdził, że w okresie od dnia 22 lutego 2009 mroku do dnia 9 września 2010 roku wnioskodawczyni podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, a zatem wraz z mężem <span class="anon-block">M. G.</span> (wezwanym do udziału w sprawie jako zainteresowany) była zobowiązana do zapłaty z tego tytułu składek. Sąd Okręgowy dodatkowo wskazał, że obowiązek ubezpieczenia <span class="anon-block">C. G.</span> ustał w dniu 10 września 2010 roku, nie zaś w dniu 1 czerwca 2010 roku z uwagi na treść art. 3a ust. 4 powyższej ustawy. W myśl tego przepisu jeśli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo. Zgodnie zatem z tym przepisem w niniejszej sprawie obowiązek ubezpieczenia ustał w dniu następującym po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia tj. w dniu 10 września 2010 roku, a zatem do dnia 9 września 2010 roku <span class="anon-block">C. G.</span> podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14}§ 1 kpc</a> orzekł jak w sentencji wyroku.</p> <p>Apelacja od powyższego wyroku została złożona przez <span class="anon-block">C. G.</span> oraz zainteresowanego <span class="anon-block">M. G.</span>. Z treści apelacji wynikało, iż skarżący kwestionowali podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym rolników przez wnioskodawczynię w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku i na tej podstawie wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie, że w wyżej wymienionym okresie <span class="anon-block">C. G.</span> podlegała powszechnemu systemowi ubezpieczeń społecznych.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja jest zasadna w części dotyczącej podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie do dnia 31 maja 2010 roku.</p> <p>Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie, czy <span class="anon-block">C. G.</span> w okresie od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 9 września 2010 roku podlegała rolniczym ubezpieczeniom emerytalno – rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu i macierzyńskiemu.</p> <p>W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 7;art. 7 ust. 1;art. 16;art. 16 ust. 1;art. 16 ust. 3)">art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, domownik rolnika, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 7 pkt. 1)">pkt 1</a>, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zatem zasadą podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest posiadanie statusu rolnika (posiadanie gospodarstwa rolnego) i niepodleganie ubezpieczeniom społecznym z innych tytułów.</p> <p>Z akt rentowych <span class="anon-block">C. G.</span> wynikało, iż ostatnio do dnia 31 sierpnia 2007 roku była ona zatrudniona w Zespole Szkół i Przedszkolu w <span class="anon-block">T.</span>. Następnie od dnia 1 września 2007 roku do dnia 27 sierpnia 2008 roku pobierała zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy i świadczenie rehabilitacyjne od dnia 28 lutego 2008 roku do dnia 21 lutego 2009 roku. Zatem nie ulegało wątpliwości, iż <span class="anon-block">C. G.</span> w czasie zatrudnienia, jak też w powyższych okresach pobierania zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, nie mogła podlegać ubezpieczeniom społecznym rolników.</p> <p>Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 9 września 2010 roku, wydaną na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przyznał <span class="anon-block">C. G.</span> prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia 1 czerwca 2010 roku do dnia 31 sierpnia 2012 roku. Zatem w okresie przyznanego prawa do renty wnioskodawczyni także nie podlegała rolniczemu systemowi ubezpieczeń. Natomiast sporny był okres od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 31 maja 2010 roku, w czasie którego <span class="anon-block">C. G.</span> nie miała tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym w systemie powszechnym, bowiem w tym okresie nie otrzymywała żadnych świadczeń, ani też nie pracowała zarobkowo. Stąd też należało uznać, że w powyższym okresie podlegała ubezpieczeniom społecznym rolników, skoro nie miała innego tytułu do podlegania ubezpieczeniu. Nadto należy wskazać, że w niniejszej sprawie bezspornym było, iż <span class="anon-block">C. G.</span> jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego położonego w <span class="anon-block">T.</span> <span class="anon-block"> (...)</span> o ogólnej powierzchni 11,7634 hektarów przeliczeniowych (vide: zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w <span class="anon-block">T.</span> k. 5 akt rentowych). Z wyjaśnień zainteresowanego <span class="anon-block">M. G.</span> wynikało, że wnioskodawczyni wykonuje prace bezpośrednio w gospodarstwie domowym związanym z gospodarstwem rolnym. Zatem w ocenie Sądu Apelacyjnego, <span class="anon-block">C. G.</span> podlegała rolniczym ubezpieczeniom społecznym od dnia 22 lutego 2009 roku do dnia 31 maja 2010 roku z uwagi na fakt, iż w tym okresie była rolnikiem i jednocześnie nie miała tytułu do podlegania innemu ubezpieczeniu, przez które rozumie się ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne, określone w odrębnych przepisach (art. 6 pkt 12 ustawy).</p> <p>Sąd Okręgowy niesłusznie zastosował w niniejszej sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 3 a;art. 3 a ust. 4)">art. 3a ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> i na tej podstawie uznał, że obowiązek ubezpieczenia rolniczego <span class="anon-block">C. G.</span> ustał w dniu 9 września 2010 roku, nie zaś w dniu 31 maja 2010 roku. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo. Jednakże należy podkreślić, że powyższy przepis powinien być interpretowany łącznie z art. 3a ust. 1, w myśl którego ubezpieczenie ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, z zastrzeżeniem ust. 3. Art. 3a ust. 1 ustanawia ogólną zasadę, dotyczącą ustania ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast wyjątek wymieniony w art. 3a ust. 4 ustawy dotyczy nabycia prawa do renty rolniczej, nie zaś prawa do renty w systemie powszechnym. W niniejszej sprawie <span class="anon-block">C. G.</span> nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w systemie powszechnym od dnia 1 czerwca 2010 roku, zatem nie sposób uznać, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników aż do dnia 9 września 2010 roku. W tym zakresie należało uznać za słuszne twierdzenia pełnomocnika wnioskodawczyni, iż <span class="anon-block">C. G.</span> w związku z uzyskaniem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2010 roku nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Takie stanowisko jest uzasadnione w świetle ogólnej reguły podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jedynie w sytuacji niepodlegania ubezpieczeniom społecznym z innych tytułów, przez które rozumie się nie tylko ubezpieczenie społeczne, lecz także zaopatrzenie emerytalne określone w odrębnych przepisach. W związku z powyższym należało uznać, że wobec <span class="anon-block">C. G.</span> ustało ubezpieczenie społeczne rolników z dniem 31 maja 2010 roku, gdyż od dnia 1 czerwca 2010 roku miała ona przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w systemie powszechnym. Podsumowując powyższe rozważania, w przypadku ubezpieczonej, zastosowanie powinien był znaleźć przepis ogólny art. 3a ust. 1 ustawy, bowiem art. 3a ust. 4 ustawy przewiduje wyjątek dotyczący nabycia prawa do renty na gruncie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ()">ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, nie zaś na gruncie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>. Celem art. 3a ust. 4 ustawy jest umożliwienie osobom, których obowiązek ubezpieczenia rolniczego ustał, a które chcą skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia, kontynuowania tego ubezpieczenia nieprzerwanie (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 2 czerwca 2010 roku, I UK 39/2010, LexPolonica nr 2577756) i odnosi się wyłącznie do świadczeń nabywanych w systemie rolniczym.</p> <p>Odnosząc się dodatkowo do twierdzeń <span class="anon-block">M. G.</span> – pełnomocnika wnioskodawczyni, należy wskazać, że okoliczności dotyczące leczenia wnioskodawczyni, ubiegania się o przyznanie prawa do emerytury nauczycielskiej i renty, nie miały żadnego wpływu na objęcie wnioskodawczyni ubezpieczeniem społecznym rolników w niniejszej sprawie. Przepisy prawa z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym także powyżej cytowane <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 7;art. 7 ust. 1;art. 16;art. 16 ust. 1;art. 16 ust. 3)">art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a zatem przy rozpoznawaniu ich ani organ rentowy, ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego. Przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe.</p> <p>W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1</a> (punkt I) i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> (punkt II) orzekł jak w sentencji wyroku.</p> </div>