III AUa 268/12

<p>Sygn. akt III AUa 268/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 11 października 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Irena Goik (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Marek Żurecki</p> <p>SSA Jolanta Pietrzak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Beata Gandyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> Centrum Operacyjnej Obsługi Klienta</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zwrot nienależnie wypłaconego świadczenia</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w Katowicach z dnia 22 listopada 2011r. sygn. akt X U 2161/11</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>/-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA I.Goik /-/ SSA M.Żurecki </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 268/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 27 czerwca 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych <br/>II Oddział w <span class="anon-block">W.</span> zobowiązał <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> Oddział w <span class="anon-block">K.</span> <br/>do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 kwietnia 2011 roku <br/>do 30 kwietnia 2011 roku w kwocie 492,99 zł.</p> <p>Uzasadniając swoją decyzję organ rentowy powołał się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 138 a)">art. 138 a ustawy <br/>z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 ze zm.) oraz okoliczność, że świadczenia zostały wypłacone bezpodstawnie w wyniku zgonu świadczeniobiorcy w dniu 30 marca 2011 roku oraz wpływu wniosku o zasiłek pogrzebowy w terminie uniemożliwiającym wstrzymanie świadczenia od 1 kwietnia 2011 roku.</p> <p>Odwołanie od przedstawionej decyzji wniósł <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">K.</span> domagając się zmiany zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniesionego odwołania argumentowano, iż wypłaty z rachunku nastąpiły w związku <br/>z realizacją stałego zlecenia płatniczego oraz przeksięgowania środków za pomocą bankowości elektronicznej z rachunku zadysponowanych przez zmarłego właściciela rachunku. Nadto dodano, iż bank nie mógł zablokować rachunku i realizacji zleceń gdyż wiadomość o śmierci posiadacz rachunku powziął w dniu 27 maja 2011 roku. Zdaniem odwołującego zaskarżona decyzja rażąco narusza przepis art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.</p> <p>Wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 roku sygn. akt X U 2161/11 Sąd <br/>Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach X Wydział Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zwolnił odwołującego <br/> <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">K.</span> od zwrotu na rzecz organu rentowego kwoty 492,99 zł przekazanej tytułem świadczenia emerytalnego za miesiąc kwiecień 2011 roku na rachunek zmarłej <span class="anon-block">Z. S.</span>.</p> <p>Na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji ustalił, że <span class="anon-block">Z. S.</span> była uprawniona do emerytury, <br/>którą przesyłano jej na rachunek bankowy w <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> </p> <p>Z dokonanych przez Sąd ustaleń wynika i ta okoliczność, iż zgon wymienionej nastąpił w dniu 30 marca 2011 roku, a po jej śmierci na rachunek została przelana emerytura za miesiąc kwiecień 2011 roku w kwocie 999,24 zł.</p> <p>Jak nadto ustalił Sąd I instancji, pismem z dnia 24 maja 2011 roku organ rentowy wystąpił do <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> Oddział w <span class="anon-block">G.</span> o zwrot emerytury za miesiąc kwiecień. Jednocześnie zwrócono się o wskazanie osoby, na rzecz której zostało przekazane świadczenie za okres po śmierci świadczeniobiorcy.</p> <p>Pismem z dnia 6 czerwca 2011 roku odwołujący poinformował, iż dokonał częściowego zwrotu świadczenia w kwocie 506,25 zł. Nie może dokonać zwrotu reszty świadczenia, gdyż w dniu 27 kwietnia 2011 roku i 5 maja 2011 roku z rachunku zmarłej zrealizowano zlecenia stałe w łącznej kwocie 492,99 zł na rachunek <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> ul. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">J. A.</span> <span class="anon-block">umowa (...)</span>. Informację o zgonie świadczeniobiorcy bank otrzymał dnia <br/>11 maja 2011 roku.</p> <p>Zdaniem Sądu I instancji spornym w rozpoznawanej sprawie było czy odwołujący bank zwolnił się od zwrotu na rzecz organu rentowego nienależnie dokonanej wpłaty świadczenia na rachunek zmarłej <span class="anon-block">Z. S.</span> za miesiąc przypadający po jej zgonie. W przekonaniu Sądu Okręgowego bank wskazał osobę uprawnioną zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55;art. 55 ust. 3;art. 55 ust. a)">art. 55 ust 3, a</a> przepis ten nie wymaga podania adresu osoby <br/>i zwolnił się w ten sposób od zwrotu dochodzonej przez organ rentowy kwoty zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55)">art. 55 prawa bankowego</a>.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji orzekł jak w sentencji.</p> <p>Apelację od wskazanego rozstrzygnięcia wniósł organ rentowy.</p> <p>Wnoszący środek odwoławczy zaskarżył opisany wyrok w całości <br/>zarzucając mu:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>błędną wykładnię przepisów prawa materialnego a w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 138 a)">art. 138a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 ze zm.), <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55;art. 55 ust. 1;art. 55 ust. 1 pkt. 2;art. 55 ust. 3;art. 57)">art. 55 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 57 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe</a> (Dz. U. z 2002 roku Nr 72 poz. 665 ze zm.),</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez uznanie, że Bank miał prawo przekazać sporną kwotę na rachunek osoby trzeciej i niewskazania pełnych danych tej osoby oraz, że Bank nie ma obowiązku zwrotu nienależnie przekazanej kwoty na rachunek za miesiąc po śmierci świadczeniobiorcy,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z procedurą przekazywania świadczeń rentowych na rachunek bankowy, nie wezwanie do udziału w sprawie <span class="anon-block">J. A.</span> w charakterze zainteresowanego,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie przepisów postępowania poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>) zastosowanie niewłaściwej stawki kosztów zastępstwa procesowego,</p> </dd> </dl> <p>Wnoszący środek odwoławczy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku <br/>i oddalenie odwołania w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku <br/>i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.</p> <p>Zdaniem apelującego bank nie wskazując danych adresowych osoby, na rzecz której przelał w ramach zlecenia sporne kwoty 164,33 zł i 328, 66 zł, nie wypełnił dyspozycji art. 55 ust 3. Taka informacja jest dla organu rentowego bezużyteczna <br/>i brak jest możliwości identyfikacji takiej osoby.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie, a co za tym idzie podlega oddaleniu.</strong> </p> <p>Zdaniem Sądu Odwoławczego Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe nie naruszył przepisów postępowania w tym <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> zaś poczynione przez niego ustalenia faktyczne Sąd II instancji podziela i przyjmuje za swoje.</p> <p>Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia czy <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółka Akcyjna</span> Centrum Operacyjnej Obsługi Klienta w <span class="anon-block">K.</span> zwolnił się od zwrotu na rzecz organu rentowego nienależnie dokonanej wpłaty świadczenia na rachunek zmarłej <span class="anon-block">Z. S.</span> za miesiąc przypadający po jej zgonie w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55;art. 55 ust. 3)">art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe</a> (Dz. U. z 2002 roku Nr 72 <br/>poz. 665 ze zm.).</p> <p>Podejmując rozważania prawne w niniejszej sprawie należy stwierdzić, <br/>iż nadanie nowego brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55)">art. 55 Prawa bankowego</a> miało na celu umożliwienie odzyskania nienależnie wypłaconych świadczeń po śmierci emerytów lub rencistów <br/>w przypadku niepowiadomienia organu rentowego o śmierci świadczeniobiorcy lub powiadomienia o tym z opóźnieniem. Jego zadaniem było również zapobieżenie praktykowanym przez banki odmowom wypłat z powołaniem się na brak podstawy prawnej i tajemnicę bankową.</p> <p>Zgodnie z omawianym uregulowaniem prawnym bank może zwolnić się od obowiązku zwrotu pełnej lub częściowej kwoty o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55;art. 55 ust. 1;art. 55 ust. 1 pkt. 2)">art. 55 ust. 1 pkt 2</a> jeżeli zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55;art. 55 ust. 3)">art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe</a> <br/>(Dz. U. z 2002 roku Nr 72 poz. 665 ze zm.) zostaną spełnione dwie przesłanki:</p> <p>1/ przed otrzymaniem wniosku dokonał z tych rachunków wypłat „innym uprawnionym osobom”, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku <br/>w całości lub w części,</p> <p>2/ w terminie 30 dni od otrzymania wniosku poinformował o tym ten organ wraz z ustaleniem osób, które pobrały wypłaty.</p> <p>Przeniesienie powyższych rozważań na grunt niniejszej sprawy uprawnia również zdaniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach do stwierdzenia, że bank <br/>w przedmiotowej sprawie zrealizował przesłanki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 55;art. 55 ust. 3)">art. 55 ust. 3 ustawy <br/>z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe</a> (Dz. U. z 2002 roku Nr 72 poz. 665 <br/>ze zm.). Nie tracąc z pola widzenia okoliczności, iż wskazany artykuł powinien być interpretowany ściśle, nie należy również zapominać, że w przypadku niniejszej sprawy mamy do czynienia ze zleceniem stałym, realizowanym w ramach zawartej umowy. Nie jest to zatem przypadek wypłaty przez nieustaloną osobę, za pomocą kodu PIN, ale zrealizowanie zobowiązania wynikającego ze ściśle określonego stosunku prawnego (umowy).</p> <p>Zatem również w ocenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach nastąpiło w tym przypadku podanie osoby uprawnionej, a nie należy przecież zapominać, iż bank mimo wszystko jest zobowiązany do zachowania tajemnicy bankowej.</p> <p>W ocenie Sądu Odwoławczego dysponując podanymi danymi organ rentowy może podjąć kroki zmierzające do ustalenia adresu danej osoby i nie jest to obowiązek, który w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy powinien być w całości przerzucony na bank.</p> <p>Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, iż nie jest to sytuacja wypłaty nieustalonej osobie danej sumy za pomocą karty z wykorzystaniem kodu PIN, <br/>ale realizacja zlecenia stałego w ramach konkretnego stosunku zobowiązaniowego.</p> <p>W tej sytuacji nie może mieć zastosowania art. 138a ustawy o emeryturach <br/>i rentach z FUS, na który powołuje się organ rentowy.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> <br/>orzekł jak w sentencji.</p> <p>/-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA I.Goik /-/ SSA M.Żurecki </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>ek</p> </div>