III AUa 1376/12

<p>Sygn. akt: III AUa 1376/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 11 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska</p> <p>Sędziowie:SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.)</p> <p>SSA Anna Szczepaniak-Cicha</p> <p>Protokolant: stażysta Paulina Działońska </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. w Łodzi</p> <p>sprawy<strong> <!-- --> <span class="anon-block">B. S. (1)</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w <span class="anon-block">Ł.</span> </strong> </p> <p>o ustalenie podlegania ubezpieczeniu,</p> <p>na skutek apelacji organu rentowego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi</p> <p>z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt: VIII U 516/12;</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 1376/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 19 maja 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> stwierdził, że <span class="anon-block">B. S. (1)</span> podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytal­nemu, rentowym oraz wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "Handel mięsem" z siedzibą w <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>, w okresie od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 25 listopada 2008 r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 5;art. 13;art. 13 pkt. 4;art. 9;art. 9 ust. 4 c)">art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 13 pkt 4 i art. 9 ust. 4c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> ( Dz. U z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.).</p> <p>W odwołaniu od powyższej decyzji <span class="anon-block">B. S. (1)</span> wniosła o nie obejmowanie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi w spornym okresie, podnosząc iż działalności gospodarczej faktycznie nie prowadziła, nie uzyskała żadnych dochodów, pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy a o zmianie przepisów organ rentowy jej nie poinformował.</p> <p>Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy, Sąd Pracy I Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołanie i ustalił następujący stan faktyczny: od dnia 10.12.1995 r. do dnia 25.11.2008 r. <span class="anon-block">B. S. (1)</span> w miejscowości <span class="anon-block"> (...)</span> prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej żywności i produk­tów spożywczych.</p> <p>Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy <span class="anon-block">S.</span> z dnia 27.11.2008 r. z dniem 25.11.2008 r. wykreślono wpis o prowadzeniu przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej z dniem 25.11.2008 r., na skutek pisemnego oświadczenia <span class="anon-block">B. S.</span>, iż z dniem 25.11.2008 r. zaprzestaje prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.</p> <p>W latach 2005 - 2008 <span class="anon-block">B. S.</span> nie uzyskiwała żadnego przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ faktycznie z uwagi na stan zdrowia tej działalności nie prowadziła.</p> <p>W okresie od 9.05.2005 r. do dnia 25.11.2008 r. <span class="anon-block">B. S.</span> odprowadzała do ZUS jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne.</p> <p>Od dnia 9.05.2005 r. <span class="anon-block">B. S.</span> pobierała z ZUS rentę z tytułu niezdolności do pracy. W 2010 r. <span class="anon-block">B. S.</span> uzyskała prawo do emerytury.</p> <p>Decyzją z dnia 19.05.2010 r. ZUS I Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> stwierdził, iż <span class="anon-block">B. S. (1)</span> podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "Handel mięsem" z siedzibą w <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>, w okresie od dnia 1.01.2008 r. do 25.11.2008 r.</p> <p>Decyzję tę doręczono <span class="anon-block">B. S.</span> w dniu 31.05.2010 r.</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy oraz załączonych aktach ZUS dotyczących wnioskodawczyni, jak również na podstawie zeznań <span class="anon-block">B. S. (1)</span>.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym, powołując się na treść art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4 i art. 9 ust. 4c ustawy o systemie, Sąd stwierdził iż roszczenie odwołującej się nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Z uwagi na zmianę przepisów, Sad uznał, iż <span class="anon-block">B. S. (1)</span> w okresie od dnia 1.01.2008 r. do dnia 25.11.2008 r., a więc do zakończenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, powinna podlegać w pełni ubezpieczeniom społecznym w związku z prowadzoną przez nią nieprzerwanie działalnością gospodarczą.</p> <p>Zdaniem Sądu odwołująca się nigdy nie zawiesiła prowadzenia działalności gospodarczej, a zakończyła ją dopiero w dniu 25.11.2008 roku. Fakt nie osiągania dochodów z tej działalności gospodarczej, zdaniem Sądu, nie oznacza zaprzestania jej prowadzenia.</p> <p>Powołując się na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6.11.2338 r. w sprawie II UK 85)08 (opublikowanym w Legalisie) gdzie Sąd ten stwierdził, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego, Sąd Okręgowy uznał, iż skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta była prowadzona, a więc istniał obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne a zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.</p> <p>Powyższy wyrok zaskarżyła apelacją <span class="anon-block">B. S. (1)</span>, wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca podniosła w uzasadnieniu apelacji, iż przedmiotowy wyrok jest dla niej krzywdzący, gdyż z uwagi na stan zdrowia nie prowadziła w spornym okresie działalności gospodarczej.</p> <p>Ponadto skarżąca podniosła w apelacji, iż Sąd nie uwzględnił faktu, iż w okresie od maja 2005 r do listopada 2005 r zawiesiła przedmiotową działalność a w spornym okresie nie wykazała żadnego dochodu z tej działalności, czego potwierdzeniem jest zaświadczenie z właściwego Urzędu Skarbowego.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r. uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I, z uwagi na brak ustaleń w zakresie faktycznego prowadzenia przez odwołującą się działalności gospodarczej.</p> <p>Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w postaci dowodu z zeznań świadka <span class="anon-block">P. P.</span> oraz z dowodu z zeznań odwołującej się ustalił, iż w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji <span class="anon-block">B. S. (1)</span> nie prowadziła działalności gospodarczej. Zaprzestała prowadzenia tej działalności od daty wypadku samochodowego, który miał miejsce w 2002r. Natomiast nie wykreśliła tej działalności bo obawiała się o swoje dalsze uprawnienia do renty. Natomiast nie znała przepisów dotyczących zawieszenia działalności gospodarczej ani uiszczania składek przez rencistów od 2008 r.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym z uwagi na nie prowadzenie działalności gospodarczej przez <span class="anon-block">B. S. (1)</span> w spornym okresie, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r. zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, iż odwołująca się nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 1stycznia – 25 listopada 2008 r.</p> <p>Powyższy wyrok zaskarżył w części dotyczącej ustalenia, iż <span class="anon-block">B. S. (1)</span> nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 20 września 2008 r. do 25 listopada 2008 r. organ rentowy, wnosząc o zmianę wyroku w tej części i oddalenie odwołania ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpozna Sądowi i instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, poprzez złą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.</p> <p>W uzasadnieniu swego stanowiska organ skarżący podniósł, iż z chwilą wejścia w życie od 20 września 2008 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 (art. 14 a)">art. 14 a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej</a>, faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji tej działalności poprzez jej wykreślenie, nie powoduje wyłączenia osoby prowadzącej taką działalność z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Zdaniem organu rentowego za takim stanowiskiem przemawia wykładnia art. 13 pkt 4 ustawy systemowej w nawiązaniu do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 (art. 14 a)">art. 14 a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej</a>, z której to wykładni jednoznacznie wynika, iż od 20 września 2008 r. osoba , która w dalszym ciągu figuruje w ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej musi by uznana za prowadzącą taką działalność, niezależnie od tego czy faktycznie ją prowadziła i czy uzyskała jakieś dochody. Od obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, taka osoba mogłaby się jedynie zwolnić zgłaszając zawieszenie działalności gospodarczej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności z zeznań świadka <span class="anon-block">P. P.</span>, będącego sąsiadem odwołującej się oraz z jej zeznań wynika, iż <span class="anon-block">B. S. (1)</span> od daty wypadku samochodowego tj. 2002 r. faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie objętym zaskarżoną decyzją pomimo, iż jej nie wykreśliła z ewidencji takiej działalności.</p> <p>Objecie odwołującej się ubezpieczeniami społecznymi z tytułu tej działalności w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji przez organ rentowy podyktowane było wejściem w życie nowej regulacji w zakresie art. 9 ust. 4c ustawy systemowej, który nakładał obowiązek uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne od 1 stycznia 2008 r. na osoby prowadzące działalność gospodarczą i posiadające uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>Jednakże w każdej sytuacji regulacja taka odnosi się do osób, które taką działalność prowadzą a nie do osób, które jej nie wykreśliły z ewidencji pomimo, że jej faktycznie nie prowadzą.</p> <p>Natomiast w apelacji organ rentowy kwestionując rozstrzygniecie Sądu I instancji, tylko w części nie podlegania przez odwołującą się obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 20 września 2008 r. tj. od daty wejścia w życie uregulowania pozwalającego na zawieszenie działalności gospodarczej do 25 listopada 2008 r. tj. do daty jej wykreślenia, dokonując swoistej interpretacji art. 13 pkt 4 ustawy systemowej.</p> <p>Zgodnie z tym przepisem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby, które prowadzą działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności do jej zaprzestania z wyłączeniem okresu na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.</p> <p>Nie można podzielić stanowiska organu rentowego, zawartego w apelacji, iż od 20 września 2008 r. tj. od daty wejścia w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 (art. 14 a)">art. 14 a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej</a> faktyczne zaprzestanie prowadzenia takiej działalności, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji tej działalności, nie powoduje wyłączenia z ubezpieczenia społecznego a od obowiązku opłacania składek odwołująca się mogłaby się jedynie w tym okresie zwolnić poprzez zawieszenie działalności.</p> <p>Z interpretacji powyższych przepisów dokonanych przez organ rentowy jednoznacznie wynika, iż organ ten przede wszystkim łączy prowadzenie działalności gospodarczej z istnieniem wpisu w ewidencji tej działalności podpierając swoją argumentację zmianą przepisów w zakresie możliwości jej zawieszenia.</p> <p>W zakresie oceny charakteru wpisu do ewidencji działalności gospodarczej istnieje utrwalone orzecznictwo sądowe, w tym Sądu Najwyższego, który wskazuje na deklaratoryjny charakter tego wpisu, stwarzający jedynie domniemanie, że działalność ta jest prowadzona ,które w każdym czasie może być obalone dowodami w zakresie ustalenia braku wykonywania takiej działalności. W orzecznictwie podkreśla się, iż istnienie samego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesadza o faktycznym jej prowadzeniu ( uch. SN z 26 01 1996 r. III CZP 111/95 OSNC z 1996 /5/63, ). Sąd podkreślił w uzasadnieniu swojego orzeczenia, iż zarówno wpis jak i jego wykreślenie nie maja znaczenia dla bytu przedsiębiorcy, gdyż jego istnienie zależy od prowadzenia działalności gospodarczej.</p> <p>Podobnie przy zawieszeniu działalności gospodarczej należy uznać, iż zawieszeniu podlega działalność prowadzona a nie zarejestrowana w ewidencji.</p> <p>Nie można zatem podzielić stanowiska organu rentowego, że wprowadzenie od września 2008 r. przepisu umożliwiającego zawieszenie działalności gospodarczej automatycznie stwarza sytuację braku możliwości wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń osób, które po tej dacie działalności tej nie zawiesiły, bo nie wiedziały o takim przepisie, jak odwołująca się, a faktycznie jej nie prowadziły.</p> <p>Zawieszenie działalności gospodarczej można traktować jako przerwę lub przestój w jej prowadzeniu, wymuszone przez okoliczności które uniemożliwiają jej dalsze prowadzenie w sposób zorganizowany i ciągły( komentarz do ustawy systemowej pod red. B. Gudowskiej s. 300 ). Z powyższej definicji oraz z istoty pojęcia zawieszenia działalności jednoznacznie wynika, iż pojecie to odnosi się do prowadzonej działalności a nie do dzielności nie prowadzonej a figurującej w ewidencji.</p> <p>Zgodnie z treścią art. 36 a ust 2 ustawy systemowej zawieszenie działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności. Za okres zawieszenia przedsiębiorca będący płatnikiem składek nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.</p> <p>A zatem powołane przepisy w żaden sposób nie nakładają na osoby nie prowadzące faktycznie działalności gospodarczej obowiązku opłacania składek pomimo, że nie zawiesiły działalności gospodarczej jedynie formalnie a ich dzielność nie została wykreślona z ewidencji.</p> <p>Z tych wszystkich względów uznając apelację za bezzasadną orzeczono jak w sentencji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>.</p> </div>