I ACa 728/12

<p>Sygn. akt I ACa 728/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 11 października 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny</strong> w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Elżbieta Fijałkowska (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Jacek Nowicki</p> <p>SA Mikołaj Tomaszewski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Ewa Gadomska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. w Poznaniu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">R. G.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) SA</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w <span class="anon-block">S.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu</p> <p>z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt I C 422/12</p> <p>1.  oddala apelację,</p> <p>2.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p> Mikołaj Tomaszewski Elżbieta Fijałkowska Jacek Nowicki </p> <p>Sygn. akt I ACa 728/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 25 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu</p> <p>1.  zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">R. G.</span> kwotę 132.570 zł wraz z ustawowymi odsetkami:</p> <p>a)  od kwoty 50.000 zł od dnia 20 grudnia 2010 r. do dnia zapłaty,</p> <p>b)  od kwoty 75.000 zł od dnia 13 grudnia 2011 r. do dnia zapłaty,</p> <p>c)  od kwoty 7.570 zł od dnia 6 marca 2012 r. do dnia zapłaty,</p> <p>2.  zasądził od pozwanego na rzecz powoda tytułem renty kwotę 770 zł miesięcznie płatną do 10-tego każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności począwszy od marca 2012 r.,</p> <p>3.  ustalił odpowiedzialność pozwanego za mające powstać w przyszłości u poda skutki wypadku z dnia 10 sierpnia 2009 r.,</p> <p>4.  w pozostałym zakresie oddalił powództwo,</p> <p>5.  kosztami postępowania obciążył pozwanego w całości i z tego tytułu:</p> <p>a)  zasadził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.617 zł,</p> <p>b)  nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Pastwa – Sąd Okręgowy w Poznaniu kwotę 8.895,19 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrok w odniesieniu do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 i 5 zaskarżył pozwany i zarzucił:</strong> </p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że powód udowodnił, iż jest częściowo niezdolny do pracy, a w pozostałym zakresie nie może podjąć pracy, a tym samym, że należna jest mu renta płatna na przyszłość w wymiarze 770 zł miesięcznie, gdy tymczasem z materiału dowodowego wynika, że powód pozostaje jedynie częściowo niezdolny do pracy, a w pozostałym zakresie może podjąć pracę na stanowisku przystosowanym lub w zakładzie pracy chronionej,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie prawa materialnego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 2)">art. 444 § 2 k.c.</a> poprzez pominięcie, że powód jest jedynie częściowo niezdolny do pracy i może zachowaną zdolność do zarobkowania wykorzystać, a mimo to przyjęcie, że zachodzą przesłanki dla zasądzenia na rzecz powoda renty wyrównawczej bieżącej w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 2)">art. 444 § 2 k.c.</a> w kwocie 770 zł miesięcznie,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie przepisów prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> poprzez ustalenie, że powód był zdolny do świadczenia pracy w części, a mimo to przyjęcie, że zachodzi przesłanka pozytywna z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 2)">art. 444 § 2 k.c.</a> dla zasądzenia renty wyrównawczej określonej w pkt 2 wyroku.</p> </dd> </dl> <p>Wskazując na te zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 2 poprzez oddalenie powództwa w tym zakresie oraz w pkt 5 poprzez stosunkowe rozdzielenie kosztów postępowania w l instancji i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm przepisanych w postępowaniu przed Sądem I instancji oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przed Sądem II instancji, ewentualnie wniósł o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu, przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem II instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->W odniesieniu do nieprawomocnego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy ustalił, co następuje.</strong> </p> <p>Powód <span class="anon-block">R. G.</span> skończył dwudziesty trzeci rok życia, posiada wykształcenie zawodowe - jest operatorem obrabiarek skrawających. Przed wypadkiem, któremu uległ w dniu 10 sierpnia 2009r. wykonywał pracę montera kurników i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie podstawowe w wysokości 1.270 zł netto miesięcznie.</p> <p>Doznany wskutek wypadku uraz spowodował u powoda znaczne ograniczenia w możliwości wykonywania pracy. Z powodu epilepsji nie może on pracować na wysokościach, przy maszynach, w ruchu oraz przy prądzie o wysokim napięciu. Uszkodzenie funkcji wzrokowej skutkuje niezdolnością powoda do pracy przy maszynach w ruchu (także w wyuczonym zawodzie operatora obrabiarek skrawających), prac na wysokości oraz prac wymagających dobrej orientacji przestrzennej. W przyszłości powód ma możliwość wykonywania pracy tylko na stanowiskach przystosowanych w zakładach pracy chronionej.</p> <p>Po nastąpieniu wypadku, w okresie od 18 maja 2010 r. do 30 września 2011 r. powód otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 699,30 zł, a następnie, od dnia 1 października 2011 r. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 498,72 zł. Za miesiąc marzec 2012 r. powód otrzymał rentę w wysokości 866,18 zł.</p> <p>Od 2011 r. powód poszukiwał zatrudnienia w zakładach pracy chronionej. Od września do grudnia 2011 r. uzyskał on zatrudnienie w zakładzie w <span class="anon-block">P.</span> i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 900 zł netto miesięcznie. Z pracy tej powód został zwolniony ze wskazaniem, że jest on zbyt wolny w działaniu. W grudniu 2011 r. powód podjął się pracy w innym zakładzie pracy chronionej, gdzie również uzyskiwał wynagrodzenie w wysokości 900 zł. Pracował tam w grudniu 2011 r. oraz styczniu i lutym 2012 r. Z pracy tej powód został również zwolniony. Od lutego 2012 r. powodowi nie udało się już podjąć zatrudnienia.</p> <p>Zgodnie z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 2)">art. 444 § 2 k.c.</a>, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej lub zmniejszyły się widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia odpowiedniej renty.</p> <p>Z dokonanych ustaleń faktycznych jednoznacznie wynika, że powód jest częściowo niezdolny do pracy. Nadto, zmniejszyły się jego możliwości zarobkowe na przyszłość. Z wniosków przedstawionych w opiniach biegłych sądowych jednoznacznie wynika, że nie będzie on mógł wykonywać pracy tak w zawodzie wyuczonym, jak i rzeczywiście wykonywanej przed nastąpieniem wypadku. Zatem nie będzie dysponować możliwością zwiększenia doświadczenia zawodowego i uzyskiwania zarobków w stopniu adekwatnym do uzyskanych kwalifikacji zawodowych.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego w świetle powyższych okoliczności, uzasadnione jest zasądzenie na rzecz powoda od marca bieżącego roku renty w wysokości 770 zł wyliczonej na podstawie różnicy pomiędzy uzyskiwanym przez niego wynagrodzeniem przed wypadkiem - 1.270 zł, a uzyskiwanym do marca 2012 r. świadczeniem rentowym z ZUS w wysokości (w przybliżeniu) 500 zł. Nie znalazły uzasadnienia argumenty pozwanego sprzeciwiające się zasądzeniu powyższego świadczenia, który wskazał, że świadczenie rentowe powoda uzyskiwane z ZUS, w związku z dokonaną waloryzacją, uległo wzrostowi. Sąd I instancji zwrócił jednak uwagę na realny wzrost poziomu wynagrodzeń w gospodarce od roku 2009. Doświadczenie życiowe wskazuje, że powód kontynuując pracę i uzyskując coraz szersze doświadczenie zawodowe mógłby obecnie liczyć na znacznie wyższe wynagrodzenie, aniżeli uzyskiwał on w 2009 r. Sąd nie zgodził się z argumentem, że powód ma możliwość wykonywania pracy w ograniczonym zakresie. Dokonane ustalenia faktyczne wskazują, że pomimo podejmowania wysiłków w celu znalezienia pracy, nie utrzymał on zatrudnienia w zakładach pracy chronionej. Wpływ na to miała kondycja psychoruchowa powoda, która biorąc pod uwagę stwierdzone uszkodzenia mózgu i konieczność stosowania leków na epilepsję, nie polepszy się istotnie w najbliższym czasie, co potwierdzają wnioski opinii biegłych. Sąd stwierdził, że rozpatrując roszczenie rentowe należało brać pod uwagę realne, potwierdzone dowodami, szanse powoda znalezienia pracy, a nie tylko szansę hipotetyczne.</p> <p>O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> Mając na uwadze fakt, że powód uległ stronie przeciwnej jedynie w bardzo niewielkiej części swoich żądań, Sąd obowiązek poniesienia tych kosztów wyłożył na stronę pozwaną.</p> <p> <strong> <!-- -->Powód wniósł o oddalenie apelacji pozwanego </strong>oraz o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie</p> <p>Sąd odwoławczy w całości podziela stanowisko Sądu I instancji co do zaistnienia podstaw do zasądzenia na rzecz powoda renty wyrównawczej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442;art. 442 § 2)">art. 442 § 2 kc</a>). Zgodnie z zasadami wynikającymi z przywołanego przepisu renta z tytułu utraty zdolności do pracy powinna rekompensować poszkodowanemu uszczerbek, który wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powstał w jego dochodach z tytułu pracy zarobkowej lub prowadzonej działalności gospodarczej. Będzie on równy różnicy między hipotetycznymi dochodami, które osiągałby, gdyby nie doszło do zdarzenia szkodzącego, a dochodami, które uzyskuje, będąc poszkodowanym, uwzględniając także świadczenia otrzymywane z tytułu ubezpieczenia społecznego.</p> <p>Reguła ta, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie została naruszona zaskarżonym orzeczeniem.</p> <p>Okoliczność, że powód zachował ograniczone możliwości do wykonywania pracy zarobkowej na specjalnie przygotowanych stanowiskach, w warunkach pracy chronionej, nie oznaczała nieudowodnienia przez ;poszkodowanego istnienia przesłanek do przyznania renty wyrównawczej. Z ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy wynika, że powód podejmował próby wykonywania pracy zawodowej w stworzonych specjalnych warunkach. Z uwagi jednak na doznany uszczerbek na zdrowiu nie mógł podołać nałożonym przez pracodawcę obowiązkom. Pozwana nie wykazała aby rozwiązanie stosunku pracy z powodem nastąpiło z innych przyczyn niż to zostało ustalone tj. np., że było to na skutek zawinionego zachowania powoda, jego niechęci do wykonywania pracy.</p> <p>Przy ustaleniu, że poszkodowany ma ograniczone możliwości wykonywania pracy zarobkowej istotne jest rozważenie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy mogą być one wykorzystane. Ocena ta nie może być oderwana od sytuacji osoby poszkodowanej dotyczącej jej aktualnego stanu zdrowia, wykształcenia oraz miejsca zamieszkania. Powód mieszka w małej miejscowości i już z tego względu ofert pracy dla wszystkich osób poszukujących zatrudnienia jest niewiele. Poza tym ograniczenia wynikające z stanu zdrowia powoda są tak duże, że nie sposób nawet określić stanowiska pracy, które mógłby zajmować by wykorzystywać pozostałe możliwości zarobkowania.</p> <p>Wbrew stanowisku pozwanej powód udowodnił (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>), że w obecnej sytuacji nie jest w stanie wykonywać pracy zarobkowej. Fakt, że w toku postępowania przed Sądem I instancji powód nie przedstawił żadnego zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o poszukiwaniu zatrudnienia nie podważał ustalenia o braku możliwości wykonywania pracy. Z zeznań powoda wynikało, że chciałby cokolwiek robić by nie być skazanym na ciągłe przebywanie w domu i nudę. To wyjaśnienie jest wiarygodne w ocenie Sądu Apelacyjnego, nieprawdopodobne jest bowiem aby młody człowiek, jakim jest powód, nie miał potrzeby przebywania z innymi ludźmi, nawiązywania kontaktów. To przede wszystkim właśnie, poza dochodem, dawałaby praca, codzienne z nią związane obowiązki i co miałoby bez wątpienia znaczenie terapeutyczne dla powoda. Nie sposób zatem przyjąć, że powód nie wykonuje pracy z niechęci do niej. Z zasad doświadczenia życiowego wiadome jest, a potwierdza to dołączony do odpowiedzi na apelację wydruk zestawienia ogłoszeń Powiatowego Urzędu Pracy w <span class="anon-block">S.</span> (k.285 – 293), że aktualnie powód nie ma możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Oznaczało to, że przyznana przez Sąd Okręgowy renta wyrównawcza miała podstawę, zarówno co do zasady jaki i wysokości.</p> <p>Zaskarżone rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nie nasuwało zastrzeżeń, zaś apelacja nie zawierała żadnego uzasadnienia dającego podstawy do jego zmiany.</p> <p>Wobec tego apelacja pozwanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> podlegała oddaleniu</p> <p>O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 13;§ 13 ust. 1;§ 13 ust. 1 pkt. 2)">§ 13 ust. 1 pkt. 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 4)">§ 6 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm</p> <p> Jacek Nowicki Elżbieta Fijałkowska Mikołaj Tomaszewski </p> </div>