I ACa 190/12

<p>Sygn. akt. I ACa 190/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 11 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="208"/> <col width="413"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Przewodniczący</span> </strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Kazimierz Rusin</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SA Dariusz Mazurek (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SA Jan Sokulski</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Justyna Stępień</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa<strong> <!-- --> <span class="anon-block">B. G.</span>, <span class="anon-block">J. G. (1)</span>, <span class="anon-block">K. G.</span>, <span class="anon-block">R. M. (1)</span> i <span class="anon-block">P. R.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni Mieszkaniowej</span> w <span class="anon-block">M.</span> </strong> </p> <p>o uchylenie uchwał walnego zgromadzenia</p> <p>na skutek apelacji powoda <span class="anon-block">J. G. (1)</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu</p> <p>z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I C 634/11</p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala</strong> apelację,</p> <p>II.  <strong> <!-- --> zasądza</strong> od powoda <span class="anon-block">J. G. (1)</span> na rzecz pozwanej <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni Mieszkaniowej</span> w <span class="anon-block">M.</span> kwotę 135 zł (sto trzydzieści pięć) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem skierowanym przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni Mieszkaniowej</span>, powodowie <span class="anon-block">B. G.</span>, <span class="anon-block">J. G. (1)</span>, <span class="anon-block">K. G.</span>, <span class="anon-block">R. M. (2)</span>, <span class="anon-block">P. R.</span> domagali się :</p> <p>- stwierdzenia nieważności sprawozdania Rady Nadzorczej za okres 2010/2011,</p> <p>- stwierdzenia nieważności sprawozdania zarządu z okresu działalności 2010r.,</p> <p>- uchylenia uchwał Walnego Zgromadzenia nr <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu prawomocnym postanowieniem z dnia 17 października 2011r. odrzucił pozew w części dotyczącej żądania stwierdzenia nieważności sprawozdania Rady Nadzorczej za okres 2010/2011 i sprawozdania zarządu Spółdzielni z działalności za rok 2010.</p> <p>Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012r żądania powodów w pozostałym zakresie oddalił i zasądził od powodów na rzecz pozwanej kwotę po <br/>180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Ponieważ wyrok zaskarżony został tylko przez powoda <span class="anon-block">J. G. (1)</span>, a nie zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 maja 2012r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu odrzucił apelację <span class="anon-block">J. G.</span> w części dot. żądania uchylenia uchwał nr<span class="anon-block">(...)</span> należało ograniczyć rozważania dotyczące zasadności apelacji wniesionej przez powoda <span class="anon-block">J. G.</span> tylko co do okoliczności odnoszących się do żądania uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia nr <span class="anon-block"> (...)</span> w sprawie przyjęcia i zatwierdzenia sprawozdania finansowego Spółdzielni za rok 2010r.</p> <p>Powodowie powołując się na własne wyliczenia zawarte w uzasadnieniu pozwu twierdzili, że sprawozdanie Zarządu Spółdzielni oraz Rady Nadzorczej obarczone było błędami, które dyskwalifikują te dokumenty. Zarzucali nieprawidłowości w rozliczaniu przez Spółdzielnię opłat eksploatacyjnych, brak rozliczenia działalności inwestycyjnej i inne nieprawidłowości, które doprowadziło do powstania fałszywego materiału sprawozdawczego, którego prawidłowość została w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy potwierdzona zaskarżonymi uchwałami.</p> <p>Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu po rozpoznaniu sprawy ustalił, że uchwała nr <span class="anon-block">(...)</span> dotyczyła przyjęcia i zatwierdzenia sprawozdania finansowego Spółdzielni za rok obrachunkowy od 01 stycznia 2010 do 31 grudnia 2011. Na sprawozdanie składał się bilans, rachunek zysków i strat w wersji porównawczej, rachunek przepływów pieniężnych sporządzony metodą pośrednią i zestawienie zmian w kapitale własnym. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu szczegółowo wskazał nieprawidłowości jakie według powodów miały wpływ na sporządzenie przez Spółdzielnię dokumentów sprawozdawczych zawierających w ocenie powodów błędy merytoryczne i faktyczne.</p> <p>Następnie Sąd Okręgowy wskazując na zasadę kontradyktoryjności obowiązującą w polskim procesie cywilnym i stwierdzając brak właściwej inicjatywy dowodowej ze strony powodów ocenił, że twierdzenia powodów w omawianym zakresie nie dały się pozytywnie zweryfikować. Ustalił i ocenił na podstawie dowodów zaoferowanych przez pozwaną Spółdzielnię, że sprawozdanie finansowe Spółdzielni za rok 2010 opracowane zostało przez Zarząd zgodnie z zasadami wynikającymi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19941210591" title="Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - Dz. U. z 1994 r. Nr 121, poz. 591 ()">ustawy o rachunkowości</a> i wskazań Krajowej Rady Biegłych Rewidentów. Sprawozdanie opracowane zostało w sposób rzetelny, na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych zgodnie z przepisami prawa i postanowieniami statutu. Powodowie nie wykazali, aby elementy sprawozdania jak zestawienie zmian w kapitale własnym, bilans, rachunek zysków i strat i rachunek przepływów pieniężnych zawierały błędne lub nieprawdziwe dane. Dlatego w ocenie Sądu Okręgowego nie było potrzeby dokonywania weryfikacji wyliczeń dokonanych przez powodów, co mogło nastąpić tylko poprzez opracowanie specjalistycznej opinii, a o przeprowadzenie takiego dowodu powodowie nie wnioskowali.</p> <p>Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu zaskarżył apelacją powód <span class="anon-block">J. G. (1)</span> zarzucając naruszenie prawa procesowego w zakresie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227;art. 232;art. 232 § 1)">art. 227 i 232 § 1 k.p.c.</a> poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i uznanie, że powództwo wniesione przez powodów nie mogło być poddane jakiejkolwiek ocenie z uwagi na brak dowodów.</p> <p>W konkluzji apelacji powód <span class="anon-block">J. G.</span> domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p>Pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa w <span class="anon-block">M.</span> w odpowiedzi na apelację domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia od powoda kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznając apelację powoda <span class="anon-block">J. G.</span> w zakresie w jakim nie uległa ona odrzuceniu prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 16 maja 2012r. zważył, co następuje: </em> </strong> </p> <p>Apelacja jest nieuzasadniona.</p> <p>Co do naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 § 2</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> należy stwierdzić, że Sąd drugiej instancji spełnia swoją funkcję merytoryczną (rozpoznawczą) - w zależności od potrzeb oraz wniosków stron - stosując (przez odesłanie zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391)">art. 391 k.p.c.</a>) właściwe przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">Art. 227 k.p.c.</a> nie jest źródłem obowiązków ani uprawnień jurysdykcyjnych, lecz określa jedynie wolę ustawodawcy ograniczenia kręgu faktów, które mogą być przedmiotem dowodu w postępowaniu cywilnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2008 r. II UK 327/07, LEX nr 496393; z dnia 3 października 2008 r., I CSK 70/08, LEX nr 548909; z dnia 13 stycznia 2010 r., II CSK 357/09, LEX nr 574526 i z dnia 4 listopada 2010 r., III UK 25/10, LEX nr 794799). Naruszenie tego przepisu powinno się zatem łączyć z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 § 2 k.p.c.</a>, poprzez pominięcie określonego dowodu w wyniku wadliwej oceny, że nie jest on istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto twierdzenie, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> został naruszony przez sąd rozpoznający sprawę, ma rację bytu tylko w sytuacji, gdy wykazane zostanie, że sąd przeprowadził dowód na okoliczności niemające istotnego znaczenia w sprawie i ta wadliwość postępowania dowodowego mogła mieć wpływ na wynik sporu, bądź gdy sąd odmówił przeprowadzenia dowodu na fakty mające istotne znaczenie w sprawie, wadliwie oceniając, iż nie mają one takiego charakteru (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 listopada 2008 r., II PK 47/08, LEX nr 500202 i z dnia 12 lutego 2009 r., III CSK 272/08, LEX nr 520039).</p> <p>W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania naruszenie wskazanych przepisów polegało - w cenie skarżącego - na niedopuszczeniu z urzędu dowodu z opinii biegłego celem wykazania prawdziwości twierdzeń powoda.</p> <p>Sąd Apelacyjny zauważa, że Sąd Okręgowy odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu swojego wyroków, a nie przeprowadzenie dowodu z urzędu, pomimo takiego uprawnienia wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> motywował koniecznością zachowania zasady kontradyktoryjności i równowagi procesowej oraz wyjaśnieniem spornych kwestii na podstawie dokumentów zaoferowanych jako dowód w sprawie przez stronę pozwaną.</p> <p>Kontradyktoryjność procesu cywilnego, wymaga, by strony wskazywały dowody w celu wykazania swoich twierdzeń. Bierność strony w tym zakresie nie zobowiązuje sądu - poza wyjątkowymi przypadkami - do prowadzenia dowodów z urzędu. Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> wynika obowiązek stron wskazywania dowodów potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy, sąd zaś jest wyjątkowo uprawniony jest do dopuszczenia innych, niewskazanych przez strony dowodów, według własnej oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest dostateczny do rozstrzygnięcia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1996 r., III CKN 6/96, OSNC 1997, Nr 3, poz. 29, z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 377/06, OSP 2008 Nr 1, poz. 8 z glosą E. Marszałkowskiej-Krześ, z dnia 8 stycznia 2008 r., I UK 193/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 52, z dnia 15 września 2006 r., I PK 97/06, OSNP 2007 nr 17-18, poz. 251, z dnia 8 lipca 2008 r., II UK 344/07, niepubl.). Działanie sądu z urzędu i prowadzenie dowodu nie wskazanego przez stronę, po uchyleniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3;art. 3 § 2)">art. 3 § 2 k.p.c.</a>, jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach oraz musi wypływać z opartego na zobiektywizowanej ocenie przekonania o konieczności jego przeprowadzenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1998 r., II UKN 182/98, OSNAPiUS 1999 Nr 17, poz. 556, z dnia 4 października 2006 r., II UK 43/06, OSNP 2007 nr 19-20, poz. 293).</p> <p>W omawianej sytuacji zarzut niedopuszczenia przez Sąd I instancji z urzędu dowodu z opinii biegłego byłby uzasadniony tylko w sytuacji gdyby rozstrzygniecie sprawy zależało od okoliczności, które można by ustalić tylko w oparciu o wiadomości specjalne.</p> <p>Uprawnienie do dopuszczenia dowodu z urzędu może przekształcić się w obowiązek wówczas, gdy przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (biegłych) jest konieczne dla wydania prawidłowego orzeczenia a jest to dowód niemożliwy do zastąpienia żadnym innym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012r. sygnatura I UK 232/11 LEX nr 1162651).</p> <p>Ocena, czy określone fakty mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zależy w pierwszej kolejności, od tego, jak sformułowana i rozumiana jest norma prawna, która w rozpatrywanej sprawie została zastosowana. Dokonane ustalenia faktyczne oceniane są w aspekcie określonego przepisu prawa materialnego, który wyznacza zakres koniecznych ustaleń faktycznych i ma rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy określone fakty, jako ewentualny przedmiot dowodu mają wpływ na treść orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r., I CSK 237/10, nie publ.). W aspekcie żądania powodów uchylenia uchwały zatwierdzającej sprawozdanie finansowe Spółdzielni powodów obciążał dowód wykazania, że dokumenty składające się na to sprawozdanie w postaci bilansu, rachunku zysków i strat w wersji porównawczej, rachunku przepływów pieniężnych sporządzonego metodą pośrednią i zestawienie zmian w kapitale własnym są dokumentami nierzetelnymi, zawierającymi nieprawdziwe dane, sporządzonymi z naruszeniem przepisów i zasad obowiązujących dla sporządzenia tego rodzaju dokumentów. Prawidłowo zatem ocenił Sąd Okręgowy w ramach swoich kompetencji wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, że skoro powodowie w swojej inicjatywie dowodowej ograniczyli się do własnych twierdzeń i wyliczeń, to w zderzeniu z materiałem dowodowym zaoferowanym przez pozwaną Spółdzielnię w postaci dokumentów, zeznań osób sporządzających dokumenty i dokonujących ich weryfikacji należało ocenić, że nie udowodnili swoich twierdzeń. Bowiem o ile powodowie zamierzali kwestionować wiarygodność dowodów przedstawionych przez stronę pozwaną to mogli to uczynić wnioskując dopuszczenie przez Sąd dowodu z opinii specjalisty, jednak powinni to czynić na własny koszt i własne ryzyko. Bowiem zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych zasadą postępowania cywilnego jest jego odpłatność.</p> <p>Uregulowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> jest adresowane do stron, a nie do sądu. Nie ma podstaw do takiej wykładni tego przepisu, która nakładałaby na sąd obowiązek wyręczania stron od inicjatywy dowodowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2010r. sygnatura V CSK 310/09 LEX nr 688052).</p> <p>Wszystkie te rozważania prowadza do oceny, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zarzucanego przez apelującego naruszenie przepisów postępowania, a zatem apelacja powoda okazała się nieuzasadniona i podlega oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego uzasadnia zasada odpowiedzialności za wynik sprawy – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391)">art. 391 k.p.c.</a> </p> <p>Na zasądzone na rzecz pozwanej koszty postępowania apelacyjnego składają się koszty zastępstwa procesowego wykonywanego przez radcę prawnego w wysokości wynikającej z § 10 w związku z § 12 ust. 1 punkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…).</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>