I ACa 620/12

<p>Sygn. akt I ACa 620/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 17 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Małgorzata Wołczańska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Ewa Jastrzębska</p> <p>SA Elżbieta Karpeta (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Anna Wieczorek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">W. G.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">T. A.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I C 401/11</p> <p>1)  oddala apelację;</p> <p>2)  przyznaje na rzecz adwokata <span class="anon-block">Ł. K.</span> od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach wynagrodzenie w kwocie 6642 (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa) złote, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 1242 (tysiąc dwieście czterdzieści dwa) złote, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Sygn. akt ACa 620/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">W. G.</span> domagał się zasądzenia od pozwanej <span class="anon-block">T. A.</span> kwoty 210.000 zł tytułem odszkodowania z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu oraz wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.</p> <p>Pozwana <span class="anon-block">T. A.</span> wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, iż umowa darowizny pomiędzy ojcem stron a powodem nie została zawarta.</p> <p>Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia.</p> <p>Strony są rodzeństwem. Powód wyprowadził się z mieszkania rodziców, składającego się z dwóch pokoi z kuchnią ,ogrzewanego piecami węglowymi, w latach 80-tych, a pozwana w 1984 r. Ojciec stron zmarł 1 października 2007 r., a ich matka zmarła 24 kwietnia 2009 r. Rodzice stron oraz powód nadużywali alkoholu od lat 90- tych, zdarzało się, że dochodziło do bijatyk między powodem a ojcem stron.. Rodzice stron nie żyli zgodnie, ojciec odbywał karę pozbawienia wolności za znęcanie się nad rodziną w latach 90-tych”. Zdarzało się, ze powód z <span class="anon-block">B. K.</span>, z którą żył w konkubinacie, pili wspólnie z ojcem stron i zostawali do rana, zdarzało się też, że ojciec ich wyrzucał. Matka stron otrzymywała najniższą rentę, a ojciec wpierw był na rencie i z wiekiem przeszedł na emeryturę, którą otrzymywał w kwocie około 1300 zł., z czego płacił matce stron alimenty w kwocie 200 zł.</p> <p>Pozwana była w kontakcie z rodzicami, sprzątała im mieszkanie, w którym po śmierci mamy zamieszkała. Rodzice stron zgromadzili w tym mieszkaniu stare, poniszczone meble, dwa stare telewizory „ obraz kościelny i obrazki z komunii”. Nie mieli pralki automatycznej tylko <span class="anon-block"> (...)</span>, nie mieli też „odkurzacza piorącego” tylko stary odkurzacz ; z książek zgromadzili Pismo Święte i stare książki, które ktoś powyrzucał, mieli zepsutą lodówkę i lodówkę którą odkupili od sąsiadki za 150 zł., gdy ta się wyprowadzała .Dywany mieli ze śmietnika. Nie mieli wartościowych rzeczy. Żyli skromnie. Rzeczy zgromadzone przez rodziców stron znajdują się nadal w mieszkaniu, które zajmowali, a w którym aktualnie mieszka pozwana.</p> <p>W czasie, gdy powód mieszkał z konkubiną <span class="anon-block">B. K.</span> jego ojciec przyszedł do nich do mieszkania i powiedział mu, że „ zostało mu niecały miesiąc życia, może więcej, że umiera i że to co jest w domu, na ogródku, w mieszkaniu, wszystko jest” jego. Nie wymieniał przy tym jakie składniki miał na myśli, bo powód „ wiedział co jest w domu”, ani też nie wydał żadnych rzeczy powodowi.</p> <p>Powyższy stan faktyczny, odnośnie sytuacji majątkowej rodziców stron , posiadanego przez nich i ojca powoda majątku, Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków <span class="anon-block">R. S.</span> i <span class="anon-block">M. L.</span>, osób od wielu lat sąsiadujących z rodzicami stron, którzy bywali w ich mieszkaniu i im pomagali. Osoby te nie mają żadnego interesu w tym, by zeznawać na korzyść którejkolwiek ze stron, a ich zeznania są zgodne i zasługują na wiarę. Jako wiarygodne Sąd ocenił także zeznania pozwanej, znajdujące potwierdzenie w zeznaniach wymienionych świadków. Zeznania świadków i pozwanej uzupełniają kopie dokumentów k.46-49, świadczące o interwencjach policji w mieszkaniu stron, związanych z zachowaniem się powoda oraz trudnej sytuacji majątkowej rodziców stron. Podkreślił także Sąd Okręgowy, że z zeznań samego powoda wynikało, że jego rodzice ”lubili sobie wypić, oboje byli alkoholikami”, tak jak powód .</p> <p>Wiadomości w sprawie okoliczności towarzyszących uczynionej przez ojca powoda darowiźnie mieli tylko świadek <span class="anon-block">B. K.</span>, była konkubina powoda oraz sam powód. Z zeznań tych zgodnie wynika, że ojciec powoda złożył oświadczenie w formie ustnej, nie skonkretyzował składników majątku objętych tym oświadczeniem a także, że nie spełnił tego świadczenia .Nadto jako niewiarygodne Sąd uznał, w świetle zgodnych zeznań świadków - sąsiadów rodziców stron i samej pozwanej, a także zasad doświadczenia życiowego, zeznania powoda, że jego ojciec zgromadził majątek wskazany w pozwie przedstawiający znaczną wartość, określoną przez powoda na kwotę 210 000 zł. Powód na okoliczność istnienia takiego majątku przedstawił tylko swoje zeznania, nie poparte nawet w tym zakresie przez wnioskowanego przez niego świadka <span class="anon-block">B. K.</span>. Nadto powód żadnym dowodem nie wykazał swoich twierdzeń o przywłaszczeniu wskazanych w pozwie składników majątku i ich zniszczeniu przez pozwaną.</p> <p>Ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd nie uwzględnił wniosku powoda, o dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości składników majątkowych stanowiących przedmiot darowizny.</p> <p>Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy wskazał, ze zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 888;art. 888 § 1)">art.888§1 kc</a> przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku, a <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 890;art. 890 § 1)">art.890§1 kc</a> stanowi, ze oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna , jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.</p> <p>Jak wynikało z ustaleń Sądu, ojciec powoda złożył oświadczenie o darowiźnie na rzecz powoda w formie ustnej, nie skonkretyzował składników majątku objętych tym oświadczeniem a także, że nie spełnił przyrzeczonego świadczenia - nie wydał obdarowanemu przedmiotu darowizny. Oznacza to, że oświadczenie woli ojca powoda nie stało się ważne.</p> <p>Wola darmnego przysporzenia korzyści obdarowanemu powinna być wyrażona w sposób jednoznaczny, a równocześnie powinna być dokonana w sposób eliminujący jakiekolwiek wątpliwości, które pozwalają odróżnić ostateczną decyzję darczyńcy od niezobowiązujących obietnic. Równocześnie wymagania formalne w odniesieniu do umowy darowizny, określone przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 890;art. 890 § 1)">art.890§1 kc</a>, zmierzają do tego, by zainteresowani mogli legitymować się w przyszłości nie budzącymi wątpliwości dowodami na fakt dokonania czynności prawnej. Z tych przyczyn ważność oświadczenia woli darczyńcy jest uzależniona od jego złożenia w formie aktu notarialnego.</p> <p>Oświadczenie woli darczyńcy złożone bez zachowania tej formy, w sytuacji gdy nie dochodzi do wykonania umowy darowizny, jest nieważne i nie rodzi żadnego zobowiązania.</p> <p>Powód nie stał się zatem właścicielem rzeczy objętych oświadczeniem jego ojca i w związku z tym nie mógł ponieść żadnej szkody, wyrządzonej przez pozwaną, niezależne od poczynionych wyżej ustaleń i rozważań Sadu, co do sytuacji majątkowej rodziców stron, posiadanego przez nich i ojca powoda majątku.</p> <p>W tym stanie rzeczy, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art.415 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 888;art. 888 § 1)">art.888§1 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 890;art. 890 § 1)">art.890§1 kc</a>, Sąd oddalił powództwo.</p> <p>Z uwagi na ustanowienie dla powoda pełnomocnika z urzędu Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 3;§ 6;§ 6 pkt. 7)">§ 2 ust. 1 i 3 oraz § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348), przyznał adwokatowi <span class="anon-block">Ł. K.</span> od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 7200 zł, powiększoną o podatek VAT w kwocie 1 656 zł, tytułem kosztów zastępstwa procesowego świadczonego przez niego z urzędu.</p> <p>Apelację od tego orzeczenia wniósł powód zarzucając obrazę prawa procesowego, mającą istotny wpływ na treść orzeczenia. Naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> polegać miało na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż – zdaniem apelującego – wykazał on zarówno fakt dokonania przez ojca stron darowizny na jego rzecz jak i fakt posiadania wartościowych przedmiotów i przeniesienia ich na rzecz powoda z pozostawieniem dzierżenia ojcu powoda.</p> <p>W oparciu o podniesione zarzuty domagał się powód zmiany wyroku przez zasądzenie na jego rzecz odszkodowania w wysokości 210 000 zł., ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż Sąd Okręgowy poczynił ustalenia w sposób prawidłowy.</p> <p>W szczególności poprawnie logicznie i na podstawie zasad doświadczenia życiowego i zawodowego ocenił Sąd Okręgowy wiarygodność zeznań stron i powołując się na okoliczności wynikające z zeznań świadków obcych dla stron, nie zainteresowanych wynikiem postępowania ustalił, że ojciec stron nie był w stanie zgromadzić wartościowych składników majątkowych, które mogły być przedmiotem darowizny na rzecz powoda. Świadczy o tym przyznawany przez samego powoda fakt nadużywania przez ojca stron alkoholu i życia rodziny powoda na granicy ubóstwa. Z tych też względów nie sposób było podzielić pogląd apelującego, że oświadczeniu ojca stron o tym, że wszystko co posiada ma stać się własnością powoda, należy nadać rangę umowy darowizny, która – zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 890;art. 890 § 1)">art. 890 § 1 k.c.</a> – jest ważna bez zachowania formy aktu notarialnego tylko wówczas, gdy przyrzeczone świadczenie zostanie spełnione. Taka sytuacja z pewnością nie zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy, gdyż ojciec powoda nie poparł swego oświadczenia o darowaniu powodowi wszystkiego co ma przekazaniem mu w jakiejkolwiek formie posiadania jakiegokolwiek przedmiotu. Nie są wiarygodne twierdzenia powoda o realizacji woli ojca przekazania kościołowi jakiegoś bliżej nieokreślonego obrazu. Twierdzenia te, na które powołuje się apelujący, nie zostały poparte żadnymi dowodami, a nawet nie zostały wskazane okoliczności, które uprawdopodobniłyby opisywany przez powoda fakt.</p> <p>Z tych względów, skoro apelacja powoda była całkowicie bezzasadna należało ją oddalić na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> </div>