I ACa 545/12

<p>Sygn. akt I ACa 545/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział I Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="271"/> <col width="435"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Ewelina Jokiel</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Michał Kopeć</p> <p>SA Andrzej Lewandowski (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. Sylwia Lubiewska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Gdańsku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Publicznego (...)</span> Zakładu Opieki Zdrowotnej w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia <span class="anon-block"> (...) Oddziałowi Wojewódzkiemu</span> w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku</p> <p>z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt XV C 199/12</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  nie obciąża powoda kosztami postępowania odwoławczego.</p> <p>I A Ca 545/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block"> (...) Publiczny (...)</span> Zakład Opieki Zdrowotnej w <span class="anon-block">L.</span> wniósł pozew przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia <span class="anon-block"> (...) Oddziałowi Wojewódzkiemu</span> w <span class="anon-block">G.</span>, w którym domagał się zasądzenia kwoty 980 769,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu powód stwierdził, że dochodzona kwota stanowi sumę kwot należnych pracownikom powoda za okres od 1 stycznia 2006r. do 30 czerwca 2006r. wraz ze składkami przekazanymi ZUS stanowiącymi należności pochodne, do wypłacenia których powód był zobowiązany na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 (art. 4 a)">art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw</a>.</p> <p>Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, negując zasadność roszczenia oraz podnosząc zarzut przedawnienia.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 maja 2012r. oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 7217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Podstawą wydanego wyroku były następujące ustalenia:</p> <p>Powód w okresie od 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2002r. zobowiązany był do wypłacenia swoim pracownikom comiesięcznych podwyżek na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz zmianie niektórych ustaw. Od dnia 1 stycznia 2001r. podwyżka ta wynosiła 203 zł miesięcznie, zaś od dnia 1 stycznia 2002r. -łącznie 313,23 zł miesięcznie. Kwotę taką powód wypłacał swoim wszystkim pracownikom, zarówno tym zatrudnionym przed wejściem w życie ustawy jak i po dacie 1 stycznia 2001r.</p> <p>W latach 2003-2005 w oparciu o porozumienie zawarte ze związkami zawodowymi powód dokonywał dalszych podwyżek wynagrodzeń o kolejne kwoty po 20 zł miesięcznie, podwyższając tę stawkę co roku o tę samą kwotę.</p> <p>Wypłaty na rzecz pracowników były dokonywane przez powoda na podstawie listy plac, w których jedna z pozycji opatrzona była nazwą "203", zarówno w latach 2001-2002, jak też i w następnych 2003-2006.</p> <p>Powód w okresie od 1 stycznia 2006r. do 30 czerwca 2006r. wypłacił pracownikom z tego tytułu kwotę 973 043,47 zł ( razem ze składką ZUS należną od pracodawcy 1 169 409,64 zł ). Powód nie był w stanie samodzielnie pokryć kosztów wprowadzonych ustawą podwyżek, ponieważ nie miał odpowiednich środków.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego powództwo jest nieuzasadnione. Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 30 marca 2006r. ( sygn. III CZP 130/05) wyjaśnił, że art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń oraz o zmianie niektórych ustaw - stanowi wraz z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> podstawę roszczeń S.p. Z.O.Z w stosunku do kasy chorych ( NFZ) o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia pracowników, jeżeli zakład ten mimo prawidłowego gospodarowania środkami uzyskanymi na podstawie umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych nie może tych kosztów pokryć w całości lub w części. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że art. 4a obowiązywał tylko w odniesieniu do wzrostu wynagrodzeń pracowniczych w latach 2001 i 2002. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach przejściowy charakter wskazanego przepisu. Nie może on podlegać wykładni rozszerzającej wobec czego po 2002r. mechanizm ustawowej ingerencji w wysokość wynagrodzenia pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie miał zastosowania, a ewentualny wzrost wynagrodzeń dokonywał się w ramach rozwiązań systemowych uregulowanych w pozostałych przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. W uchwale z dnia 8 grudnia 2004r. Sąd Najwyższy stwierdził, że wynagrodzenie pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej mogło być, począwszy od dnia 1 stycznia 2003r. zmniejszone wskutek wypowiedzenia przez pracodawcę warunków pracy do kwoty stanowiącej sumę przyrostów wynagrodzenia wynikających z art. 4a ust 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń za [racę pracowników ( Dz. U. Nr 121 poz. 1308). W uchwale tej Sąd Najwyższy wskazał, że począwszy od 2003r. utraciła moc ustawowa gwarancja zachowania przez pracowników samodzielnych publicznych zakładów służby zdrowia wysokości wynagrodzeń podwyższonych na podstawie art. 4a ust 1 i 2 powołanej ustawy. Z przepisów tych wynikało roszczenie o stosowne podwyższenie wynagrodzenia za pracę w latach 2001 i 2002, nie zaś ustawowe prawo do zachowania wysokości wynagrodzenia ustalonego w wyniku tych podwyżek w kolejnych latach. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie K 43/01 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepisy zawarte w art. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r., zmieniającej ustawę negocjacyjną mają charakter przepisów przejściowych., o wyraźnie określonym czasie obowiązywania. W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006r. wskazano, że podstawą roszczenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w stosunku do kas chorych ( obecnie NFZ ) nie może być <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 357(1))">art. 357^{<!-- -->1} k.c.</a> ponieważ powództwo oparte na tym przepisie ma charakter powództwa o ukształtowanie prawa.</p> <p>Sąd Okręgowy podzielił stanowisko pozwanego, że w stosunku do roszczeń powoda stosować należy 3 letni termin przedawnienia. Są to bowiem roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.</p> <p>Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony apelacją powoda który zarzucił:</p> <p>- naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 (art. 4 a;art. 4 a ust. 1;art. 4 a ust. 2)">art. 4 a ust 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zamianie niektórych ustaw</a> ( Dz. U. z 1995r. Nr 1 poz. 2 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 (art. 4 a;art. 4 a ust. 1;art. 4 a ust. 2)">art. 4a ust 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 16 grudnia 1994r.</a> nie może stanowić podstawy roszczenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w stosunku do Narodowego Funduszu Zdrowia związanych umowami o udzielanie świadczeń zdrowotnych o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia pracowników za czas po 31 grudnia 2002r., zarówno w odniesieniu do zwiększonego wynagrodzenia pracowników zatrudnionych przed 1 stycznia 2001r. a pozostających w stosunku pracy w dniu 1 stycznia 2001r jak też pracowników zatrudnionych po 31 grudnia 2000r. Wskazując na ten zarzut powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny sprawy jest niewątpliwy, a dokonane ustalenia wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu apelacyjnym. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest interpretacją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 (art. 4 a;art. 4 a ust. 1;art. 4 a ust. 2)">art. 4a ust 1 i 2</a> - nieobowiązującej od 1 stycznia 2010r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ()">ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zamianie niektórych ustaw</a> ( Dz. U. z 1995r. Nr 1 poz. 2 ze zm.) Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 (art. 4 a;art. 4 a ust. 1)">art. 4a ust 1</a> powołanej wyżej ustawy dotyczy przyrostu wynagrodzenia w 2001r., natomiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 (art. 4 a;art. 4 a ust. 2)">art. 4a ust 2</a> przyrostu wynagrodzenia w 2002r. Wynika to jednoznacznie zarówno z treści tych przepisów jak i z szeroko powołanych przez Sąd pierwszej instancji orzeczeń Sądu Najwyższego. Trafnie w uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na wyjątkowy i incydentalny charakter tych przepisów. Właściwie zostało wskazane, że celem tego przepisu było włącznie pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej do negocjacyjnego systemu kształtowania przyrostu wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz zmniejszenie dysproporcji wynagrodzeń tych pracowników w stosunku do wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w innych sektorach. Nie ma jakichkolwiek podstaw do przypisywania ustawodawcy intencji, że celem tych przepisów było zagwarantowanie pracownikom samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej stałego wzrostu płac po roku 2002. Byłoby to w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźną treścią analizowanych przepisów, które jak słusznie wskazano nie podlegają wykładni rozszerzającej.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji powód wskazuje, że za trafnością jego roszczenia przemawia treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004r. w sprawie I PZP 8/2004 ( OSNP 2005/8/105 ) Z poglądem tym nie sposób się zgodzić. Powołana przez powoda uchwała ma następującą treść "Wynagrodzenie pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej mogło być, począwszy od 1 stycznia 2003 r., zmniejszone wskutek wypowiedzenia przez pracodawcę warunków płacy do kwoty stanowiącej sumę przyrostów wynagrodzenia wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19950010002" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń w podmiotach gospodarczych oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 (art. 4 a;art. 4 a ust. 1;art. 4 a ust. 2)">art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw</a> (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) i najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19980160074" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 stycznia 1998 r. w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników - Dz. U. z 1998 r. Nr 16, poz. 74 ()">rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 stycznia 1998 r. w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników</a> (Dz. U. Nr 16, poz. 74), w brzmieniu nadanym przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20001211308" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2000 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników - Dz. U. z 2000 r. Nr 121, poz. 1308 (§ 1)">§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2000 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników</a> (Dz. U. Nr 121, poz. 1308). Uchwała ta określa zatem jakie powinno być minimalne wynagrodzenie pracowników samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Wyraźnie w niej wskazano, że wynagrodzenia wyższe mogą zostać do takiego poziomu obniżone wskutek wypowiedzenia warunków pracy przez pracodawcę. Od 1 stycznia 2003r. powód nie był już ustawowo zobligowany do dalszego podwyższania wynagrodzeń pracowników, czy też utrzymywania wynagrodzenia powyżej poziomu określonego w powołanej wyżej uchwale, niezależnie od realnie istniejących możliwości finansowych. Nie może zatem domagać się od pozwanego dodatkowych środków, z tego tylko względu, że uzyskiwane kontrakty były niewystarczające dla pokrycie samodzielnie określanej wysokości wynagrodzeń.</p> <p>Wbrew stanowisku powoda żadnej zmiany przedstawionej wyżej interpretacji nie dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lutego 2010r. ( I PK 182/09 ). W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że przejściowy charakter art. 4a nie oznacza, że z dniem 1 stycznia 2003r. wynagrodzenia ulegały z mocy prawa obniżeniu. Pracodawca po 1 stycznia 2003r. mógł natomiast kształtować wysokość wynagrodzenia pracowników na zasadach ogólnych.</p> <p>Argumenty powoda, że przepis art. 4 a ustawy negocjacyjnej różnicuje sytuacje w zależności od tego kiedy zostali zatrudnieni nie ma związku z kwestią interpretacji tego przepisu. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego w apelacji wyroku z dnia 11 lutego 2010r. po dniu 1 stycznia 2003r. pracodawca ma możliwość kształtowania wysokości wynagrodzeń pracowników na zasadach ogólnych.</p> <p>Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł jak w pkt. I. Na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> orzeczono jak w pkt. II uwzględniając fakt, że strony łączy umowa o świadczenie usług medycznych, a jak wynika z dokonanych w toku postępowania ustaleń sytuacja materialna powoda jest trudna.</p> </div>