I ACa 258/12

<p> <strong> <!-- --> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 258/12</strong> </p>Sygn. akt I ACa 258/12</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->i I ACz 355/12 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 17 października 2012 r.</strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący:SSA Roman Dziczek (spr.)</p> <p>Sędziowie:SA Lidia Sularzycka</p> <p>SO Małgorzata Sławińska (del.)</p> <p>Protokolant: st. sekr. sąd. Marta Rudnik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Warszawie</p> <p>na rozprawie sprawy z powództwa <span class="anon-block"> Stowarzyszenia (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji i zażalenia pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</p> <p>z dnia 10 listopada 2011 r.</p> <p>sygn. akt XXIV C 947/10</p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->odrzuca zażalenie; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->zasądza od <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block"> Stowarzyszenia (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p>Sygn. akt I ACa 258/12</p> <p>I ACz 355/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód –<span class="anon-block"> Stowarzyszenie (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> (dalej – <span class="anon-block"> (...)</span>) wniósł o zasądzenie od <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> w <span class="anon-block">W.</span> (dalej – <span class="anon-block"> Spółka</span>) kwoty 193 420 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Wskazał, że jest to odszkodowanie za naruszenie autorskich praw majątkowych w postaci korzystania z utworów słowno – muzycznych i muzycznych członków zespołu<span class="anon-block">(...)</span> bez zezwolenia uprawnionego, którego dochodzi na podstawie art. 79 prawa autorskiego jako właściwa organizacja zbiorowego zarządzania.</p> <p>Pozwana Spółka wniosła o oddalenie powództwa kwestionując legitymację czynną powoda i bierną Spółki oraz zastosowaną stawkę stosownego wynagrodzenia, jako podstawę ustalenia odszkodowania.</p> <p>Wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanej na rzecz powoda dochodzoną kwotę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lipca 2010 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach postępowania, które skorygował postanowieniem z dnia 16 grudnia 2011 r.</p> <p>Sąd ten ustalił, że powód jest stowarzyszeniem, które reprezentuje i udziela pomocy autorom zrzeszonym w stowarzyszeniu oraz autorom niebędącym jego członkami, a także chroni prawa autorskie autorów zagranicznych, o ile wynika to z umów z odpowiednimi stowarzyszeniami zagranicznymi lub z przejęcia pod ochronę utworów poszczególnych autorów zagranicznych i innych uprawnionych. <span class="anon-block"> (...)</span> działa na podstawie zezwolenia Ministra Kultury i Sztuki, które obejmuje zbiorowe zarządzania prawami do utworów słownych, muzycznych, słowno – muzycznych, min. w przypadku ich zwielokrotnienia i wprowadzania do obrotu.</p> <p>W dniu 16 marca 2009 r. do <span class="anon-block"> gazety (...)</span>, której wydawcą jest pozwany, została dołączona płyta DVD pt.<span class="anon-block">(...)</span> – „<span class="anon-block">(...)</span> na której zostały zarejestrowane koncerty zespołu <span class="anon-block">(...)</span> z lat 2004 – 2005, które odbywały się w trzech amerykańskich aglomeracjach. Na płycie zarejestrowano 12 najbardziej znanych utworów grupy wykonywanych w trakcie tych koncertów. Autorami i kompozytorami utworów byli członkowie zespołu: D. <span class="anon-block">E.</span>, P. <span class="anon-block">H.</span>, A. <span class="anon-block">C.</span> i L. <span class="anon-block">M.</span>, którzy powierzyli zarząd prawami autorskimi do swych utworów <span class="anon-block"> wydawnictwu (...)</span>.V. z siedzibą w Holandii. Spółka ta działała w Polsce pod nazwą <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span>, a od marca 1999 r. – jako <span class="anon-block"> (...) spółka z o.o.</span> Powierzyła ona powodowi na czas nieokreślony służące jej autorskie prawa majątkowe do utworów słownych, muzycznych i słowno – muzycznych w zakresie min. utrwalania na nośnikach dźwięku oraz nośnikach obrazu i dźwięku, zwielokrotniania i rozporządzania tymi nośnikami.</p> <p>Pozwana rozpowszechniła utwory zespołu<span class="anon-block">(...)</span> w nakładzie 48 355 egzemplarzy.</p> <p>Wynagrodzenie za zwielokrotnienie, przy stawce 2 zł za jeden egzemplarz video muzycznego wynosiło 96 710 zł.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda oparte na materialnej podstawie prawnej z art. 79 prawa autorskiego było uzasadnione.</p> <p>Powód jest organizacją zbiorowego zarzadzania, o której mowa w art. 104 prawa autorskiego i jest uprawniony do zarządzania autorskimi prawami majątkowymi w imieniu własnym na rzecz podmiotów uprawnionych, w tym dochodzenia na drodze sądowej roszczeń z tym związanych. W przypadku autorów tworzących zespół <span class="anon-block">(...)</span> powód działał na podstawi umowy z organizacją dysponującą prawem zarzadzania ich prawami autorskimi i w zakresie utworów zgłoszonych mu do ochrony. Działalność powoda ma także oparcie, w zakresie istotnym w sprawie, w stosownym zezwoleniu Ministra Kultury.</p> <p>A zatem, zdaniem Sądu pierwszej instancji, powód był legitymowany czynnie do dochodzenia roszczeń z tytułu autorskich praw majątkowych należnych członkom zagranicznego zespołu<span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Bierna legitymacja pozwanej wynikała, zdaniem tego Sądu, z wykazanego w sprawie wprowadzenia do obrotu utworów na nośnikach DVD, jako tzw. insert – dodatek do czasopisma. Nie wykazał przy tym pozwany, aby posiadał zgodę twórców utworów, bądź podmiotu, któremu twórcy powierzyli wykonywanie swych praw autorskich.</p> <p>Sąd odwołał się także do dyspozycji art. 17 i art. 79 ust. 1 pkt 3b prawa autorskiego i zauważył, że stosowne wynagrodzenie to takie wynagrodzenie, które otrzymałby autor, gdyby osoba, która naruszyła jego prawa majątkowe, zawarła z nim umowę o korzystanie z utworu w zakresie dokonanego naruszenia. W tym przedmiocie powód odwołał się do stawek przez siebie ustalonych, które w przypadku tzw. video muzycznego wynosi 2 zł od nośnika. To wynagrodzenie Sąd uznał za właściwą podstawę ustalenia odszkodowania; stanowiło ono ok. 20% ceny płyty ustalonej przez pozwanego i nie było wygórowane.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, z tym, że w dniu 16 grudnia 2011 r. wydał postanowienie, w którym skorygował wysokość zasądzonych kosztów procesu.</p> <p>Od wyroku tego w całości apelację wniosła pozwana.</p> <p>Zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:</p> <p>- naruszenie prawa procesowego – art. 479^{<!-- -->1} w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 201)">art. 201 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 1;art. 227)">art. 217 § 1 i art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479(12);art. 479(12) § 1)">art. 479^{<!-- -->12}§ 1 k.p.c.</a>, a także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a>,</p> <p>- prawa materialnego - art. 79 ust. 1 pkt 3b prawa autorskiego i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> </p> <p>Wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i postanowienia o kosztach procesu i oddalenie powództwa oraz zasadzenie kosztów procesu za obie instancje.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Apelacja nie ma uzasadnionych podstaw.</p> <p>Wbrew zarzutom apelacji, powód dochodząc odszkodowania z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych na rzecz twórców, nie działa jako przedsiębiorca. Nie miały więc do niego zastosowania przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479(1);art. 479(12))">art. 479^{<!-- -->1} oraz art. 479^{<!-- -->12} k.p.c.</a> Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie tutejszego Sądu Apelacyjnego (por. min. wyroki z dnia 14 września 2009 r., I ACa 534/09, nie publ., czy z dnia 8 lutego 2011 r., I ACa 855/10, nie publ. – których kopie znajdują się w aktach sprawy – k. 130 – 135 i 265 – 271). Znajduje to stanowisko także potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Min. w wyroku tego Sądu z dnia 17 listopada 2011 r. (III CSK 30/11, LEX nr 1129116) stwierdzono, że „1. Organizacja zbiorowego zarządzania, działająca w formie stowarzyszenia może prowadzić dwa rodzaje działalności: statutową i gospodarczą. W odniesieniu do drugiej z nich, prowadzonej według reguł określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041731807" title="Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ()">ustawie o swobodzie działalności gospodarczej</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971210769" title="Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 769 ()">ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym</a>, może być uznana za przedsiębiorcę. Nie daje to podstaw do uznania, że sprawa dotycząca roszczeń związanych z ochroną autorskich praw majątkowych twórców może być traktowana jako sprawa gospodarcza w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479(1))">art. 479^{<!-- -->1} k.p.c.</a> Istotne znaczenie dla określenia charakteru tej sprawy tak w odniesieniu do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeksu postępowania cywilnego</a>, jak i prawa cywilnego, związanych z terminami przedawnienia roszczeń, ma to, że powód reprezentuje prawa twórców, a wywodzone z nich roszczenia nie należą do zakresu przewidzianego wymienionym przepisem.”</p> <p>W związku z tym za niezasadne należało uznać również zarzuty naruszenia przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 201)">art. 201 k.p.c.</a> – poprzez jego niezastosowanie oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 227)">art. 217 i art. 227 k.p.c.</a> – poprzez ich zastosowanie.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne odnoszące się do uprawnień powoda do reprezentowania praw twórców – członków zespołu <span class="anon-block">(...)</span>. Ustalenia te zostały oparte na dowodach z dokumentów oraz zeznaniach świadka; były swobodne, a nie dowolne, oparte na racjonalnych podstawach i zdarzeniach prawnych.</p> <p>Tym samym legitymacja czynna powoda została wykazana.</p> <p>Nie mogła też budzić wątpliwości legitymacja bierna pozwanej. Powód wykazał wprowadzenie do obrotu przez pozwana płyt – nośników DVD – z utworami zespołu<span class="anon-block">(...)</span>(była to w istocie okoliczność faktyczna niesporna), a pozwana nie wykazała, a ten obowiązek ją obciążał (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>), że dysponowała stosownym prawem nabytym od twórców lub zarządzających ich prawami.</p> <p>Co do ilości egzemplarzy wprowadzonych do obrotu, ich liczbę wskazał powód, a pozwana nie odniosła się rzeczowo do tych danych; tym samym, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> można je było uznać za niezaprzeczone skutecznie. Nie wystarczy bowiem ogólne zaprzeczenie, ale wymagane jest rzeczowe odniesienie się do danej okoliczności (por. wyrok SN z dnia 4 marca 2010 r,, I CSK 456/09, LEX nr 688855). W kontekście okoliczności całej sprawy, gdzie pozwana przeczyła oczywistym okolicznościom w postaci wprowadzenia (w ogóle) do obrotu przedmiotowych nośników, mimo niezakwestionowania faktu wydania gazety z płytą (v. k 88 – sprzeciw) i niewykazania, że inny podmiot dokonał wprowadzenia płyt do obrotu jako pierwszy, takie stanowisko należało uznać na taktykę procesową, niepopartą jakimkolwiek dowodzeniem faktów istotnych w sprawie. Tym samym zachodziły podstawy do zastosowania wskazanego przepisu.</p> <p>Wreszcie za niezasadny należało uznać zarzut wadliwego ustalenia stosownego wynagrodzenia, a tym samym – odszkodowania, o którym moa w art. 79 ust. 1 pkt 3a prawa autorskiego.</p> <p>Podzielając w całości stanowisko w tym przedmiocie zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji, jedynie gwoli przypomnienia zauważyć należy, że stosowne wynagrodzenie ustalane umownie pomiędzy pozwanym, a reprezentantem twórców <span class="anon-block"> (...)</span> w Polsce – powodem, następowałoby na podstawie stawek zatwierdzonych przez władze stowarzyszenia dla danych nośników. Zasadniczo, o ile pozwana zamierzałaby legalnie skorzystać z praw twórców i wydać zapis ich koncertów na DVD, musiałaby zgodzić się na te warunki, chyba, że w ramach negocjacji i w ramach możliwej „elastyczności<span class="anon-block"> (...)</span>u doszłoby do wynegocjowania niższych opłat.</p> <p>Skoro jednak w niniejszej sprawie nie doszło do podważenia we właściwy sposób adekwatności przyjętych stawek w stosunku do rynkowych stawek dla tej klasy twórczości i zastosowanych nośników zwielokrotnienia (co mogłoby nastąpić przede wszystkim na podstawie opinii biegłego sądowego, odpowiedniej specjalności), ustalenie odszkodowania jako dwukrotności należnego wynagrodzenia było poprawne i nie naruszało powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego.</p> <p>Orzeczenie o kosztach procesu, skorygowane postanowieniem z dnia 16 grudnia 2011 r., odpowiadało regule odpowiedzialności za wynik procesu i obejmowało zwrot należnej opłaty od pozwu, opłaty od pełnomocnictwa i wynagrodzenie radcy prawnego w stawce minimalnej. Nie naruszało więc <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> </p> <p>Odrębne zaskarżenie orzeczenia o kosztach procesu zażaleniem przez pozwaną było niedopuszczalne w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 394;art. 394 § 1;art. 394 § 1 pkt. 9)">art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c.</a>, skoro pozwana zaskarżyła orzeczenie co do istoty sprawy.</p> <p>Z tych wszystkich względów, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k. p. c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 373)">art. 373 k.p.c.</a> zw. z. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 370;art. 391)">art. 370 i art. 391 k.p.c.</a>, a także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 3)">art. 98 § 3 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. Sąd zasądził na rzecz powoda zwrot kosztów wynagrodzenia radcy prawnego według stawki minimalnej przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w postępowaniu apelacyjnym - § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt.</p> </div>