I ACa 750/12

<p>Sygn. akt I ACa 750/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 18 października 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny</strong> w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Jan Futro</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Piotr Górecki</p> <p>SSO del. Ryszard Marchwicki (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Monika Ćwirko</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. w Poznaniu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. K.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) SA</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu</p> <p>z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I C 263/12</p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala apelację, </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. </strong> </p> <p>SSA Piotr Górecki SSA Jan Futro SSO Ryszard Marchwicki (del.)</p> <p>Sygn akt IACa 750/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 109525,24 (sto dziewięć tysięcy pięćset dwadzieścia pięć 24/100) zł; w pozostałym zakresie powództwo oddalił ; nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sąd Okręgowy w Poznaniu od powódki z przysądzonego roszczenia kwotę 2709,00 zł; od pozwanego 5418,00 zł oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1205,67 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i wnioski Sądu Okręgowego :</p> <p>W dniu 29 marca 2011 r. podczas wykonywania pracy polegającej na rozładunku kruszywa z wagonu kolejowego przy użyciu koparki zginął mąż powódki <span class="anon-block">M. K.</span>.</p> <p>Bezpośrednią przyczyną śmierci było przygniecenie do ściany wagonu kolejowego głowy zmarłego przez naczynie robocze koparki.</p> <p>Prowadzone w tej sprawie śledztwo zostało umorzone.</p> <p>Koparka należała do <span class="anon-block">S. B.</span> i była ubezpieczona u pozwanego w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.</p> <p>Koparka pracowała na tej zasadzie , że podjeżdżała ona pod załadowany wagon, łyżka koparki nabierała rozładowane kruszywo, a następnie podjeżdżała pod podstawiony samochód i wysypywała kruszywo. Czynności te wielokrotnie ponawiała. Samochód był ustawiony w określonym miejscu znanym operatorowi koparki. Koparka z pełną łyżką podjeżdżała pod samochód. Wykonywana praca wykluczała możliwość wyłączenia silnika koparki, który uruchamiał jej łyżkę , a następnie umożliwiał podjazd pod samochód. Koparka przez cały czas wykonywania pracy poruszała się na kołach i nie posiadała podpór , które pozwalały by na pracę na zasadzie dźwigu.</p> <p>Powódka byłą żoną zmarłego. Ich związek trwał 31 lat. Byli oni rodzicami trojga dorosłych dzieci. W chwili wypadku powódka pracowała jako stolarz. Przeżycia związane ze śmiercią męża, spowodowały jej niezdolność do pracy , która trwała 3 miesiące , a następnie uzyskała ona uprawnienia rentowe i otrzymała rentę po mężu która wynosi 2.200 zł miesięcznie. Przyczyną niezdolności do pracy były problemy psychiczne związane z utratą męża .Powódka do chwili obecnej pozostaje pod opieką lekarza psychiatry. Relacje pomiędzy powódką , a jej zmarłym mężem były prawidłowe . Zmarły nigdy nie dopuścił się niewłaściwych zachowań wobec powódki . Powódka i jej zmarły mąż nie mieli jakichś szczególnych planów na przyszłość - zamierzali dopracować się emerytur i następnie spokojnie żyć.</p> <p>Powódka poniosła koszty pogrzebu zmarłego w łącznej kwocie 12525,24 zł. Opłaciła ona usługi związane z ceremonią pogrzebową na rzecz <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa Usług (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> w kwocie 3351,24zł Zapłaciła 600 zł za wykopanie i zakopanie grobu. Poniosła koszty stypy w kwocie 2574,00 zł i koszty nagrobka granitowego w kwocie 6.000 zł, przy czym nagrobek został wykonany dla grobu dwuosobowego.</p> <p>Powódka pismem z dnia 12 października 2011 r. wezwała pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia i zwrotu kosztów pogrzebu , jednakże pozwany odmówił wypłaty odszkodowania z uzasadnieniem , że bezpośrednią przyczyną szkody była praca koparki , a właściwie ruch naczynia roboczego koparki co nie może być uznane za ruch tego pojazdu , którego następstwem jest szkoda, zaś ruchem pojazdu jest spełnianie przez ten pojazd funkcji komunikacyjnej lub transportowej.</p> <p>Dokonując powyższych ustaleń Sąd Okręgowy przyjął iż odpowiedzialność pozwanego wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 §1 kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822;art. 822 § 1)">art. 822 § 1 k.c.</a> W ocenie Sądu I Instancji koparka stanowiła część przedsiębiorstwa , należącego do <span class="anon-block">S. B.</span> i w tej sytuacji należy uznać , że to <span class="anon-block">S. B.</span> jest zobowiązany do naprawienia szkody przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 §1 k.c.</a> <span class="anon-block">S. B.</span> zawarł z pozwanym umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych . Ustalenie odpowiedzialności <span class="anon-block">S. B.</span> za działanie koparki na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 § 1 k.c.</a> uzasadnia zatem odpowiedzialność pozwanego na podstawie wskazanej umowy ubezpieczenia.. W ocenie Sądu Okręgowego odpowiedzialność cywilna wynikająca z zawartej umowy ubezpieczenia nie jest wyłączona przy użyciu koparki w celach działalności gospodarczej w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa . Umowa odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów w żadnym przypadku nie uzależnia swej skuteczności od tego w jakim celu pojazd jest akurat wykorzystywany.</p> <p>Nie zachodzi w tej sytuacji obowiązek ubezpieczenia przez prowadzącego przedsiębiorstwo , poruszane za pomocą sił przyrody wszystkich wykorzystywanych w przedsiębiorstwie maszyn i urządzeń , skoro zawarta umowa obejmuje jedno z posiadanych urządzeń ,właśnie to z którego ruchem zdarzył się wypadek. Sąd I Instancji wskazał, iż pojęcie ruchu należy rozumieć szeroko i do odpowiedzialności z tym ruchem związanej zalicza się szkodę powstałą podczas zatrzymania , postoju , garażowanie pojazdu. Nie ulega wątpliwości , że w niniejszej sprawie szkoda nastąpiła podczas ruchu pojazdu który był wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem.</p> <p>Jeżeli chodzi o zwrot kosztów związanych z pogrzebem to Sąd Okręgowy uznał wszystkie wskazane , wykazane dokumentami pozycje przy czym ograniczył kwotę związaną z postawieniem nagrobka o połowę ( do 3.000 zł ) uznając iż niezasadne jest postawienie nagrobka dwuosobowego.</p> <p>Zasądzając kwotę 100.000 zł zadośćuczynienia w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 §4 kc</a> Sąd I Instancji kierował się następującymi przesłankami:</p> <p>- zmarły był stosunkowo młodym człowiekiem ( 52 lata ), a więc powódka mogła liczyć na jeszcze wiele lat wspólnego pożycia tym bardziej , że małżeństwo powódki i jej zmarłego męża było udane i szczęśliwe ;</p> <p>- zmarły był najbliższą osobą dla powódki;</p> <p>- powódka doznała wstrząsu psychicznego który doprowadził do zaprzestania przez nią pracy i przejścia na rentę rodzinną ; Przy ustalaniu jaka suma jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę , należy mieć na uwadze rodzaj naruszonego dobra , charakter , stopień nasilenia i czas trwania ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem . Przy czym wysokość ta ma być odpowiednia , a więc uwzględniająca również potrzebę udzielenia pokrzywdzonemu ekwiwalentu pieniężnego.</p> <p>Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy uznał za odpowiednią kwotę zadośćuczynienia 100.000 zł.</p> <p>O kosztach Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> , art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz §§2 i 6 pkt 6 Rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie .</p> <p>Apelację od powyższego orzeczenia wniósł pozwany. Zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:</p> <p>1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnie :</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 § 1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822;art. 822 § 1)">art. 822 § 1 kc</a> poprzez przyjęcie , iż pozwany ponosi na podstawie tych przepisów odpowiedzialność za szkody wynikające ze zdarzenia z dnia 29 marca 2011 r.;</p> <p>a) naruszenie prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 §4 kc</a> poprzez przyjęcie , iż zadośćuczynieniem adekwatnym do rozmiaru krzywdy powódki jest kwota 100.000 zł;</p> <p>Ponadto skarżący zarzucił wyrokowi sprzeczność istotnych ustaleń sądu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym , przekroczenie swobodnej oceny dowodów, dowolna i jednostronną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego , polegające w szczególności na przyjęciu , iż koparka w chwili zdarzenia pozostawała w ruchu , o którym mowa w art. 34 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych , Ubezpieczonym Funduszu <span class="anon-block">(...)</span> i Polskim Biurze <span class="anon-block">(...)</span> oraz w zakresie dowodów uzasadniających ustalenie wysokości zadośćuczynienia .</p> <p>Powołując się na w/w podstawy apelacji skarżący wniósł o oddalenie powództwa w całości i zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji , przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje :</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Na wstępie należy podnieść, iż rację ma skarżący , że przyjęcie przez Sąd I instancji jako reżimu odpowiedzialności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 § 1 k.c.</a> jest błędne.</p> <p>Zaznaczenia wymaga , ze problem wzajemnej relacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 436)">art. 435 i 436 k.c.</a> nabiera praktycznego znaczenia w sytuacji , gdy szkoda zostaje wyrządzona przez ruch pojazdu mechanicznego , który stanowi składnik przedsiębiorstwa ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 55(1))">art. 55(1) k.c.</a>) Wprawdzie odpowiedzialność uregulowana w obu tych przepisach oparta jest na zasadzie ryzyka , to jednak przesłanką odpowiedzialności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435 k.c.</a> jest ruch przedsiębiorstwa jako całości, a nie ruch pojedynczego pojazdu.</p> <p>W piśmiennictwie wzajemna relacja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435</a> do 436 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> ujmowana jest w dwojaki sposób . Zgodnie z pierwszym poglądem wskazane przepisy wzajemnie się nie wyłączają . Oznacza to , że przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody odpowiada przede wszystkim na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435 k.c.</a> Jeżeli jednak szkoda została wyrządzona przez ruch pojazdu mechanicznego ( także wówczas gdy pojazd ten wchodzi w skład tego przedsiębiorstwa ), to podstawą odpowiedzialności przedsiębiorstwa jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436)">art. 436 k.c.</a> Drugi pogląd , który jest obecnie powszechnie akceptowany , przyjmuje , że przepisy te wzajemnie się wykluczają . Oznacza to , że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435 k.c.</a> będzie podstawą odpowiedzialności przedsiębiorstwa , którego głównym przedmiotem działalności jest posługiwanie się takimi pojazdami ( przedsiębiorstwo komunikacyjne) , natomiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436)">art. 436 k.c.</a> będzie podstawą odpowiedzialności przedsiębiorstwa , które posługuje się wprawdzie pojazdami mechanicznymi, lecz głównym przedmiotem działalności nie jest komunikacja ( por. wyrok SN z 19 września 1967 r. I PR 288/67 ; tak też min. G.Bieniek Komentarz do kodeksu cywilnego Księga trzecia Zobowiązania Warszawa 2007 , s. 428 ), oraz wyrok SN z 10.10. 2008 r IICSK 232/08 )</p> <p>Oceniając czy podmiot prowadzący przedsiębiorstwo ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435 §1 k.c.</a> należy uwzględnić trzy kwestie : stopień zagrożenia ze strony urządzeń , stopień komplikacji przy przetwarzaniu energii elementarnej na pracę oraz ogólny poziom techniki ( por. zasad, wyroku SN z dnia 12 lipca 1977 r. IV CR 217/77 . Tam gdzie nie chodzi o uruchomienie dużych mocy elementarnych nie można mówić o szczególnym niebezpieczeństwie , które leżało u podstaw wprowadzenia odpowiedzialności na zasadzie ryzyka (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435 k.c</a>).</p> <p>Okoliczność więc , że koparka była częścią przedsiębiorstwa ubezpieczonego nie oznacza , ze wypadek był spowodowany ruchem tego przedsiębiorstwa . Podkreślenia wymaga , że do zdarzenia doszło w związku z ruchem koparki jako pojazdu , a nie ruchem przedsiębiorstwa jako całości.</p> <p>W związku z tym rację ma skarżący , iż podstawą odpowiedzialności pozwanego nie jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435)">art. 435 k.c.</a> </p> <p>Nie oznacza to jednak , że pozwany nie ponosi odpowiedzialności za szkodę na podstawie łączącego go z właścicielem koparki stosunku ubezpieczeniowego.</p> <p>Bezsporne jest , że właściciel koparki w dniu zdarzenia miał ważne ubezpieczenie koparki w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdu mechanicznego.</p> <p>Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych,<br/>Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli</p> <p>Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 r. (Dz. U. Nr 124. poz. 1152). z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę , będącą następstwem śmierci , uszkodzenia ciała , rozstroju zdrowia, bądź też utraty , zniszczenia lub uszkodzenia mienia .</p> <p>Zgodnie z ust. 2 tego przepisu za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą podczas i w związku z:</p> <p>1)  wsiadaniem do pojazdu mechanicznego lub wysiadaniem z niego;</p> <p>2)  bezpośrednim załadowywaniem lub rozładowywaniem pojazdu mechanicznego</p> <p>3)  zatrzymaniem lub postojem pojazdu mechanicznego.</p> <p>Odpowiedzialność ubezpieczyciela ma zatem charakter odpowiedzialności wtórnej i uzależniona jest od odpowiedzialności samego sprawcy wypadku.</p> <p>Dla ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela należy zatem odnieść się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436)">art. 436 kc</a> który w ocenie Sądu Apelacyjnego stanowi podstawę odpowiedzialności pozwanego za szkodę.</p> <p>Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialność na zasadzie ryzyka ponosi samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.</p> <p>Mechaniczny środek komunikacji poruszany za pomocą sił przyrody , w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 1)">art. 436 §1 k.c.</a>, charakteryzuje się następującymi cechami:</p> <p>1)  napędzany jest własnym urządzeniem mechanicznym ;</p> <p>2)  porusza się za pomocą sił przyrody ;</p> <p>3)  służy celom komunikacyjnym .</p> <p>Wszystkie te cechy muszą występować łącznie. W tym rozumieniu do mechanicznych<br/>środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody należy zaliczyć : samochody ,<br/>motocykle , autobusy , ciągniki , statki powietrzne , statki żeglugi śródlądowej i morskiej ,<br/>motorówki itp. napędzane zawsze urządzeniem mechanicznym. Wyłączone natomiast z tego<br/>pojęcia są pojazdy nie poruszane za pomocą sił przyrody ( rower ) nie będące mechanicznym<br/>środkiem komunikacji ( np. dźwigi elektryczne) ( tak G.Bieniek Komentarz do kodeksu<br/>cywilnego)</p> <p>Zaznaczenia przy tym wymaga , ze na tle ustawy o obowiązkowych ubezpieczeniach ustawodawca posługuje się pojęciem pojazdu mechanicznego , gdy tymczasem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436)">art. 436 k.c.</a> mówi o „mechanicznym środku komunikacji poruszanym za pomocą sił przyrody".</p> <p>Zakresy znaczeniowy obu tych pojęć nie są tożsame . W ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych pojęcie „pojazd mechaniczny" ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970980602" title="Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 (art. 2;art. 2 ust. 10)">art. 2 ust. 10</a> ) zdefiniowano za pomocą kryteriów formalnych wymieniając pojazdy które uznaje się za pojazdy mechaniczne , a które zostały określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970980602" title="Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 ()">ustawie Prawo o Ruchu Drogowym</a> - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970980602" title="Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 ()">Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r</a> ( tj. Dz,U,Nr.l08 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970980602" title="Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 (art. 2 poz. 908)">poz 908</a> z 2005 r ze zmian.)</p> <p>Użyte natomiast w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436)">art. 436 k.c.</a> pojęcie mechanicznego środka komunikacji ujmowane jest zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie szeroko . Jest to w zasadzie każde urządzenie mechaniczne służące celom komunikacji. Przy czym pod pojęciem komunikacji należy rozumieć przemieszczanie towarów bądź też ludzi. Komunikacja w języku polskim oznacza bowiem _ „ ruch środków lokomocji między odległymi od siebie miejscami; też drogi, szlaki i środki lokomocji" „możliwość przedostania się z jednego pomieszczenia , miejsca do drugiego" ( słownik języka polskiego………..)</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego koparka w niniejszej sprawie jest mechanicznym środkiem komunikacji w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436)">art. 436 k.c.</a> spełnia bowiem łącznie wszystkie trzy wskazane wyżej cechy.</p> <p>Z ustaleń Sądu I Instancji wynika , że przedmiotowa koparka jest pojazdem poruszającym się na kołach , a więc ma możliwość przemieszczania się z jednego miejsca do drugiego za pomocą silnika , który uruchamia również kielich koparki. Nie sposób zgodzić się przy tym ze skarżącym , ze w czasie zdarzenia koparka nie była wykorzystywana w celach komunikacyjnych . Koparka służyła przemieszczaniu towaru ( kruszywa ) . Jak bowiem ustalił Sąd Okręgowy w niekwestionowanym stanie faktycznym „koparka pracowała na zasadzie ,że podjeżdżała pod rozładowywany wagon , łyżka koparki nabierała kruszywo , a następnie podjeżdżała pod ustawiony samochód i wysypywała kruszywo".</p> <p>Nadto , gdyby koparka w niniejszej sprawie nie była mechanicznym środkiem komunikacji, to nie podlegałaby obowiązkowemu ubezpieczeniu , a jedynie dobrowolnemu ubezpieczeniu jako urządzenie stanowiące część przedsiębiorstwa.. Uznać zatem należy , że koparka w niniejszej sprawie ze swej istoty służy celom komunikacyjnym. Bez znaczenia pozostaje przy tym podnoszona przez skarżącego okoliczność , że w chwili wypadku koparka nie służyła komunikacji. Postój pojazdu , jego garażowanie , <strong> <!-- -->rozładowywanie czy też załadowywanie </strong>towaru nie pozbawia bowiem określonego pojazdu celu , bądź też cech dla których został stworzony Sam więc fakt , że do wypadku doszło podczas rozładowywania wagonu , a więc w momencje w którym koparka nie przemieszczała się wobec innych obiektów nie oznacza, że nie jest pojazdem służącym komunikacji i nie była w ruchu. Przepis mówi o ruchu mechanicznego środka komunikacji , a nie o ruchu w czasie komunikacji. Oznacza to , że pojazd co do zasady musi być przeznaczony do komunikacji , a nie wykonywać funkcje związane z komunikacją w czasie zdarzenia będącego podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej..</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 1)">Art. 436 § 1 k.c</a> nie stawia wymagania by pojazd był przeznaczony wyłącznie do ruchu na drogach publicznych , nie wyłącza też z zakresu jego obowiązywania żadnych pojazdów ze względu na kryterium celu jakim służą. . ( por. uzasad. wyroku SN z dnia 13 czerwca 2002 r. V CKN 1051/00).</p> <p>W świetle powyższego Sąd Apelacyjny uznał zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822;art. 822 § 1)">art. 822 § 1 k.c .</a> mającego zastosowanie w zw. z 436 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§ 1 k.c.</a> za bezzasadny.</p> <p>Zarzut naruszenia przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> z uwagi na jego stopień ogólności nie jest dostateczny i wystarczający dla dokonania kontroli zaskarżonego wyroku pod kątem dochowania przez Sąd I instancji ustawowych przesłanek oceny dowodów. Apelujący nie konkretyzuje popełnionych przez ten Sąd uchybień w zakresie oceny poszczególnych dowodów, poprzestając na stwierdzeniu o braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nie wyjaśnieniu wątpliwości z niego wynikających.). Zarzut ten w istocie sprowadza się do nieuprawnionej polemiki z prawidłowymi w tym zakresie ustaleniami Sądu I Instancji.</p> <p>Niezasadny jest zatem podniesiony zarzut sprzeczność istotnych ustaleń sądu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.</p> <p>Nieuzasadniony są również zarzut naruszenia prawa materialnego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 par. 4 k.c.</a> kwestionujący wysokość przyznanego powódce zadośćuczynienia.</p> <p>Odnosząc się do wysokości przyznanego powódce zadośćuczynienia w całości należy podzielić rozważania Sądu Okręgowego . Przyznanie zadośćuczynienia zależy od uznania Sądu. Ustalenie wysokości zadośćuczynienia musi jednakże pozostawać w rozsądnych granicach . Sąd odwoławczy może zaingerować w ustaloną przez Sąd I Instancji wysokość zadośćuczynienia tylko wtedy gdy jest ona rażąco zawyżona lub zaniżona. Nie sposób uznać by zadośćuczynienie przyznane powódce za śmierć męża , a więc najbliższej osoby było nadmiernie ( rażąco ) wygórowane. W szczególności wskazać należy , ze małżonkowie byli zgodnym małżeństwem z długim stażem , śmierć małżonka nastąpiła w wyniku szczególnych okoliczności ( tragiczny wypadek, zdarzenie nagłe.) , a powódka praktycznie do dzisiaj odczuwa skutki tego zdarzenia.</p> <p>W tym stanie rzeczy uznając , że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie Sąd Apelacyjny ją oddalił na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 6;art. 98 § 6 ust. 6)">§ 6 ust. 6</a> w zw. z §13 ust. l pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie(Dz. U.Nr. 163 poz. 1348 z 2002 r z późn. zmian.)</p> <p>SSA Piotr Górecki SSA Jan Futro SSO Ryszard Marchwicki (del.)</p> </div>