I ACz 1699/12

<p>I A Cz 1699/12</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 18 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSA Jan Futro</p> <p>po rozpoznaniu dnia 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">Ż. K.</span> i małoletniej <span class="anon-block">D.</span> <span class="anon-block">K.</span> reprezentowanej przez matkę <span class="anon-block">Ż. K.</span> </p> <p>przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SA z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek zażaleń obu powódek</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2012 r.</p> <p>sygn. akt I C 44/12</p> <p>oddala oba zażalenia.</p> <p> Jan Futro </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wnioski powódek o zwolnienie ich od kosztów sądowych.</p> <p>W uzasadnieniu wskazał, że powódka <span class="anon-block">Ż. K.</span> prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małoletnią córką <span class="anon-block">D.</span> <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>Powódka <span class="anon-block">Ż. K.</span> otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 4 500 zł netto i otrzymuje wojskową rentę rodzinną w wysokości 516,60 zł. miesięcznie. Jest właścicielką mieszkania i nieruchomości rolnej o pow. 0,5 ha. Spłaca kredyty w wysokości 2000 zł miesięcznie oraz pożyczkę mieszkaniową w wysokości 200 zł. miesięcznie. Płaci czynsz w wysokości 317 zł, na telefon i internet wydaje 250 zł, wydatki na gaz i energie wynoszą 130 zł. Za przedszkole córki płaci 300 zł. Powódka nie przedstawiła wszystkich wymaganych przez Sąd informacji. Część wskazanych przez nią wydatków nie może być zaliczona do wydatków koniecznych.</p> <p>Na postanowienie to zażalenie wniosły obie powódki zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, a to przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 102;art. 102 ust. 1)">art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> polegające na nie zwolnieniu powódek od kosztów sądowych w całości w sytuacji, gdy nie są one w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że powódki są w stanie ponieść koszty postępowania, w sytuacji gdy wysokość uzyskiwanych przez <span class="anon-block">Ż. K.</span> dochodów na to nie pozwala oraz naruszenie prawa materialnego polegające na naruszeniu art. 6 Konwencji Europejskiej o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności polegające na niezwolnieniu powódki od kosztów sądowych w całości, co stanowi faktyczną odmowę prawa do sądu.</p> <p>W konsekwencji wniosły o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie powódek od kosztów sądowych w całości oraz pozostawienie Sądowi I instancji rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania wpadkowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Rozpoznając zażalenie Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Przede wszystkim zauważyć należy, że współuczestnictwo powódek jest współuczestnictwem formalnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 72;art. 72 § 1;art. 72 § 1 pkt. 2)">art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Opłatę sądową uiszcza się od pisma procesowego, z tym, że przy współuczestnictwie formalnym jest tyle wartości przedmiotów sporu, ilu jest współuczestników wnoszących jedno pismo podlegające opłacie sądowej i każdy współuczestnik uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swego roszczenia lub zobowiązania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 4;art. 4 ust. 1)">art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> - tj. Dz. U. z 2010 r. nr 90 poz.594 ze zm.)</p> <p>Należało, zatem przyjmując wartość przedmiotu sporu – jak w pozwie - w przypadku powódki <span class="anon-block">D.</span> <span class="anon-block">K.</span> ustalić wysokość należnej opłaty na 7 300 zł a w przypadku <span class="anon-block">Ż. K.</span> na 93 zł. W chwili obecnej powódki nie wskazują innych istotnych kosztów procesu, obciążających je.</p> <p>Przy dochodach powódki <span class="anon-block">Ż. K.</span> – wykazanych zresztą w roku 2012 na 6 606,50 zł (k. 43) - i wysokości wymaganej opłaty jej zażalenie jest oczywiście niezasadne.</p> <p>Odnosząc się natomiast do zażalenia małoletniej <span class="anon-block">D.</span> <span class="anon-block">K.</span> stwierdzić należy, że z istoty obowiązku alimentacyjnego wynika, że w wypadkach uzasadnionych prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło możliwości samodzielnego utrzymania, rodzice winni wyłożyć potrzebne na ten cel środki, jeżeli mogą to uczynić bez uszczerbku utrzymania, koniecznego dla siebie i rodziny. W takim wypadku o zwolnieniu od kosztów sądowych decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. II CZ 80/89 - LEX nr 8963).</p> <p>Sąd Okręgowy oceniając te możliwości słusznie wskazał, że zwolnienie takie przysługuje jedynie osobom ubogim, do których powódki <span class="anon-block">Ż. K.</span> zaliczyć nie można. Wbrew zarzutom zażalenia Sąd uwzględnił wydatki związane z korzystaniem z mieszkania. Nie uwzględniał kosztów, których powódka – mimo wezwania – nie wskazała. Nie można przyjąć, – jak tego chce żaląca - że koszty utrzymania są powszechnie znane. Nie wskazuje ich zresztą także w zażaleniu.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 102;art. 102 ust. 1)">art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika ze wskazanego wyżej przepisu koszty sądowe wyprzedzają jedynie koszty utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że inne zobowiązania takie jak np. konieczność spłaty kredytów czy innych zobowiązań a nawet opłacenie podatków względnie obowiązkowych składek mają pierwszeństwo przed kosztami sądowymi.</p> <p>Ponadto ubiegający się o pomoc Państwa, jaką stanowi zwolnienie od kosztów sądowych – winien, w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc Państwa. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r. II CZ 104/84 - LEX nr 8623).</p> <p>Pogląd ten w szczególności znajduje zastosowanie w przypadku strony decydującej się na wytoczenie powództwa. Musi się ona, bowiem liczyć nie tylko z kosztami sądowymi związanymi z wytoczeniem powództwa, ale także i możliwością powstania w toku procesu innych kosztów czy także z obowiązkiem – w przypadku przegrania procesu – zwrotu kosztów przeciwnikowi, od których nawet zwolnienie od kosztów sądowych nie uwalnia.</p> <p>Nie powinno budzić wątpliwości, że do chwili obecnej powódka miała możliwość zgromadzenia niezbędnej na opłatę od pozwu kwoty.</p> <p>Powódka mimo wezwania nie wyjaśniła też gdzie położona jest, stanowiąca jej własność nieruchomość. Nie chodzi tu – jak podnosi żaląca – o jej zbycie. Jednak jak wskazywał już przed laty Sąd Najwyższy przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych wyłączone jest w sytuacji gdy ubiegający się o nie posiadają majątek umożliwiający im uzyskania niezbędnych środków choćby przez zaciągnięcie kredytów, których zabezpieczeniem może być ten majątek.</p> <p>Nie zachodzi także naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284) względnie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ( Dz. U. z 1977 r. nr 38 poz. 167). W szeregu sprawach w tym m.in. w sprawie <span class="anon-block">K.</span> v. <span class="anon-block"> (...)</span> Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzji z dnia 9 września 1998 r. <span class="anon-block"> (...)</span> (LEX nr 41077) stwierdził, że prawo dostępu do sądu, chronione przez art. 6 ust. 1 Konwencji, może być przedmiotem ograniczenia w formie regulacji przez Państwo, które w tym zakresie posiada pewien margines uznaniowości.</p> <p>Także w wyroku Trybunału z 26 lipca 2005 r. wydanym w sprawie <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> v. Polska nr <span class="anon-block"> (...)</span> (LEX nr 154903) wskazano, że wymóg wnoszenia opłat sądowych w sądach cywilnych w związku z powództwami lub odwołaniami przedstawianymi do rozstrzygnięcia nie może być uznany jako ograniczenie prawa dostępu do sądu, które jest sprzeczne per se z art. 6 ust. 1 Konwencji.</p> <p>Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> rzekł jak w postanowieniu.</p> <p> Jan Futro </p> </div>