III AUa 629/12

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 18 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Urszula Iwanowska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Anna Polak</p> <p>SSO del. Tomasz Korzeń (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. w Szczecinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">T. M.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o emeryturę</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt IV U 1391/10</p> <p>1.  zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 26 listopada 2010 roku i przyznaje ubezpieczonemu <span class="anon-block">T. M.</span> prawo do emerytury od dnia 1 września 2010 roku,</p> <p>2.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">K.</span> na rzecz ubezpieczonego kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu i w pozostałym zakresie wniosek oddala.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> decyzją z dnia 26 listopada 2010 r. odmówił ubezpieczonemu <span class="anon-block">T. M.</span> prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych wywodząc, że ubezpieczony nie legitymuje się ustawowym stażem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uznał okresu pracy od 11 lutego 1981 r. do 28 marca 1991 r., jako pracy w szczególnych warunkach z powodu braku świadectwa potwierdzającego wykonywanie tego rodzaju pracy. Jak wyliczył organ rentowy, staż pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosił jedynie 4 lata 9 miesięcy i 15 dni.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń w Koszalinie oddalił odwołanie ubezpieczonego. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">T. M.</span> urodził się 5 lipca 1950 r. Pracę zawodową rozpoczął w 24 listopada 1975 r. w <span class="anon-block"> Ośrodku (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>. W okresie od 11 lutego 1981 r. do 28 marca 1991 r. pracował na stanowisku kierowcy pojazdu samochodowego w <span class="anon-block"> Spółdzielni (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> Oddział w <span class="anon-block">D.</span>. W tym okresie <span class="anon-block">T. M.</span> był kierowcą <span class="anon-block"> (...)</span>, który miał ładowność 4,5 ton. Tym samochodem ubezpieczony rozwoził mleko i nabiał do sklepów oraz mleczarni. Pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Następnie w okresie od 29 marca 1991 r. do 30 listopada 1992 r. pracował na stanowisku kierowcy w <span class="anon-block"> (...) Spółce z o.o.</span> w <span class="anon-block">S.</span> Oddział w <span class="anon-block">D.</span>. Z kolei w okresie od 1 grudnia 1992 r. do 15 kwietnia 1996 r. pracował na stanowisku kierowcy w <span class="anon-block"> (...) Spółdzielni (...)</span> u <span class="anon-block">S.</span> Oddział w <span class="anon-block">D.</span>. W okresie od 15 kwietnia 1996 r. do 20 listopada 1996 r. pracował na stanowisku kierowcy w <span class="anon-block"> firmie Usługi (...)</span> i <span class="anon-block">P. P.</span> w <span class="anon-block">P.</span>. Jak ustalił Sąd Okręgowy, w latach od 1981-1996 ubezpieczony przez cały ten okres był kierowcą samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 4,5 tony i świadczył pracę na rzecz mleczarni, </strong>chociaż zmieniały się nazwy firm transportowych. Praca ubezpieczonego z uwagi na jej charakter była wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, często odbywała się nawet w nocy w ramach godzin nadliczbowych. Według organu rentowego na dzień 1 stycznia 1999 r. staż pracy ubezpieczonego wyniósł 25 lat, w tym w warunkach szczególnych pracował jedynie 4 lata 9 miesięcy i 15 dni. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony w wyżej wskazanych okresach zatrudnienia legitymował się licznym okresami niezdolności do pracy. Łącznie wnioskodawca pozostawał niezdolny do pracy przez 408 dni tj. 1 rok (365 dni) 1 miesiąc ( 30 dni) i 13 dni. Z kolei na dzień 20 listopada 1996 r. ubezpieczony łącznie posiadał 388 dni niezdolności do pracy co stanowiło 1 rok (365 dni) i 23 dni. Po dokonaniu powyższych ustaleń Sąd Okręgowy, odwołując się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 184)">art. 32 i 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (j.t.: Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) oraz przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz.U. nr 8, poz. 83 ze zm.) doszedł do przekonania, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Uznając za bezsporne, iż wnioskodawca spełnił warunki co do wieku oraz ogólnego stażu pracy Sąd Okręgowy wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe, a w szczególności zeznania świadków wykazały, że <span class="anon-block">T. M.</span> pracował przez cały okres począwszy od 11 lutego 1981 r. do 20 listopada 1996 r. jako kierowca samochodu ciężarowego o pojemności powyżej 4,5 ton. Powyższe stanowisko pracy zaliczane jest do prac wykonywanych w warunkach szczególnych, zatem doliczenie spornych okresów do uznanego już przez organ rentowy okresu pracy w szczególnych warunkach od 29 marca 1991 r. do 15 kwietnia 1996 r. powoduje jego wydłużenie do ustawowych 15 lat. Od powyższych okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach należało jednak odjąć wszelkie okresy, w których ubezpieczony był niezdolny do pracy. Po wyłączeniu wskazanych okresów przebywania na zwolnieniach lekarskich z okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych Sąd stwierdził, że ubezpieczony nie legitymuje się 15-letnim stażem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Ubezpieczony <span class="anon-block">T. M.</span> świadczył pracę w warunkach szczególnych w okresie od 11 lutego 1981 r. do 20 listopada 1996 r., co stanowi łącznie 15 lat 9 miesięcy 9 dni pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Po odjęciu od wyżej wskazanego okresu pracy w warunkach szczególnych okresów pobierania zasiłków chorobowych tj. 1 roku (365 dni) i 23 dni - okres świadczenia pracy w warunkach szczególnych jaki pozostał to 14 lat 8 miesięcy i 16 dni.</p> <p>Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł ubezpieczony, zaskarżając go w całości i zarzucając błędy w zakresie wyliczenia okresu pobierania zasiłku chorobowego, który odliczyć należy jednie za okres od 14 listopada 1991 r. po myśli art. 32 ust. 1a ustawy emerytalnej.</p> <p>Organ rentowy nie ustosunkował się do apelacji.</p> <p>Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sadu Okręgowego.</p> <p>Sąd Apelacyjny wskazał, iż pojęcia okresów pracy i okresów zatrudnienia nie są tożsame. Okres zasiłku chorobowego w czasie stosunku pracy winien zostać wliczony do okresu zatrudnienia, jednak nie stanowi okresu pracy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (§ 2 i 4). Okresy niezdolności do pracy przed 14 listopada 1991 r. również nie powinny być zaliczane do okresu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia</p> <p>Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie III UK 125/11 <strong> <!-- -->uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.</strong> </p> <p>Sąd Najwyższy zważył, iż po wejściu w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19911040450" title="Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1991 r. Nr 104, poz. 450 ()">ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw</a> (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), co nastąpiło z dniem 15 listopada 1991 r., dotychczasowe określenia - okresy zatrudnienia, równorzędne i zaliczalne do okresu zatrudnienia - zostały zastąpione określeniami - okresy składkowe i nieskładkowe oraz okresy pracy w gospodarstwie rolnym. Tymi samymi pojęciami operuje obecnie obowiązująca <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, przy czym okres pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz zasiłków z tytułu choroby i macierzyństwa uważany jest za okres nieskładkowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 7)">art. 7</a>). Ustawa o emeryturach i rentach w art. 32 ust. 1 zachowała dotychczasowe szczególne uprawnienia emerytalne z tytułu wykonywania pracy w szczególnym charakterze. Określenie „wykonywanie pracy w szczególnym charakterze" w odniesieniu do przepisów ustawy o emeryturach i rentach w brzmieniu pierwotnym należało rozumieć jako okresy pozostawania w stosunku pracy na stanowiskach, na których praca uznawana jest za wykonywaną w szczególnym charakterze, niezależnie od tego czy wynagrodzenie było wypłacane za czas wykonywania pracy, czy za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy, czy też zamiast wynagrodzenia pracownik otrzymywał zasiłki z tytułu choroby lub macierzyństwa. W tym zakresie wprowadzenie rozróżnienia na okresy składkowe i nieskładkowe niczego nie zmieniło, zatem okresy, za które pracownik otrzymywał zasiłki z ubezpieczenia społecznego były wliczane do okresu pracy w szczególnym charakterze, mimo że przy ustalaniu ogólnego dwudziestopięcioletniego) okresu ubezpieczenia były traktowane jako okresy nieskładkowe. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 listopada 2003 r., III UZP 10/03 (OSNP 2004 nr 5, poz. 87) i pogląd te został powtórzony w wyrokach z dnia 5 maja 2005 r., II UK 215/04 (OSNP 2005 nr 22, poz. 360) i z dnia 5 maja 2005 r., II UK 219/04 (OSNP 2005 nr 22, poz. 361). Taki stan prawny obowiązywał do dnia 1 lipca 2004 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041211264" title="Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264 ()">Ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw</a> (Dz.U. Nr 121, poz. 1264), która weszła w życie w dniu 1 lipca 2004 r., został dodany przepis art. 32 ust. 1a w brzmieniu: „przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się 1) okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, 2) okresów, w których na mocy szczególnych przepisów pracownik został zwolniony ze świadczenia pracy, z wyjątkiem okresu urlopu wypoczynkowego". Według nowego stanu prawnego okresy pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy z powodu choroby oraz okresy pobierania zasiłku chorobowego i opiekuńczego nie są wliczane do okresu pracy w szczególnym charakterze. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy - gdzie z niekwestionowanych ustaleń Sądu pierwszej instancji wynikało, że ubezpieczony pracował w warunkach szczególnych w okresie od 11 lutego 1981 r. do 20 listopada 1996 r. co dawało mu okres pracy w łącznym wymiarze 15 lat, 9 miesięcy i 9 dni, a łączny okres niezdolności do pracy od 11 lutego 1981 r. do 20 listopada 1996 r. wyniósł 1 rok i 23 dni, w tym po 14 listopada 1991 r. do 20 listopada 1996 r. ubezpieczony przebywał 139 dni na zwolnieniu lekarskim - stwierdzić należy, że po odliczeniu niezdolności do pracy w powyższym okresie (po 14 listopada 1991 r.) ubezpieczony nadal legitymowałby się 15 - letnim stażem pracy w warunkach.</p> <p>W skardze kasacyjnej pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W piśmie z dnia 8 października 2012 r. ubezpieczony wniósł o zasądzenie kosztów w wysokości 4000 zł, uiszczonych swojemu pełnomocnikowi. Do pisma dołączył dowody zapłaty powyższej kwoty.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- --> Sąd Apelacyjny po ponownym rozpoznaniu apelacji zważył co następuje: </span> </strong> </p> <p>Apelację należało uwzględnić.</p> <p>W sprawie bezsporny jest stan faktyczny. Ubezpieczony pracował w warunkach szczególnych w okresie od 11 lutego 1981 r. do 20 listopada 1996 r. co dawało mu okres pracy w łącznym wymiarze 15 lat, 9 miesięcy i 9 dni, a łączny okres niezdolności do pracy od 11 lutego 1981 r. do 20 listopada 1996 r. wyniósł 1 rok i 23 dni, w tym po 14 listopada 1991 r. do 20 listopada 1996 r. ubezpieczony przebywał 139 dni na zwolnieniu lekarskim.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(20))">art. 398^{<!-- -->20} KPC</a> Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.</p> <p>W świetle wykładni Sądu Najwyższego przydające w okresach zatrudnienia okresy niezdolności do pracy przed 15 listopada 1991 r., uznane muszą zostać za okresy pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Tym samym - stwierdzić należy, że po odliczeniu 139 dni niezdolności do pracy w okresie po 14 listopada 1991 r., ubezpieczony nadal legitymuje się 15 - letnim stażem pracy w warunkach. Pozostałe warunki przyznania prawa do emerytury – nie pozostawanie w stosunku pracy, nie przystąpienie do OFE i 25-letni staż ubezpieczeniowy do końca 1998 r. nie były kwestionowane. Ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę 7 września 2010 r.</p> <p>Tym samym spełnił wszystkie warunki przyznania emerytury określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 2)">art. 184 ust. 1 i 2</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz.U.09.153.1227 z późn. zm.; dalej jako ustawa).</p> <p>Wobec nie stwierdzenia branej pod uwagę z urzędu nieważności postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1)">art. 378 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2</a>), stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 KPC</a>, Sąd zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 1 września 2010 r. (art. 129 ust. 1 ustawy).</p> <p>O kosztach procesu orzeczono stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99</a> w związku z 98 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1;§ 3)">§ 1 i 3 KPC</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99 § 12;art. 99 § 12 pkt. 4/1)">§ 12 pkt. 4.1</a>; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 11;§ 11 pkt. 2;§ 2;§ 2 pkt. 1)">§ 11 pkt. 2 i § 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). Sąd zasądził od pozwanego na rzecz wnioskodawcy poniesione opłaty od apelacji – 30 zł, skargi kasacyjnej – 30 zł, oraz - uwzględniając nakład pracy pełnomocnika ubezpieczonego w postępowaniu skargowym przez Sądem Najwyższym- wynagrodzenie w wysokości czterokrotności stawki minimalnej. Nakład pracy pełnomocnika wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania wynagrodzenia w wyżej wysokości. Nie stanowi uzasadnionych kosztów kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, skoro pełnomocnictwo w sprawach ubezpieczenia społecznego takiej opłacie nie podlega (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20062251635" title="Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1635 (art. 2;art. 2 ust. 1;art. 2 ust. 1 pkt. 1 b)">art. 2 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej</a> - Dz.U.2006.225.1635).</p> <p>SSA Anna Polak SSA Urszula Iwanowska SSO (del.) Tomasz Korzeń</p> </div>