II AKa 243/12

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 243/12</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 18 października 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="250"/> <col width="446"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Cezary Wójcik (sprawozdawca)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Wojciech Zaręba</p> <p>SO del. do SA Artur Majsak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Agnieszka Grzywna</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Wiesława Greszty prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. M.</span> </strong> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1)">art. 148 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 k.k.</a> </p> <p>z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach</p> <p>z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II K 18/12</p> <p>I.  uchyla zaskarżony wyrok i sprawę <span class="anon-block">A. M.</span> przekazuje Sądowi Okręgowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania;</p> <p>II.  zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata <span class="anon-block">J. W.</span> – prowadzącego Kancelarię Adwokacką w <span class="anon-block">L.</span> – kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.</p> <p>Sygn. akt II AKa 243/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Prokurator oskarżył <span class="anon-block">A. M.</span> o to, że:</p> <p>w dniu 4 sierpnia 2011 roku w Kosowie <span class="anon-block">L.</span> przy drodze wyjazdowej <br/>w kierunku miejscowości <span class="anon-block">D.</span>, woj. <span class="anon-block"> (...)</span> działając w zamiarze ewentualnego pozbawienia życia <span class="anon-block">A. K.</span> wielokrotnie z dużą siłą uderzał ją pięściami w głowę, w jamę brzuszną i klatkę piersiową powodując u niej ciężkie obrażenia ciała m.in. złamania żeber po stronie lewej, które doprowadziły do jej zgonu na co się godził, przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany w warunkach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 60;art. 60 § 1 d)">art. 60 § 1 d k.k.</a> w ciągu pięciu lat po odbyciu w okresie od 8 maja 1991 roku do 5 grudnia 2007 roku kary pozbawienia wolności za czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1 d)">art. 148 § 1 d k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 60;art. 60 § 1 d)">art. 60 § 1 d k.k.</a>, tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1)">art. 148 § 1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 kk</a>.</p> <p>Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 roku Sąd Okręgowy w Siedlcach <br/>w sprawie II K 18/12 uznał <span class="anon-block">A. M.</span> za winnego tego, że w dniu 4 sierpnia 2011 roku w Kosowie <span class="anon-block">L.</span>, przy drodze wyjazdowej w kierunku miejscowości <span class="anon-block">D.</span> w woj. <span class="anon-block"> (...)</span> zadał <span class="anon-block">A. K.</span> z dużą siłą szereg uderzeń pięścią w głowę i w okolice klatki piersiowej, powodując u niej obrażenia w postaci złamania 8 żeber po stronie lewej klatki piersiowej w różnych liniach oraz obrażenia narządów wewnętrznych klatki piersiowej z następową odmą opłucnową <br/>i niewydolnością krążeniową, tj. chorobę realnie zagrażającą życiu, <br/>w następstwie czego w tym samym dniu nastąpił zgon pokrzywdzonej, przy czym czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany w warunkach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 60;art. 60 § 1 d)">art. 60 § 1 d k.k.</a> w ciągu pięciu lat po odbyciu w okresie od 8 maja 1991 roku do <br/>5 grudnia 2007 roku kary pozbawienia wolności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1 d)">art. 148 § 1 d k.k.</a> w zw. <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 60;art. 60 § 1 d)">art. 60 § 1 d k.k.</a>, tj. czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 3)">art. 156 § 3 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 kk</a> i na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 3)">art. 156 § 3 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 kk</a> skazał go na karę 15 lat pozbawienia wolności. Jednocześnie na poczet orzeczonej kary zaliczył okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania od 19 września 2011 roku do 26 czerwca 2012 roku, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. <span class="anon-block">W. T.</span> kwotę 1.033,20 zł tytułem wynagrodzenia za obroną sprawowaną z urzędu oraz zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych, wydatki przejmując na rachunek Skarbu Państwa.</p> <p>Z powyższym wyrokiem nie zgodzili się prokurator i obrońca oskarżonego <span class="anon-block">A. M.</span>.</p> <p>Prokurator powyższemu wyrokowi zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że oskarżony <span class="anon-block">A. M.</span> wielokrotnie zadając pięścią uderzenia po głowie i ciele <span class="anon-block">A. K.</span> <br/>z bardzo dużą siłą, spowodował u niej jedynie nieumyślnie ciężkie uszkodzenie ciała, tj. chorobę realnie zagrażającą życiu co skutkowało nieumyślnie jej śmiercią, podczas gdy z ustalonych okoliczności dotyczących działania oskarżonego należy wysnuć wniosek, że co najmniej przewidywał <br/>i godził się na możliwość jej śmierci. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania.</p> <p>Z kolei obrońca zarzucając wyrokowi obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424)">art. 424 k.p.k.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 4)">art. 4 k.p.k.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 5;art. 5 § 1;art. 5 § 2)">art. 5 § 1 i 2 k.p.k.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, domagał się jego zmiany poprzez eliminację ustaleń: „... oraz obrażenia narządów wewnętrznych klatki piersiowej <br/>z następową odmą opłucnową i niewydolnością krążeniową, tj. chorobę realnie zagrażającą życiu, w następstwie czego w tym samym dniu nastąpił zgon pokrzywdzonej”, a w konsekwencji zakwalifikowanie czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 157;art. 157 § 1)">art. 157 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 1)">art. 64 § 1 k.k.</a>, bądź też uchylenie zaskarżonego wyroku <br/>i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Obie apelacje są częściowo zasadne, a to w zakresie w jakim skarżący domagają się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Argumentacja przytoczona na poparcie postawionych zarzutów apelacyjnych razi jednak lakonicznością, zaś ta zawarta w apelacji obrońcy oskarżonego nie może podlegać ocenie, <br/>z uwagi na niepełną i niejasną opinię biegłego.</p> <p>Na wstępie należy przypomnieć – o czym zdaje się zapomniał Sąd orzekający – iż wyrok i jego pisemne motywy są ściśle ze sobą sprzężone <br/>i stanowią funkcjonalną całość. Z tego względu wymaganie spójności należy odnosić do całości, a więc zarówno do wyroku, który nie może być wewnętrznie sprzeczny, jak i do jego uzasadnienia. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż aktem zasadniczym i o samoistnym znaczeniu jest wyrok, natomiast uzasadnienie ma charakter uzupełniający. Innymi słowy – wyrok to oświadczenie woli o charakterze imperatywnym, zaś uzasadnienie to oświadczenie wiedzy. Mając powyższe na względzie należy uznać, iż jeżeli istnieje dysonans w treści samego wyroku, to nie jest możliwe wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.</p> <p>Nadto każdy wyrok, a już zwłaszcza taki, który – jak w omawianej sprawie - odmiennie niż w akcie oskarżenia opisuje czyn osoby oskarżonej, powinien spełniać postulat jasności, jednoznaczności i czytelności. Treść orzeczenia musi być więc oczywista, a wymóg ten jest zrealizowany wówczas, gdy określenie przypisanego oskarżonemu przestępstwa zawiera niezbędny, <br/>z punktu widzenia ustawowych znamion, opis czynu. Wielokrotnie Sąd Najwyższy przypominał, że każdy wyrok skazujący powinien zawierać dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu i ustalenie to powinno znaleźć się w samym wyroku, a nie dopiero w jego uzasadnieniu <em> <!-- -->(por. wyrok SN z 9 lutego 2006 roku w sprawie III KK 164/05, LEX nr 180805, Prok. i Pr.-wkł. 2006/7-8/4, Prok. i Pr.-wkł. 2006/7-8/5). </em>Nie mniej istotny jest postulat, aby w wyroku skazującym określono również, czy czyn został popełniony umyślnie, czy też nieumyślnie, a w razie umyślności – wskazano na postać zamiaru z jakim sprawca działał <em> <!-- -->(wyrok SN z 13 stycznia 2011 roku w sprawie II KK 188/10, LEX 730483).</em> </p> <p>W przedmiotowej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione, bowiem przypisując <span class="anon-block">A. M.</span> popełnienie przestępstwa <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 3)">art. 156 § 3 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 k.k.</a>, Sąd Okręgowy nie poczynił ustaleń co do zamiaru w jakim zakwalifikowany w opisany wyżej sposób czyn został popełniony. Powyższe tym bardziej zyskuje na znaczeniu, że typ czynu zabronionego określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 3)">art. 156 § 3 k.k.</a>, charakteryzuje się złożoną stroną podmiotową. Sprawca bowiem umyślnie (z zamiarem bezpośrednim lub wynikowym) realizuje znamiona typu zasadniczego określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1 k.k.</a>, natomiast skutek w postaci śmierci nie jest już przez niego objęty zamiarem. Skutek ten jednak może być sprawcy przypisany w warunkach określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 9;art. 9 § 3)">art. 9 § 3 k.k.</a>, tzn. jeżeli - mimo braku zamiaru zabicia - przewidywał następstwo swojego zachowania w postaci śmierci albo obiektywnie skutek taki był możliwy do przewidzenia <em> <!-- -->(A. Zoll, Komentarz do art. 156 Kodeksu karnego, Zakamycze 2006). </em> </p> <p>Podkreślenia wymaga nadto fakt, iż kwestia natury strony podmiotowej czynu <span class="anon-block">A. M.</span> ma zasadnicze znaczenie, albowiem różnica pomiędzy czynem zarzuconym oskarżonemu (tj. przestępstwem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1)">art. 148 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 k.k.</a>), a czynem przypisanym w wyroku <br/>(tj. przestępstwem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 3)">art. 156 § 3 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 k.k.</a>) tkwi właśnie <br/>w stronie podmiotowej tegoż czynu. Nie ulega zatem wątpliwości, że dla przyjęcia odpowiedzialności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 3)">art. 156 § 3 k.k.</a> – jak uczynił to Sąd Okręgowy <br/>w Siedlcach - koniecznym było ustalenie w wyroku, a nie tylko w jego uzasadnieniu, że sprawca działał z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonej, zaś śmierć była następstwem jego działania, a nadto ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy działaniem sprawcy, a następstwem rozumianym w ten sposób, że do następstwa by nie doszło gdyby nie nastąpiło ustalone działanie sprawcy, które spowodowało skutek określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1 k.k.</a> Sąd Okręgowy przecież świadom jest, że realizacja znamion przestępstwa zawsze następuje w konkretny sposób, <br/>w określonych realiach. Tymczasem z opisu czynu przypisanego <span class="anon-block">A. M.</span> w wyroku nie wynika wprost sposób rozumowania Sądu co do omawianej kwestii.</p> <p>Bez wpływu na powyższe zapatrywanie pozostaje fakt, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu omawianego wyroku wyjaśnił dlaczego uznał, iż <span class="anon-block">A. M.</span> nie można było przypisać popełnienia zbrodni zabójstwa, <br/>a nadto wskazał, że „oskarżony z pewnością działał z zamiarem spowodowania u pokrzywdzonej ciężkich obrażeń ciała” (str. 13 uzasadnienia) oraz, iż „powinien był przewidzieć, że skutkiem jego działania może być nawet śmierć pokrzywdzonej” (str. 14 uzasadnienia). Brak w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku elementów należących do ustawowych znamion strony podmiotowej przestępstwa kwalifikowanego przez następstwo w postaci śmierci człowieka powoduje bowiem, że zastosowana przez Sąd Okręgowy kwalifikacja prawna tegoż czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 156;art. 156 § 3)">art. 156 § 3 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2)">art. 64 § 2 k.k.</a> nie znajduje pełnego oparcia we wszystkich elementach przypisanego czynu zabronionego. Jednocześnie tego rodzaju braki występujące w wyroku (powodujące, iż nierozstrzygnięta pozostała kwestia stopnia zawinienia oskarżonego) nie mogą być – z oczywistych względów – konwalidowane w treści uzasadnienia, a sprzeczność pisemnych motywów z dyspozytywną częścią wyroku wyklucza uznanie rozumowania Sądu I instancji za trafne.</p> <p>W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Powyższe powoduje także, że przedwczesne byłoby odnoszenie się do pozostałej argumentacji, jaką obydwaj skarżący przywołali na poparcie zasadności zarzutów w zakresie kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu przestępstwa. Kwestia niniejsza będzie przedmiotem ustaleń i ocen sądu ponownie rozstrzygającego sprawę.</p> <p>W dalszej kolejności wskazać należy na niejasność i niepełność opinii sądowo – lekarskich biegłej z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej <span class="anon-block"> (...) Medycznego -</span> <span class="anon-block">S. T.</span>.</p> <p>W świetle wyjaśnień oskarżonego oraz zgodnych w tym zakresie opinii biegłej, za bezsporny należy co prawda uznać fakt, iż obrażenia stwierdzone u pokrzywdzonej w postaci złamania ośmiu żeber po lewej stronie klatki piersiowej, rany na głowie w okolicy czołowo – ciemieniowej lewej oraz podbiegnięć krwawych w tkance podskórnej obu podudzi, spowodował <span class="anon-block">A. M.</span>. Biegła zaopiniowała jednak, że złamania żeber u osoby młodej należałoby traktować jako naruszenie czynności narządów i rozstrój ciała trwający powyżej 7 dni (przy założeniu, że nie towarzyszyły im inne obrażenia narządów wewnętrznych), zaś ograniczona do powłok rana głowy (której jedynym skutkiem mogło być krwawienie zewnętrzne) oraz ograniczone do powłok i powierzchowne obrażenia kończyn powodują rozstrój zdrowia i naruszenie czynności narządów ciała na czas poniżej 7 dni.</p> <p>Poza wymienionymi wyżej obrażeniami biegła wskazała na inne obrażenia, które teoretycznie na skutek działania oskarżonego mogły <br/>u pokrzywdzonej wystąpić i które mogły doprowadzić do śmierci <span class="anon-block">A. K.</span>. Z treści sporządzonych opinii wynika bowiem, iż biegła nie wykluczyła możliwości powstania obrażeń narządów wewnętrznych klatki piersiowej, które mogły skutkować odmą opłucnową i niewydolnością krążeniową. Jednocześnie biegła wskazała, że „złamania żeber często skutkują obrażeniami narządów wewnętrznych klatki piersiowej, jak krwawienie do jamy klatki piersiowej (...), czy też płuca (...), czy też odmą opłucnową” i „gdyby taka sytuacja nastąpiła, to stanowiłoby to chorobę realnie zagrażająca życiu”. Nadto dodała, iż powstanie u <span class="anon-block">A. K.</span> wolnego odłamu kostnego „zwiększa prawdopodobieństwo dojścia do uszkodzenia narządów klatki piersiowej”, a na skutek obfitego krwawienia <br/>z nosa „może dojść do dostania się krwi do dróg oddechowych, co samo <br/>w sobie może powodować niewydolność oddechową”. Jednocześnie zaopiniowała, iż „złamanie ośmiu żeber, przy czym niektórych w dwóch miejscach, z dużym prawdopodobieństwem wskazuje, że doszło do obrażeń wewnętrznych klatki piersiowej”, a „stan niewydolności oddechowej może prowadzić do zgonu” <em> <!-- -->(k. 415). </em> </p> <p>Mimo przeprowadzenia przytoczonych wyżej hipotetycznych rozważań o skutkach obrażeń stwierdzonych w toku sekcji zwłok, a nadto <br/>o charakterze obrażeń jakie mogła odnieść <span class="anon-block">A. K.</span>, a których istnienia nie można było potwierdzić z uwagi na znaczny stopień rozkładu zwłok, biegła podtrzymała sformułowany w pierwszej opinii wniosek, iż nie jest możliwe ustalenie przyczyny śmierci pokrzywdzonej, ani konkretnych obrażeń organów wewnętrznych (o ile zaistniały – dop. SA) odniesionych przez pokrzywdzoną. Skoro jednak opinia biegłego ma stanowić podstawowy dowód, w oparciu o który sąd decyduje o meritum sprawy, to sformułowania, którymi posługuje się biegły nie mogą być płynne, lecz winny być jednoznaczne. Tymczasem w omawianej sprawie tej jednoznaczności zabrakło.</p> <p>Nieostrość stanowiska biegłej w opinii sporządzonej w oparciu o sekcję zwłok pokrzywdzonej <em> <!-- -->(k. 206 – 210),</em> co do okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wpływających na kwalifikację prawną czynu oskarżonego, nie została przy tym usunięta nie tylko pomimo złożenia przez biegłą na rozprawie w dniu 25 maja 2012 roku ustnej opinii uzupełniającej <em> <!-- -->(k. 405),</em> ale także mimo sporządzenia – w oparciu <br/>o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza wyjaśnienia oskarżonego - pisemnej opinii uzupełniającej <em> <!-- -->(k. 409 – 411) </em>oraz złożenia <br/>w dniu 26 czerwca 2012 roku <em> <!-- -->(k. 414v – 415) </em>kolejnej ustnej opinii uzupełniającej.</p> <p>Nie może przy tym budzić wątpliwości fakt, że jeśli tezy opinii biegłego są – jak w rozpoznawanej sprawie - wieloznaczne, to opinia nie może być uznana za jasną w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 201)">art. 201 k.p.k.</a> <em> <!-- -->(wyrok SN z 7 października 2009 roku w sprawie III KK 122/09, LEX nr 532391).</em> Wprawdzie ocena opinii biegłych, tak jak każdego innego dowodu, podlega swobodnej ocenie sądu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>), zaś <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 201)">art. 201 k.p.k.</a> mówi jedynie o „możliwości”, a nie <br/>o „obowiązku” powołania innych biegłych, jednak swoboda sądu w ocenie okoliczności wymagających wiadomości specjalnych nie może być nieograniczona, co powoduje, że w pewnych sytuacjach, przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 201)">art. 201 k.p.k.</a> „możliwość” powołania innych biegłych, przeobraża się <br/>w „obowiązek” <em> <!-- -->(wyrok SA w Lublinie z 25 maja 1999 roku w sprawie II AKa 78/99, OSA 2000/5/40).</em> </p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego taki obowiązek istniał w niniejszej sprawie bowiem niejasność i niepełność opinii biegłej są na tyle istotne <br/>i decydujące o zakresie odpowiedzialności <span class="anon-block">A. M.</span>, że <br/>z powodu ich istnienia nie można uznać kwestii specjalistycznej za całkowicie wyjaśnioną. Tymczasem Sąd I instancji, nie dysponując dostatecznymi ani stanowczymi dowodami, uznał za udowodniony fakt, że <span class="anon-block">A. M.</span> spowodował u <span class="anon-block">A. K.</span> m.in. obrażenia narządów wewnętrznych klatki piersiowej z następową odmą opłucnową <br/>i niewydolnością krążeniową, tj. chorobę realnie zagrażającą życiu. Oznacza to, że oceny Sądu I instancji są w tej części pozbawione wymaganych podstaw dowodowych, a przez to przedwczesne.</p> <p>Sąd Okręgowy uznał także, iż – w świetle zasad doświadczenia życiowego i z uwagi na opisany przez oskarżonego sposób zadawania pokrzywdzonej uderzeń, ich siłę oraz natężenie przemocy – musiało dojść do powstania u <span class="anon-block">A. K.</span> poważnych obrażeń, w tym również takich, które z uwagi na znaczną mumifikację zwłok, nie mogły być stwierdzone <br/>w toku badania sekcyjnego<em> <!-- --> (strona 13 uzasadnienia). </em>Nadto opierając się na swojej wiedzy i doświadczeniu życiowym podjął próbę wyjaśnienia braku możliwości przyjęcia innej przyczyny zgonu pokrzywdzonej (wychłodzenie organizmu, zatrucie alkoholem, inna poważna choroba) niż ustalona <br/>w wyroku <em> <!-- -->(strona 14 uzasadnienia). </em>Tymczasem dokonując swobodnej oceny dowodów Sąd I instancji nie mógł pominąć uwzględnienia wskazań wiedzy specjalistycznej i zastąpić ich własną oceną takich zdarzeń, które wymagają opinii biegłego.</p> <p>Z uwagi na powyższe nie sposób uznać - jak uczynił to Sąd Okręgowy - że opinie sporządzone przez biegłą są miarodajne. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika przy tym, że Sąd Okręgowy - cytując sformułowania dotyczące prawdopodobnie powstałych obrażeń, które miały doprowadzić do śmierci pokrzywdzonej – dostrzegł omawiane braki. Jednakże stwierdzenie tego rodzaju uchybień obligowało organ orzekający do powołania innego biegłego, czego już nie uczyniono.</p> <p>Waga wskazanych wyżej uchybień popełnionych przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy uniemożliwiła Sądowi Apelacyjnemu zajęcie stanowiska <br/>w kwestii oceny prawnej czynu popełnionego przez <span class="anon-block">A. M.</span>, powodując jednocześnie – jak już wyżej zasygnalizowano – konieczność cofnięcia sprawy do stadium postępowania przed Sądem I instancji. Stanowisko Sądu Apelacyjnego nie może być przy tym odbierane jako pogląd o konieczności dokonania określonej kwalifikacji prawnej czynu będącego przedmiotem osądu.</p> <p>Rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, Sąd Okręgowy przeprowadzi postępowanie dowodowe, dbając by zostały przeprowadzone w sposób zgodny z regułami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kodeksu postępowania karnego</a> wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy dowody, mając jednocześnie na uwadze treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 442;art. 442 § 2)">art. 442 § 2 k.p.k.</a> Nadto Sąd Okręgowy dopuści i przeprowadzi kolejny dowód <br/>z opinii innego biegłego, ewentualnie opinii instytucji naukowej lub specjalistycznej (zakładu medycyny sądowej). W szczególności Sąd I instancji, jako fakty mające kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego i jednocześnie odpowiedzialności karnej oskarżonego za zarzuconą mu zbrodnię zabójstwa, powinien ustalić rodzaj obrażeń spowodowanych przez <span class="anon-block">A. M.</span> u <span class="anon-block">A. K.</span> oraz istnienie bądź też brak związku przyczynowego pomiędzy tymi obrażeniami a zgonem pokrzywdzonej, a także postać zamiaru z jakim działał oskarżony (uwzględniając przy tym zarówno przesłanki natury przedmiotowej, jak <br/>i podmiotowej, tj. tło i powody zajścia, pobudki działania oskarżonego, jego stosunek do pokrzywdzonej, osobowość i charakter, dotychczasowy tryb życia, zachowanie przed i po popełnieniu czynu).</p> <p>W oparciu o cały zgromadzony i należycie ujawniony materiał dowodowy, oceniony stosownie do wskazań <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 5)">art. 5 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>, <br/>z uwzględnieniem również uwag poczynionych powyżej, Sąd I instancji dokona pełnych ustaleń faktycznych, nie pomijając istotnych dla sprawy okoliczności wynikających ze zgromadzonych dowodów. Następnie Sąd przeprowadzi wnikliwą ocenę prawną czynu będącego przedmiotem osądu. <br/>W przypadku, gdy zajdzie konieczność sporządzenia uzasadnienia wyroku Sąd zadba o to, by należycie spełniało ono wymogi określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424)">art. 424 k.p.k.</a>, a zwłaszcza by nie było sprzeczne wewnętrznie oraz z treścią orzeczenia, a także dawało możliwość dokonania kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie, wolne od błędów, pozwoli na niebudzące wątpliwości ustalenia faktyczne i w konsekwencji umożliwi trafne rozstrzygnięcie.</p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach obrony udzielonej <span class="anon-block">A. M.</span> z urzędu w postępowaniu odwoławczym uzasadnia treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 14;§ 14 ust. 1;§ 14 ust. 1 pkt. 5)">§ 14 ust. 1 pkt 5</a> <br/>w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 2;§ 2 ust. 3)">§ 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz. U.02.163.1348).</p> <p>Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł, jak w wyroku.</p> </div>