III AUa 1922/11

<p>Sygn. akt III AUa 1922/11</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 23 października 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Jolanta Ansion (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Piotrowska</p> <p>SSA Maria Małek - Bujak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Sebastian Adamczyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">M. S.</span> (<span class="anon-block">M. S.</span> )</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">C.</span> </p> <p>o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w Częstochowie z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt IV U 312/11</p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznaje ubezpieczonemu <span class="anon-block">M. S.</span> prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową poczynając od dnia 25 marca 2010 r. na trwałe. </strong> </p> <p>/-/ SSA E. Piotrowska/-/ SSA J. Ansion/-/ SSA M. Małek - Bujak</p> <p>Sędzia Przewodnicząca Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 1922/11</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 20 stycznia 2011r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział <br/>w <span class="anon-block">C.</span> odmówił ubezpieczonemu <span class="anon-block">M. S.</span> prawa do renty szkoleniowej, powołując się na treść art. 57 oraz 60 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., <br/>o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedn. tekst Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) i wskazując, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej z dnia 8 lutego 2010r. nie ustalono celowości przekwalifikowania zawodowego, a ponadto ustalono, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.</p> <p>Odwołanie od w/w decyzji wywiódł ubezpieczony, zarzucając jej niezgodność ze stanem faktycznym oraz przepisami prawa.</p> <p>Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.</p> <p>Wyrokiem z dnia 12 lipca 2011r., Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie oddalił odwołanie.</p> <p>Uzasadniając zaskarżony wyrok, Sąd I instancji wskazał, że ubezpieczony, <span class="anon-block">urodzony w dniu (...)</span>, posiada kwalifikacje ślusarza-spawacza. <br/>W okresie od dnia 27 października 1991r. do 31 lipca 1994r. uprawniony był do renty, według III grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, następnie decyzją z dnia <br/>17 września 2008r., rozpoznano u niego chorobę zawodową w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykci kości ramiennej, a decyzją z dnia 10 grudnia 2008r., organ rentowy przyznał mu odszkodowanie z tytułu 10 % stałego uszczerbku na zdrowiu, będącego następstwem choroby zawodowej.</p> <p>W dalszym ciągu ubezpieczony składał wnioski o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a także pobierał świadczenie rehabilitacyjne. Ostatecznie, wyrokiem z dnia 24 marca 2010r., Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 17 kwietnia 2009r., wydanego w sprawie IV U 245/09, w którym Sąd ten oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji ZUS z dnia 21 stycznia 2009r., odmawiającej przyznania mu renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.</p> <p>W dniu 18 września 2009r., ubezpieczony wystąpił do ZUS z wnioskiem <br/>o przyznanie mu renty szkoleniowej, w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 7)">art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy <br/>z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (jedn. tekst Dz. U. z 2009r., Nr 167, poz. 1322 ze zm.). <br/>W dniu 7 października 2009r., ubezpieczony na druku wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy złożył wniosek o rentę szkoleniową, w związku z chorobą zawodową. Lekarz Orzecznik, orzeczeniem z dnia 4 listopada 2009r., uznał, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS <br/>z dnia 8 lutego 2010r., w następstwie rozpoznania sprzeciwu, ubezpieczony został uznany za zdolnego do pracy. Decyzją z dnia 16 lutego 2010r., ZUS odmówił ubezpieczonemu renty z tytułu niezdolności do pracy. Odwołanie od tej decyzji wywiódł ubezpieczony, wskazując, iż domaga się renty z tytułu ogólnego stanu zdrowia. Na rozprawie w dniu <br/>10 grudnia 2010r., ubezpieczony oświadczył, iż domaga się renty szkoleniowej. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2010r., wydanym w oparciu o dyspozycję <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 3)">art. 477^{<!-- -->14}§ 3 k.p.c.</a>, Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał ZUS/O <br/>w <span class="anon-block">C.</span> do wydania decyzji w przedmiocie rozpoznania wniosku z 18 września 2009r., co do przyznania ubezpieczonemu renty szkoleniowej. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję z dnia 20 stycznia 2011r., organ rentowy wydał w oparciu <br/>o orzeczenie Komisji Lekarskiej z dnia 8 lutego 2010r.</p> <p>Jak ustalił Sąd I instancji, w czasie wydania zaskarżonego wyroku <br/>u ubezpieczonego rozpoznano: nadciśnienie tętnicze, przewlekłe zapalenie nadkłykci obu kości ramiennych, w związku z chorobą zawodową, bez istotnego ograniczenia ruchomości, rozpoczynające się zmiany zwyrodnieniowo -dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego i L-S bez zespołu bólowo-korzeniowego oraz zawroty głowy. Odwołujący nie był niezdolny do pracy w związku z chorobą i z ogólnego stanu zdrowia w żadnym zakresie.</p> <p>Dokonując rozważań prawnych, Sąd I instancji podkreślił, iż okolicznością sporną w niniejszej sprawie pozostawało w pierwszej kolejności to, czy ubezpieczony był niezdolny do pracy z ogólnego stanu zdrowia bądź w związku z chorobą zawodową, a po wtóre czy celowym było wobec niego przekwalifikowanie zawodowe.</p> <p>Jednocześnie, wskazując na treść szczegółowo powołanych przepisów ustawy <br/>z dnia 30 października 2002r., o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jedn. tekst Dz. U. z 2009r., Nr 167, poz. 1322 ze zm.), Sąd Okręgowy podkreślił, iż renta szkoleniowa nie jest świadczeniem odrębnym od renty <br/>z tytułu niezdolności do pracy, na co jednoznacznie wskazuje treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 3;art. 3 pkt. 2)">art. 3 pkt 2 ustawy <br/>o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>. Przeznaczeniem renty szkoleniowej jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy w dotychczasowym zawodzie przekwalifikowanie się i uzyskanie takich kwalifikacji, które przy jej stanie zdrowia pozwolą na podjęcie zatrudnienia. Przesłanką nabycia prawa do renty szkoleniowej jest spełnienie wymogów wskazanych w art. 57 ustawy emerytalnej. Przesłankę niezdolności do pracy należy rozumieć odmiennie, w tym sensie, że rokowanie odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu nie wyklucza uznania niezdolności do pracy, <br/>w rozumieniu art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 60;art. 60 ust. 1)">art. 60 ust. 1 ustawy o emeryturach <br/>i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p> <p>W dalszym toku rozważań, Sąd I instancji podkreślił, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynikało, że ubezpieczony nie jest osobą niezdolną do pracy w związku z chorobą zawodową, jak i z ogólnego stanu zdrowia. Sąd Okręgowy zaznaczył przy tym, iż oddalił wniosek ubezpieczonego o wyłączenie biegłego ortopedy <span class="anon-block">G. M.</span>, z opinii którego przeprowadził dowód, z uwagi na to, iż we wniosku <br/>o wyłączenie biegłego, ubezpieczony nie przedstawił konkretnych zarzutów, wskazujących na brak bezstronności biegłego, jak również oddalił wniosek ubezpieczonego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych <span class="anon-block"> (...) Akademii Medycznej</span>, uzasadniając to tym, że ubezpieczony nie przedstawił żadnych merytorycznych zarzutów, które przemawiałyby za przeprowadzeniem takiego dowodu.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację wniósł ubezpieczony. </strong> </p> <p>Zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego zmianę i przyznanie świadczenia, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, co w jego ocenie, wynikało z błędów sporządzonej na potrzeby postępowania przed Sądem I instancji opinii biegłego ortopedy <span class="anon-block">G. M.</span>. Apelujący wskazał przy tym, iż ze względu na występujące u niego schorzenia, pozostaje osobą niezdolną do pracy w wyuczonym i dotychczas wykonywanym zawodzie ślusarza-spawacza. Jednocześnie, ubezpieczony wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z opinii biegłych <span class="anon-block"> (...) Akademii Medycznej</span>.</p> <p>W odpowiedzi na apelację, organ rentowy wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej, podnosząc, że ubezpieczony nie jest osobą niezdolną do pracy. W toku postępowania apelacyjnego, organ rentowy podtrzymał swoje stanowisko, kwestionując ustalenia poczynione przez powołanego w sprawie biegłego dr n. med. <span class="anon-block">R. S.</span> <br/>i wskazał jednocześnie, iż bezcelowym jest dokonanie przekwalifikowania ubezpieczonego.</p> <p>W toku postępowania drugoinstancyjnego, <span class="underline"> <!-- -->Sąd Apelacyjny uzupełnił</span> postępowanie dopuszczające dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy, chorób wewnętrznych, chorób płuc, toksykologii, orzecznictwa lekarskiego, ergonomii <br/>i organizacji ochrony zdrowia dr n. med. <span class="anon-block">R. S.</span>, mające na celu dokonanie ustaleń czy ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami ślusarza-spawacza, na ogólnym rynku pracy, w pełnym wymiarze czasu pracy, a jeżeli tak, to od kiedy i na jaki okres, wraz z ustosunkowaniem się do dotychczasowych opinii biegłych, a ponadto czy w przypadku ubezpieczonego celowym byłoby przekwalifikowanie zawodowe i ewentualnie w jakim kierunku, a także do jakich prac na ogólnym rynku pracy ubezpieczony byłby zdolny w aktualnym stanie zdrowia.</p> <p>Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, Sąd Apelacyjny ustalił, co następuje:</p> <p>Ubezpieczony liczy sobie w chwili obecnej <span class="anon-block">(...)</span> życia. Legitymuje się wykształceniem zawodowym, pracował w charakterze ślusarza oraz spawacza.</p> <p>Z opinii biegłego <span class="anon-block">R. S.</span> (k. 63-70 a.s.) wynika, że ubezpieczony od kilku lat leczył się z powodu występowania u niego schorzeń związanych z pracą zawodową, m.in. w październiku 2009r., leczony był w Oddziale Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w <span class="anon-block">S.</span>. W toku tego leczenia potwierdzono obustronne zapalenie nadkłykci bocznych obu kości ramiennych, uznanych za chorobę zawodową w roku 2008. W sporządzonej w ramach tego leczenia opinii, zaznaczono, że ze względu na stan stawów łokciowych, ubezpieczony nie może pracować na stanowiskach pracy wymagających wykonywania ruchów monotypowych w stawach łokciowych.</p> <p>Biegły wskazał, że w ostatnich latach zaobserwować można było poprawę stanu zdrowia ubezpieczonego, wynikającą z faktu, iż ubezpieczony od dłuższego czasu nie pracował i co za tym idzie nie był eksponowany na czynniki narażenia, stanowiące tło etiologiczne rozpoznanych u niego schorzeń kończyn górnych, jednakże - podkreślił, że nie sposób przy tym nie zauważyć, iż biorąc pod uwagę charakterystykę zawodów, co do wykonywania których ubezpieczony legitymuje się stosownymi kwalifikacjami, siła fizyczna kończyn górnych musi być dobra, z uwagi na rodzaj pracy, a także istnieje konieczność dobrej sprawności ruchowej ciała, a w szczególności kończyn górnych.</p> <p>Przewlekłe zmiany zapalne nadkłykci kości ramiennych z potwierdzonymi zaburzeniami przewodnictwa stanowią przeciwwskazanie do wykonywania ruchów monotypowych w stawach łokciowych, a takie stanowią istotny element wykonywania pracy na stanowiskach ślusarza, a zwłaszcza spawacza. Biegły stanowczo podkreślił tę okoliczność.</p> <p>Rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia prowadzą do wniosku, iż ubezpieczony utracił zdolność do pracy ślusarza i spawacza na ogólnym rynku pracy, co wobec legitymowania się przez niego wykształceniem zasadniczym zawodowym, predestynującym do wykonywania wykwalifikowanej pracy fizycznej, stanowi <br/>o utracie w sposób znaczny zdolności do pracy zgodnej z kwalifikacjami od dnia <br/>7 października 2009r. (data złożenia druku N-9); ubezpieczony może wykonywać jedynie lekkie i średnio ciężkie prace fizyczne, nie wymagające pełnej sprawności kończyn górnych, nie wymagające wykonywania ruchów monotypowych w zakresie kończyn górnych i nie wymagające przeciążenia kończyn górnych.</p> <p>Biegły odniósł się do wcześniejszych opinii, sporządzonych dla Sądu Okręgowego i podkreślił, iż wnioski opinii biegłych ortopedy, neurologa i internisty nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ biegli ci nie wzięli pod uwagę faktu, że ubezpieczony nie pracuje i nie odnieśli dostrzeżonych u ubezpieczonego zmian chorobowych do zmian radiologicznych, opisywanych w trakcie diagnostyki w Instytucie Medycyny Pracy.</p> <p>Powyższe ustalenia Sąd Apelacyjny poczynił w oparciu o przeprowadzony dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy, chorób wewnętrznych, chorób płuc, toksykologii, orzecznictwa lekarskiego, ergonomii i organizacji ochrony zdrowia <br/>dr n. med. <span class="anon-block">R. S.</span> (k. 63-70 a.s.), przyjmując wnioski tej opinii za własne, gdyż opinia jest bardzo szczegółowa, logiczna, wszechstronna i nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony <span class="anon-block">M. S.</span> jest osobą częściowo niezdolną do pracy, w rozumieniu art. 12 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r., <br/>o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedn. tekst Dz. U. <br/>z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), od dnia 7 października 2009r. Sąd Apelacyjny podziela również w tym zakresie wnioski opinii biegłego dr n. med. <span class="anon-block">R. S.</span>, <br/>z którego opinii dopuścił dowód, prowadząc uzupełniające postępowanie dowodowe.</p> <p>Wskazać przy tym należy, iż ubezpieczony spełnia wskazane w treści art. 6 <br/>ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 października 2002r., o ubezpieczeniu społecznym <br/>z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jedn. tekst Dz. U. z 2009r., <br/>Nr 167, poz. 1322 ze zm.) warunki do otrzymania renty z tytułu niezdolności do pracy, albowiem niezdolność do pracy jest wynikiem choroby zawodowej, na jaką zapadł. <br/>Z mocy art. 17 ust. 1 w/w ustawy, przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, (…) z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, do ustalenia wysokości tych świadczeń oraz ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy <br/>o emeryturach i rentach z FUS, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.</p> <p>Ubezpieczony wystąpił o przyznanie mu świadczenia rentowego i skonkretyzował, że wnosi o rentę szkoleniową. W doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż renta szkoleniowa nie jest świadczeniem odrębnym od renty z tytułu niezdolności do pracy, na co wskazuje unormowanie zawarte w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach <br/>i rentach z FUS (vide: komentarz do art. 60 w/w ustawy pod red. M. Bartnickiego).</p> <p>A zatem, renta ta przysługuje w sytuacji, gdy dojdzie do ziszczenia się wymaganego w tym wypadku ryzyka ubezpieczeniowego czyli niezdolności do pracy. Dopiero po ustaleniu niezdolności do pracy należy rozważyć, czy dana osoba nadaje się do przekwalifikowania zawodowego.</p> <p>Ubezpieczony jest osobą częściowo niezdolną do pracy. Jednakże Sąd <br/>II instancji nie może nie dostrzec, iż w świetle art. 60 ustawy o emeryturach i rentach <br/>z FUS, jedną z przesłanek niezbędnych do przyznania renty szkoleniowej jest celowość dokonania przekwalifikowania. W sytuacji, w jakiej znajduje się ubezpieczony, tak ze względu na stan zdrowia, jak i ze względu na wiek, nie można uznać, iż celowym byłoby dokonanie jego przekwalifikowania. Już w konkluzji opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy, chorób wewnętrznych, chorób płuc, toksykologii, orzecznictwa lekarskiego, ergonomii i organizacji ochrony zdrowia wykazanym zostało, iż po dokonanym ewentualnie przekwalifikowaniu, ubezpieczony <span class="anon-block">M. S.</span> wykonywać mógłby jedynie proste, nie wymagające wysiłku prace fizyczne czyli prace niżej kwalifikowane. W ocenie Sądu Apelacyjnego, przesądza to o braku celowości przekwalifikowania.</p> <p>Pozostaje zatem rozstrzygnąć w kwestii prawa do świadczenia, skoro nie zachodzi celowość przekwalifikowania. Ubezpieczony spełnia warunki do przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w związku z chorobą zawodową, o której mowa <br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 6;art. 17;art. 17 ust. 1;art. 17 ust. 2)">art. 6 ust. 1 pkt 6 i art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002r. <br/>o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (tekst jedn. Dz. U. Nr 167 poz. 1322 z 2009r.).</p> <p>Przyznając ubezpieczonemu prawo do renty w związku z chorobą zawodową <br/>od dnia 25 marca 2012r., Sąd II instancji kierował się tym, iż w dniu 24 marca 2010r., Sąd Apelacyjny w Katowicach, po rozpoznaniu apelacji ubezpieczonego, wydał wyrok <br/>w sprawie o sygn. akt III AUa 2356/09 o prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, oddalający apelację ubezpieczonego. W świetle powołanego, prawomocnego orzeczenia Sadu Apelacyjnego oznacza to, iż przyznanie świadczenia nie mogło dotyczyć okresu sprzed tej daty, tj. do dnia 24 marca 2010r.</p> <p>W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji, na mocy <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>/-/ SSA E. Piotrowska/-/ SSA J. Ansion/-/ SSA M. Małek - Bujak</p> <p>Sędzia Przewodnicząca Sędzia</p> <p>JR</p> </div>