V Ca 1823/12

<p>Sygn. akt V Ca 1823/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 23 października 2012 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Agnieszka Fronczak</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. w Warszawie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">J. P.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie </p> <p>z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I C 335/12</p> <p>I.  zmienia zaskarżony wyrok i zasądza od <span class="anon-block">J. P.</span> na rzecz <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 3680,98 ( trzy tysiące sześćset osiemdziesiąt 98/100 ) zł z odsetkami umownymi w wysokości 19,72% w skali roku liczonymi od kwoty 2812,54 ( dwa tysiące osiemset dwanaście 54/100) zł od dnia 8 września 2011 r. do dnia zapłaty i odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty 868,44 (osiemset sześćdziesiąt osiem 44/100) zł od dnia 21 października 2011 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 664 (sześćset sześćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów procesu;</p> <p>II.  zasądza od <span class="anon-block">J. P.</span> na rzecz <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 485 (czterysta osiemdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt V Ca 1823/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block"> Bank (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniósł pozew przeciwko <span class="anon-block">J. P.</span> o zapłatę kwoty 3680,98 zł. Powód wskazał, że dochodzona kwota odpowiada zadłużeniu pozwanego z tytułu karty kredytowej.</p> <p>Sąd Rejonowy wydał nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym.</p> <p>W sprzeciwie od nakazu zapłaty <span class="anon-block">J. P.</span> wniósł o oddalenie powództwa w całości podnosząc, iż ze względu na niską rentę i stan zdrowia nie będzie mógł spłacić zadłużenia.</p> <p> <strong> <!-- --> Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie oddalił powództwo.</strong> </p> <p>Powyższe rozstrzygniecie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego;</p> <p>W dniu 26 marca 2008 roku <span class="anon-block">J. P.</span> zawarł umowę o kartę kredytową <span class="anon-block">C.</span>. Na skutek jej używania powstało zadłużenie w kwocie należności głównej 2812,54 zł powiększonej o odsetki umowne naliczane od 2010 roku.</p> <p>Pozwanemu wypłacana jest obecnie renta w kwocie 566,66 zł. <span class="anon-block">J. P.</span> jest w stanie po zawale serca, udarze niedokrwiennym mózgu i transplantacji wątroby. Cierpi na nadciśnienie i cukrzycę polekową.</p> <p>Sąd Rejonowy uznał, że w takim stanie faktycznym sprawy powództwo nie mogło zostać uwzględnione.</p> <p>Sąd nie miał wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego będącego podstawą zgłoszonego przez powoda roszczenia: znajduje ono podstawę prawną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021691385" title="Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych - Dz. U. z 2002 r. Nr 169, poz. 1385 (art. 14;art. 14 ust. 1)">art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych</a>.</p> <p>W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd dokonał oceny żądania pozwu w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego; takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.</p> <p>Sąd Rejonowy przyjął, iż dla oceny zasadności dochodzenia przedmiotowego roszczenia nie bez znaczenia pozostaje sytuacja osobista pozwanego. Stwierdził, iż uwzględnienie powództwa i zobowiązanie pozwanego do zapłaty kwoty rzędu 4 000 zł w istocie pozbawi go możliwości fizycznej egzystencji.</p> <p>W przekonaniu Sądu, wniesienie w takiej sytuacji pozwu o zasądzenie w/w kwoty, stanowi nadużycie prawa, a zasądzenie dochodzonego przez powoda roszczenia byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego, tj. równością i wzajemnym poszanowaniem stron stosunku prawnego będącego podstawą roszczenia oraz koniecznością uwzględniania szczególnie trudnych i niezależnych od strony sytuacji życiowych, w jakich się ona znalazła.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od powyższego wyroku wniósł powodowy Bank</strong>, zaskarżając go w całości, zarzucając mu:</p> <p>1) naruszenie przepisów prawa materialnego ,a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>:</p> <p>a) poprzez jego niewłaściwe zastosowania polegające na przyjęciu, iż wniesienie pozwu stanowiło nadużycie prawa, a zasądzenie dochodzonego w pozwie roszczenia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego tj. równością i wzajemnym poszanowaniem stron stosunku prawnego będącego podstawą roszczenia oraz koniecznością uwzględnienia szczególnie trudnych i niezależnych od strony sytuacji życiowych w jakich się znalazła, w sytuacji gdy Pozwany sam naruszył zasady uczciwości i wzajemnego poszanowania i konieczności uwzględniania szczególnie trudnych i niezależnych od strony sytuacji życiowych tj.: - Pozwany zaciągając kredyt był już chory, co oznacza, iż już w tej chwili zdolność do jej spłaty była ograniczona, szczególne okoliczności nie powstały więc po zaciągnięciu zobowiązania, przez co fakt zaciągnięcia pożyczki, licząc się z możliwością niespłacenia nosi znamiona winy,- Pozwany nie zawarł z bankiem w formie pisemnej umowy, uzasadniającej wstrzymanie dalszych działań sądowych, nie wystąpił też do Powoda celem zawarcia porozumienia w sprawie dobrowolnej spłaty zobowiązań,- Pozwany nie poczynił innych przewidzianych prawem działań w celu zaspokojenia wierzycieli;</p> <p>b) poprzez jego błędną wykładnie polegającą na faktycznym przyjęciu, iż interes Pozwanego przeważa nad interesem Powoda.</p> <p>c) poprzez przyjęcie, iż wniesienie pozwu o zapłatę stanowiło nadużycie prawa podmiotowego,</p> <p>d) poprzez uznanie, iż w sprawie miało miejsce naruszenie przez Powoda zasad współżycia społecznego, pomimo braku podniesienia takiego zarzutu przez Pozwanego,</p> <p>e) poprzez przyjęcie a priori, iż Pozwany nie ma możliwości uiszczenia zobowiązań z karty kredytowej, w sytuacji braku kompleksowego rozważenia sytuacji majątkowej Pozwanego,</p> <p>2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> poprzez brak wszechstronnego rozważenia i odniesienia się do wszystkich dowodów przeprowadzonych w sprawie tj.: karty informacyjnej, orzeczenia lekarskiego, wskazującego, iż w chwili zaciągnięcia przez Pozwanego zobowiązania był on chory i niezdolny do pracy, co może prowadzić do twierdzenia, iż mógł liczyć się z tym, iż nie będzie w stanie spłacić zadłużenia, systematycznego spłacania przez Powoda kwoty 30 złotych co prowadzi do stwierdzenia, iż był on w stanie spłacać częściowo zobowiązanie, wyciągu z renty, z którego wynika, iż cześć renty zajęta przez egzekucję administracyjną, co z założenia ma charakter przejściowy, a zdolność płatnicza Pozwanego jest w istocie większa, których dogłębne zbadanie prowadziłoby do wniosku, iż Pozwany w chwili zawierania zobowiązania wiedział, iż spłacenie przez niego zobowiązania może być znacznie utrudnione, a także że posiada on zdolność regulowania choć części zobowiązań, co wymagałoby dalszego zbadania możliwości płatniczych Pozwanego i mogło by prowadzić bądź do uwzględnienia powództwa w całości, bądź do rozłożenia świadczenia na raty bądź do częściowego uwzględnienia powództwa. To uchybienie miało więc istotny wpływ na wynik sprawy;</p> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez niedostateczne wyjaśnienie dlaczego zdaniem Sądu wniesienie Pozwu stanowiło nadużycie prawa, a przez to utrudnienie w zbadaniu prawidłowości i legalności rozstrzygnięcia Sądu,</p> <p>- niezrozumiałość rozstrzygnięcia tj. brak wskazania czy to Powód czyni ze swojego prawa użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, czy niezgodność z zasadami współżycia społecznego powstałaby tylko w razie zasądzenie roszczenia w całości. - niewskazanie dlaczego Sąd uznał za stosowne oddalić powództwo, a nie orzec o rozłożeniu świadczenia na raty lub dokonać innego rozstrzygnięcia,</p> <p>niewyjaśnienie dlaczego zasądzenie świadczenia miałoby pozbawić Pozwanego możliwości fizycznej egzystencji skoro w postępowaniu nie doszło do ustalenia jaki majątek posiada Pozwany, które to uchybienia miały istotny wpływ na treść orzeczenia.</p> <p>Ponadto z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Sąd, iż uprawnione było oparcie rozstrzygnięcia na zasadach współżycia społecznego, apelujący zgłosił zarzut zastosowania przez Sąd zbyt daleko idącego rozwiązania polegającego na oddaleniu powództwa w całości, a tym samym naruszenie przepisu postępowania tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 320)">art. 320 k.p.c.</a> poprzez nierozłożenia świadczenia na raty, pomimo istnienia ku temu przesłanek.</p> <p>Z dalszej ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia żadnego z powyższych zgłaszanych zarzutów, skarżący zgłosił zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> poprzez oddalenie powództwa w całości, w sytuacji gdy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> zezwala na częściowe oddalenie powództwa.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kwoty 3.680,98 złotych wraz z odsetkami wskazanymi w pozwie tj. od kwoty 2.812,54 złotych z odsetkami umownymi od dnia 08 września 2011 roku do dnia zapłaty w wysokości 19,72%, oraz od kwoty 868,44 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od tej kwoty od 21 października 2011 roku do dnia zapłaty; zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, z uwzględnieniem postępowania apelacyjnego, według norm prawem przepisanych.</p> <p>W przypadku podzielenia zarzutów podniesionych z ostrożności procesowej apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, iż orzeka się rozłożenie świadczenia na raty płatne w wysokości i terminach zgodnie z uznaniem sądu wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów postępowania apelacyjnego i za l instancję, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje;</strong> </p> <p>Apelacja zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>W ocenie Sadu Okręgowego – wbrew stanowisku Sądu I instancji - w omawianej sprawie nie występują okoliczności wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, które mogłyby stanowić podstawę do oddalenia powództwa.</p> <p>Działanie zgodne z prawem korzysta z domniemania zgodności z zasadami współżycia społecznego, chyba że wykazane zostaną szczególne, konkretne okoliczności obalające to domniemanie.</p> <p>Sąd Rejonowy dokonał co prawda poprawnej analizy sytuacji majątkowej i zdrowotnej pozwanego, niemniej częściowo pominął okoliczności powstania stosunku prawnego łączącego strony, czym naruszył przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Z punktu widzenia zasad stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> nie jest rzeczą obojętną ocena zachowania się podmiotu prawnego pozostającego w konkretnym wypadku pod ochroną tego przepisu.</p> <p>W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał za uzasadnione pogłębienie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.</p> <p>Sąd II Instancji zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382 k.p.c.</a> ocenia materiał dowodowy zgłoszony również przed Sądem I instancji. Oznacza to, że w obowiązującym aktualnie systemie apelacji pełnej Sąd II instancji rozpatruje sprawę ponownie, czyli w sposób w zasadzie nieograniczony jeszcze raz bada sprawę rozstrzygniętą przez Sąd pierwszej instancji. Tym samym postępowanie apelacyjne - choć odwoławcze - ma charakter merytoryczny (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie III CZP 49/07 – zasada prawna).</p> <p>Odnosząc się do faktów dotyczących osoby pozwanego należy zatem stwierdzić, że ze sprzeciwu i dołączonych do niego dokumentów w postaci min. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, iż niepełnosprawność pozwanego istnieje od 2005 roku, a ustalony stopień niepełnosprawności od 2006 roku. Należy zauważyć, że umowa kredytu stanowiącego podstawę dochodzonego roszczenia została zawarta w roku 2008. Oznacza to, że w tej dacie pozwany, z uwagi na istniejącą już chorobę i orzeczony stopień niepełnosprawności, zdawał sobie sprawę z tego, że jego sytuacja materialna jest trudna. W ocenie Sądu Okręgowego zaciąganie zobowiązań w sytuacji, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo trudności w ich spłacie jest oznaką nielojalności wobec kontrahenta i nie zasługuje na ochronę.</p> <p>Mając na uwadze powyższe należy uznać, że okoliczności wskazywane przez pozwanego, tj. trudna sytuacja materialna i zaliczenie go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności Orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, w żaden sposób nie dają podstaw do uznania, że powód uczynił ze swego prawa użytek, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia. Z tego powodu pozwany nie podlega ochronie przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> Skorzystanie w sprawie niniejszej z wynikającego z umowy kredytowej uprawnienia banku do wypowiedzenie udzielonego kredytu i dochodzenie jego spłaty nie może być uznane za nadużycie prawa.</p> <p> <strong> <!-- -->Z tych względów Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> zmienił zaskarżony wyrok i uwzględnił powództwo w całości.</strong> </p> <p>Zmiany w zakresie rozstrzygnięcia o żądaniu pozwu skutkują jednocześnie koniecznością zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Skoro w wyniku rozpoznania apelacji powództwo zostało uwzględnione w całości to pozwany powinien zwrócić powodowi koszty procesu za I i II instancję, o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> </p> </div>