I ACz 695/12

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACz 695/12</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Dnia 26 października 2012 r.</strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym</p> <table> <colgroup> <col width="239"/> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Dariusz Mazurek</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r.</p> <p>na posiedzeniu niejawnym sprawy</p> <p>z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">G. W.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...)</span> spółce prawa cypryjskiego z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> i Syndykowi Masy Upadłości <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w upadłości likwidacyjnej </strong> </p> <p>o stwierdzenie nieważności umowy</p> <p>na skutek zażalenia<strong> <!-- --> powoda </strong> </p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie</p> <p>z dnia 13 sierpnia 2012 r., sygn. akt I C 1046/12</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- --> zmienić</strong> zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwolnić powoda <span class="anon-block">G. W.</span> od uiszczenia wpisu od pozwu w ½ części,</p> <p>II.  <strong> <!-- -->oddalić </strong>zażalenie w pozostałym zakresie.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem z dnia 31 lipca 2012r. skierowanym przeciwko <span class="anon-block"> (...)</span> i Syndykowi Masy Upadłości <span class="anon-block"> spółki (...) Spółka z o.o.</span> w upadłości likwidacyjnej, powód <span class="anon-block">G. W.</span> domagał się stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży udziałów w <span class="anon-block"> spółce (...) Spółka z o.o.</span> zawartej w dniu 12 maja 2011r.</p> <p>Jednocześnie wnosił o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w ½ części, oświadczając, że nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej od pozwu w większym zakresie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny.</p> <p>Do wniosku o udzielenie zwolnienia powód dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i wysokości dochodów.</p> <p>Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie w całości oddalił wniosek powoda o udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych.</p> <p>Na podstawie oświadczenia złożonego przez powoda Sąd ustalił, że powód pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z czwórką dorosłych dzieci oraz małoletnią córką. Uzyskuje dochód w wysokości 5000 zł miesięcznie. Jest właścicielem udziałów w spółkach prawa handlowego i akcji kapitałowych które jednak zostały zajęte przez komornika.</p> <p>W oparciu o takie ustalenia Sad Okręgowy ocenił, że powód nie jest osobą ubogą, która wymaga pomocy socjalnej Państwa, a przede wszystkim taki charakter ma pełnić instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd ocenił, że treść złożonego przez powoda oświadczenia jest lakoniczna, zwłaszcza w zakresie twierdzeń o niemożności realizowania zobowiązań z powodu nierozliczeni się z powodem jego kontrahentów. Sąd Okręgowy ocenił, że nie jest dopuszczalne udzielenie powodowi zwolnienia w zakresie kosztów sądowych, co których nie powstał jeszcze obowiązek ich poniesienia.</p> <p>Postanowienie Sądu I instancji zaskarżył w całości zażaleniem powód, zarzucając naruszenie art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzez nie wzgl. Dnienie wniosku o częściowe zwolnienie powoda od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sytuacji gdy z treści oświadczenia złożonego przez powoda wynika, że istnieją podstawy do udzielenia zwolnienia ponieważ powód nie jest wstanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny.</p> <p>Wskazując na powyższe skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku powoda o udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych.</p> <p>W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnosił, że Sąd I instancji wyprowadził błędne wnioski na podstawie błędnej oceny sytuacji materialnej powoda. Zarzucił, że w przeszłości był prężnie działającym przedsiębiorcą, jednak na skutek nadzwyczajnej zapaści finansowej wynikającej głównie z nielojalności kontrahentów, działalność gospodarcza powoda przestała przynosić dochody.</p> <p>Dodatkowo powód powołał się na okoliczność, że kiedy wystąpił z identycznym żądaniem w styczniu 2012r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie udzielił powodowi w sprawie sygnatura akt I C 72/12 zwolnienia od obowiązku uiszczenia ½ opłaty sądowej od pozwu.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznając zażalenie powoda zważył, co następuje:</em> </strong> </p> <p>Zażalenie jest uzasadnione ale tylko częściowo, a mianowicie w zakresie w jakim Sąd I instancji odmówił udzielenia powodowi zwolnienia od obowiązku uiszczenia ½ części opłaty sądowej od pozwu.</p> <p>Zasadą postępowania sądowego w sprawach cywilnych jest, że postępowanie sądowe jest odpłatne, a koszty sądowe ponosi strona, która inicjuje czynności związane z opłatami lub wydatkami (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 2;art. 2 ust. 2)">art. 2 ust 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>). Pomoc Państwa w postaci przyznania stronom możliwości ubiegania się o zwolnienie od obowiązku wynikającego ze wskazanego przepisu jest wyrazem nie tylko zabezpieczenia społecznego ale przede wszystkim gwarancji praw obywatelskich wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 45)">art. 45 Konstytucji R.P.</a> Zatem rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd zobowiązany jest kierując się gwarancjami praw obywatelskich zawartymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> tak ukształtować zakres obowiązków fiskalnych strony, aby umożliwić stronie dostęp do sądu ( podobnie NSA w Warszawie w sprawie II GZ 460/11). Sąd Okręgowy rozpoznając wniosek nie do końca kierował się wskazanymi zasadami jak również zasadami dotyczącymi stosowania art. 102 ust. 1 i 2 u.k.s.c.</p> <p>Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.k.s.c. podstawą do udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych jest złożenie przez stronę ubiegającą się o zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów oświadczenia o niemożności ich poniesienia. Z formalnego punktu widzenia treść takiego oświadczenia podlega ocenie sądu w stosunku do sytuacji majątkowej, rodzinnej ubiegającego się o zwolnienie, wynikającej ze złożonego w tym zakresie oświadczenia o którym mowa w art. 102 ust. 2 u.k.s.c.</p> <p>Z treści oświadczenia złożonego przez powoda wynika, że nie dysponuje kwotą wymaganą tytułem pełnego wpisu od pozwu wynoszącego w niniejszej sprawie 100 000 zł. Sąd Okręgowy ocenił pomimo takiej treści oświadczenia powoda, że z uwagi na szeroki zakres interesów prowadzonych przez powoda i znaczną wartość zaangażowanych środków oświadczenie <span class="anon-block">G. W.</span> jest niewiarygodne z uwagi na jego lakoniczność.</p> <p>Taka argumentacja Sądu I instancji w ocenie Sądu Apelacyjnego nie jest prawidłowa z uwagi na treść przepisów art. 102 ust. 2 i 3 u.k.s.c., które w razie stwierdzenia niekompletności danych, które w ocenie Sądu wymagane są do oceny wniosku albo nierzetelności złożonego oświadczenia wymagają ze strony Sądu podjęcia odpowiedniej akcji, której uruchomienie pozwala na zobiektywizowanie twierdzeń osoby wnioskującej o udzielenie zwolnienia.</p> <p>Sąd Apelacyjny zauważa, że niezależnie od powyższych gwarancji dających możliwość weryfikacji oświadczeń o stanie majątkowym i wysokości dochodów, nawet w przypadku udzielenia zwolnienia na podstawie nieprawdziwych danych istnieje w tym zakresie możliwość zmiany rozstrzygnięcia po wszczęciu postępowania w trybie art. 109 ust. 1 u.k.s.c. i zaistnienia przesłanek z art. 110 u.k.s.c. a konsekwencją tego jest powstanie obowiązku uiszczenia wszystkich opłat i wydatków.</p> <p>W omawianej sytuacji należało zgodzić się z zarzutami skarżącego, że w zakresie w jakim Sąd I instancji ocenił, wbrew oświadczeniu powoda i bez przeprowadzenia stosownego postępowania, że powód posiada środki na uiszczenie opłaty sądowej nie wskazując przy tym jakie są to środki i jakie jest ich źródło, naruszył przepis art. 102 ust. 1 u.k.s.c.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego dla oceny zasadności zażalenia powoda nie jest bez znaczenia okoliczność, że możliwość uiszczenia przez <span class="anon-block">G. W.</span> pełnej opłaty była już przedmiotem oceny Sądu Okręgowego i Apelacyjnego w sprawie I C 72/12. Analizując sytuację <span class="anon-block">G. W.</span> w tamtym czasie Sądy doszły do przekonania, że istnieje uzasadniona podstawa do udzielenia zwolnienia od obowiązku uiszczenia ½ opłaty sądowej od pozwu. Analiza treści aktualnie złożonego przez <span class="anon-block">G. W.</span> oświadczenia wskazuje, że znajduje się on w gorszej sytuacji majątkowej. Sąd Apelacyjny zauważa, że pomimo udzielenia częściowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty <span class="anon-block">G. W.</span> w sprawie I C 72/12 nie uiścił opłaty sądowej, co stanowiło podstawę do zwrotu pozwu. Obecnie ponownie występując z tym samym żądaniem powód uiścił opłatę sądową od pozwu odpowiadającą połowie wpisu. Nie można zatem czynić powodowi zarzutu, że nie przygotował się finansowo do prowadzenia procesu. Z drugiej strony powód działając w zaufaniu do organu państwowego jakim jest Sąd miał prawo oczekiwać, że przy ocenie wniosku o udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych zachowane zostaną jednolite kryteria tej oceny.</p> <p>Konsekwencją powyższych rozważań jest ustalenie przez Sąd Apelacyjny, że powód spełnia przesłanki do udzielenia częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie ½ opłaty od pozwu. Taka ocena stanowiła podstawę do częściowego uwzględnienia zażalenia powoda przez Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Natomiast brak jest uzasadnienia do podzielenia przez Sąd Apelacyjny dalej idących zarzutów, a w konsekwencji uwzględnienia zażalenia w całości.</p> <p>Na obecnym etapie postępowania nie da się przesądzić jakie koszty sądowe poniesie powód w związku z dochodzonym roszczeniem. Dlatego słusznie ocenił Sąd Okręgowy, że w tym zakresie wniosek powoda jest nieuzasadniony.</p> <p>Z tego też względu zażalenie powoda w pozostałym zakresie należało oddalić na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">A.</span>. W <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p> <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>