I ACa 428/12

<p> <strong> <!-- --> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 428/12 </strong> </p>Sygn. akt I ACa 428/12 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 6 listopada 2012 r.</strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący:SSA Dorota Markiewicz</p> <p>Sędziowie:SA Bogdan Świerczakowski</p> <p>SO del. Joanna Zaporowska (spr.)</p> <p>Protokolant: st. sekr. sąd. Marta Rudnik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2012 r. w Warszawie</p> <p>na rozprawie sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. P.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Wydawnictwu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółce komandytowej w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie</p> <p>z dnia 7 grudnia 2011 r.</p> <p>sygn. akt II C 790/09</p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->przyznaje adwokatowi <span class="anon-block">P. C.</span> od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych, podwyższoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. </strong> </p> <p>Sygn. akt IA Ca 428/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Po ostatecznym sprecyzowaniu roszczenia powód <span class="anon-block">A. P.</span> domagał się zasądzenia od <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółki komandytowej w <span class="anon-block">W.</span> kwoty 40 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, w związku z naruszeniem dóbr osobistych (wizerunku).</p> <p>Strona pozwana nie uznała powództwa.</p> <p>Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r. oddalił powództwo i orzekł <br/>o kosztach procesu. Poczynił następujące ustalenia faktyczne. Powód od lutego 2007 r. odbywał karę dwóch lat pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 16 kwietnia 2004 r., za przestępstwo z art. 280 § 1k.k., której wykonanie zarządzono postanowieniem z dnia 27 czerwca 2006 r. Od kilku lat powód pozostawał w nieformalnym związku z <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">H.</span>, z którą miał dwoje małoletnich dzieci. Powód był bardzo zazdrosny o swoją partnerkę, na tym tle dochodziło do kłótni i stosowania przez powoda przemocy fizycznej. W dniu 11 lipca 2011 r. <span class="anon-block">M. H.</span> odwiedziła powoda w zakładzie karnym. W czasie tych odwiedzin powód spowodował śmierć <span class="anon-block">M. H.</span>, dopuszczając się przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1)">art. <br/>148 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 31;art. 31 § 2)">art. 31 § 2 k.k.</a> Następnie zadał sobie żyletką kilka ran ciętych szyi.</p> <p>W dniu 5 listopada 2007 r. na łamach <span class="anon-block"> gazety (...)</span> ukazał się artykuł <span class="anon-block">(...)</span>, w którym zostało opisane to zdarzenie oraz opublikowane zdjęcie powoda z <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">H.</span>.</p> <p>Wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. powód został skazany na karę 25 lat pozbawienia wolności, która została zmieniona orzeczeniem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na 15 lat pozbawienia wolności, z możliwością warunkowego zwolnienia po 12 latach.</p> <p>Sąd okręgowy we Wrocławiu, podczas toczącego się procesu, zezwolił przedstawicielom radia, telewizji i prasy na dokonywanie za pomocą aparatury utrwalania obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy, z wyłączeniem okazywania wizerunku oskarżonego i podawania jego danych personalnych.</p> <p>Powód po dokonaniu przestępstwa pozostawał pod opieką lekarza psychiatry, już od 12 lipca 2007 r. (w uzasadnieniu błąd w dacie). Otrzymywał też leki psychotropowe, konsultacje lekarskie odbywały się co miesiąc. Z dnia 19 grudnia 2007 r. pochodzi zapis, że nie zgłasza myśli samobójczych. W kolejnych zapisach jego stan został określony jako stabilny, a 14 stycznia i 25 lutego 2008 r., ze napięty emocjonalnie (co powód tłumaczył zbliżającym się terminem przesłuchania). <br/>W listopadzie 2008 r. powód otrzymał od nieznanej mu osoby list.</p> <p>Z treści uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, ze powód wykazuje duży stopień demoralizacji, wcześniej przebywał w zakładzie poprawczym, dopuszczał się kolejnych przestępstw.</p> <p>W dniu dokonania przez powoda zabójstwa w sali widzeń przebywało kilkadziesiąt osób, w tym strażnicy, więźniowie i osoby odwiedzające.</p> <p>Przy tak ustalonym (w oparciu o dokumenty i zeznania powoda) stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że publikacja prasowa naruszyła wizerunek powoda, w związku z czym przysługiwałaby mu ochrona z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a>, ale takiej nie żądał. Nie było zgody na publikację wizerunku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940240083" title="Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - Dz. U. z 1994 r. Nr 24, poz. 83 (art. 81)">art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych</a>), artykuł ukazał się przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19840050024" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe - Dz. U. z 1984 r. Nr 5, poz. 24 (art. 13)">art. 13 prawa prasowego</a>).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> ten, czyje dobro osobiste zostało naruszone może żądać zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Wina po stronie pozwanej <br/>w naruszeniu wizerunku nie budzi wątpliwości. Wysokość zadośćuczynienia wyznacza natomiast rozmiar krzywdy oraz ujemne następstwa w sferze psychicznej pokrzywdzonego. Powód wskazywał, że publikacja spowodowała szykany ze strony innych więźniów, znerwicowanie u samego powoda, co powoduje z kolei konieczność zażywania leków psychotropowych i pojawienie się myśli samobójczych. Publikacja spowodowała też cierpienia psychiczne członków jego rodziny <br/>i komplikacje w ich życiu zawodowym. Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom powoda, które pozostają w sprzeczności z całym pozostałym materiałem dowodowym. W chwili popełnienia czynu przez powoda w sali odwiedzin było kilkadziesiąt osób, w tym więźniowie. W związku z tym zaraz po zdarzeniu było wiadomo, czego dopuścił się powód. Brak jest dowodów, by powód był szykanowany w związku z publikacja artykułu prasowego. Również stan psychiczny powoda nie jest uzależniony od tej publikacji (co wynika z jego książeczki zdrowia). Strona pozwana nie może ponosić też odpowiedzialności za list, który powód otrzymał rok po publikacji. Powód nie wykazał, aby jego rodzina miała problemy, w szczególności zawodowe, w związku z publikacją. Rodzina ta mogła ponieść straty psychiczne, ale na skutek postępowania powoda i czynu, jakiego się dopuścił. W ocenie Sądu pierwszej instancji o ile powód doznał uszczerbku w psychice, to nie na skutek opublikowania artykułu w prasie, ale czynu, którego się dopuścił, pozbawiając życia matkę swoich małoletnich dzieci.</p> <p>Mając to wszystko na uwadze Sąd Okręgowy oddalił powództwo.</p> <p>Wyrok w punkcie 1, dotyczącym oddalenia powództwa, został zaskarżony przez powoda apelacją, w której zarzucono naruszenie prawa materialnego, <br/>a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a>, poprzez uznanie, że sąd może odmówić zasądzenia odszkodowania, jeżeli następstwa naruszenia dóbr osobistych są znikome. Powód zgłosił też zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> poprzez dowolną, sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego i przyjęciu, że wyjaśnienia powoda pozostają w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym, a jego stan psychiczny nie jest uzależniony od publikacji artykułu.</p> <p>W konkluzji apelujący wnosił o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja nie ma uzasadnionych podstaw. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, należy stwierdzić, że nie jest trafny. Z uzasadnienia apelacji wynika, że wadliwości w tym zakresie powód upatruje w odmówieniu mu wiary odnośnie twierdzeń o szykanowaniu go przez współwięźniów, problemów zawodowych członków jego rodziny i niezachodzeniu zależności między stanem psychicznym powoda, a publikacją artykułu prasowego. Wobec braku innych dowodów potwierdzających wersję powoda, Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił jego zeznania co do tych okoliczności. Zeznania powoda są bardzo lakoniczne, ograniczają się w zasadzie do potwierdzania kierowanych do niego pytań o szykanowanie, stan psychiczny i konieczność zażywania leków oraz cierpień i komplikacji życia zawodowego członków rodziny. Powód w żadnym <br/>z powyższych punktów nie rozwija potwierdzeń , stanowiących odpowiedzi na zadawane mu pytania. W tej sytuacji, mając na uwadze pozostały, stosunkowo skromny materiał dowodowy, Sąd pierwszej instancji słusznie odmówił wiary tym twierdzeniom, a stanowisko swoje przekonywująco uzasadnił. Odnośnie stanu psychicznego za wiarygodne uznać należy zapisy w książeczce zdrowia powoda, prowadzonej w zakładzie karnym. Wynika z nich, że powód był poddawany kontroli lekarskiej, już dzień po dokonaniu zabójstwa konkubiny. Z zapisów tych nie wynika, aby po publikacji artykułu, tj. po 5 listopada 2007 r. nastąpiły zmiany w stanie zdrowia powoda, szczególnie psychicznego. W tej sytuacji odmówienie wiary powodowi, że było inaczej, miało uzasadnione podstawy.</p> <p>Podnoszona w apelacji okoliczność, że do dokonania zabójstwa doszło nie na sali widzeń, lecz w przyległej toalecie, nie ma znaczenie dla oceny, dokonanej w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji. Trudno bowiem się spodziewać, by osoby obecne w tym samym czasie w pobliżu, nie uzyskały informacji o dokonanym, bulwersującym fakcie. W związku z tą wiedzą (uzyskaną wówczas, niekoniecznie zaś w wyniku lektury artykułu prasowego) mogłoby dochodzić do szykanowania powoda przez współwięźniów, ale również w tej kwestii powód nie przedstawił żadnych przekonywujących dowodów.</p> <p>Nawet z zeznań powoda nie można wywnioskować, jakie problemy mieli <br/>w związku z publikacją prasową członkowie jego rodziny. Z treści listu, który otrzymał powód rok po publikacji nie wynika natomiast, aby list ten miał związek z artykułem prasowym.</p> <p>Reasumując, apelujący nie wykazał, by ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy była rażąco błędna lub rażąco z nim sprzeczna, nieodpowiadająca zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, co mogłoby czynić usprawiedliwionym zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> (vide: Kodeks postepowania cywilnego z komentarzem pod red. Małgorzaty Manowskiej, Warszawa 2011 r., t. 1 <br/>s. 502). W tej sytuacji należy przyjąć, że stan faktyczny, który stanowił podstawę późniejszej oceny prawnej, był ustalony prawidłowo przez Sąd pierwszej instancji.</p> <p>Wbrew wywodowi apelacji nie można uznać, by samo stwierdzenie naruszenia dobra osobistego, do którego w stosunku do powoda niewątpliwie doszło, implikowało zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. <br/>448 k.c.</a> W doktrynie wskazuje się, że zadośćuczynienie to spełnia trzy podstawowe funkcje: kompensacyjną, represyjną i prewencyjną. Funkcja kompensacyjna ma jednak znaczenie największe, zaś pozostałe funkcje mają mniejsze znaczenie praktyczne (vide: L. Jaskuła, Prawo do dobrego imienia a wolność prasy, Warszawa 2008 r., s. 224). Jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy, w omawianym przypadku wina po stronie pozwanej jest niewątpliwa. Dla zasądzenia zadośćuczynienia konieczne jest jednak również wykazanie krzywdy. Przywołując poglądy prof. Marka Safjana <br/>(Komentarz do Kodeksu cywilnego pod. red. prof. Krzysztofa Pietrzykowskiego, Warszawa 2008 r., t. 1 s.1465), że podstawowym kryterium pozostaje rozmiar <br/>i intensywność doznanej krzywdy (ocenianej według miar zobiektywizowanych) oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających <br/>z naruszonego dobra osobistego, stwierdzić należy, że powód nie udowodnił, by doznał krzywdy w związku z publikacją artykułu, a przynajmniej, by rozmiar tej krzywdy był znaczny. Nie zostało przede wszystkim wykazane, by w związku <br/>z publikacją prasową z dnia 5 listopada 2007 r. powód doznał przeżyć, które miały wyraźny, negatywny wpływ na jego psychikę. Tak z treści zeznań powoda, jak i jego postawy w czasie niniejszego procesu, kiedy to odmawiał przeprowadzenia dowodu <br/>z przesłuchania (vide: pismo powoda z dnia 19 października 2009 r. k. 42 akt) wynika, że powód jest osobą zamkniętą w sobie, intrawertyczną. Przyjmując, że po ukazaniu się artykułu powstały u niego jakieś negatywne emocje, nie można abstrahować od kontekstu całej sprawy. Do publikacji doszło bowiem kilka miesięcy po dokonaniu przez powoda przestępstwa, na skutek którego życie straciła jego partnerka życiowa i matka dwójki jego małoletnich dzieci. Zatem to właśnie wydarzenie miało decydujący wpływ na psychikę powoda, nie zaś artykuł w gazecie. Trafnie zwrócił uwagę na ten aspekt Sąd Okręgowy w końcowym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wskazując na znikome następstwa naruszenia dóbr osobistych powoda. Zasądzenie zadośćuczynienia w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> nie może bowiem mieć miejsca w każdym przypadku dyskomfortu psychicznego. Nie można nadużywać instrumentów prawnych właściwych ochronie dóbr osobistych, gdyż prowadzi to do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony (vide: wyrok SA <br/>w Katowicach z dnia 26 lipca 2011 r. VA Ca 319/11 LEX 1104515).</p> <p>Reasumując należy stwierdzić, że nie doszło do zarzucanego w apelacji, naruszenia prawa materialnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a>).</p> <p>Apelacja, nie mając uzasadnionych podstaw, podlega zatem oddaleniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>).</p> <p>Podstawą przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi przez pełnomocnika w postepowaniu apelacyjnym były przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1;art. 108 § 1 zd. 1)">art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 19;§ 19 pkt. 1)">§ 19 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).</p> </div>