III AUa 462/12

<p>Sygn. akt III AUa 462/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 8 listopada 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Alicja Kolonko (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Zbigniew Gwizdak</p> <p>SSA Witold Nowakowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Agnieszka Turczyńska</p> </td> </tr> </table> <p>Przy udziale –</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">J. I.</span> (<span class="anon-block">J. I.</span>)</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o prawo do świadczenia przedemerytalnego</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego <span class="anon-block">J. I.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej</p> <p>z dnia 7 listopada 2011r. sygn. akt VI U 738/11</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację. </strong> </p> <p>/-/ SSA Z.Gwizdak/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. III AUa 462/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 13 kwietnia 2011r. Nr <span class="anon-block">(...)</span>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>odmówił <span class="anon-block">J. I.</span>przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, bowiem rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, lecz z powodu <em> <!-- -->ustania członkostwa – wykreślenia z listy członków wg statusu spółdzielni RSP</em>. Organ rentowy wskazał równocześnie, że na dzień zwolnienia, <br/>tj. 20.03.2010r., uznał za udowodniony wymagany 40-letni okres zatrudnienia.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony stwierdził, że jest ona dla niego niezrozumiała, ukończył bowiem 60 lat oraz posiada 43-letni okres zatrudnienia, przy którym kryterium wieku nie jest istotne. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a jeśliby nawet przyjąć, że z przyczyn pracownika, <br/>to niezawinionych. Zarzucił, że organ rentowy <em> <!-- -->poszedł na skróty, nie wykazując chęci bliższego zapoznania się z jego sprawą.</em> Podniósł, że mimo wyjątkowo długiego stażu pracy zdaniem organu rentowego nie kwalifikuje się do żadnych świadczeń.</p> <p>Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i precyzując, że ustanie członkostwa RSP nastąpiło z powodu wyczerpania prawa do zasiłku chorobowego, czyli na podstawie § 15 pkt 1f statutu spółdzielni.</p> <p>Wyrokiem z dnia 7 listopada 2011r. sygn. VI U 738/11 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy <br/>i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej oddalił odwołanie, zasądzając od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Jako okoliczności bezsporne wskazał Sąd wykazanie przez ubezpieczonego ponad <br/>40-letniego okresu zatrudnienia oraz upływ 6-miesięcznego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych.</p> <p>Sąd ustalił, że w okresie od 2 kwietnia 1990r. do 20 marca 2010r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy jako brygadzista brygady remontowo-budowlanej w <span class="anon-block">(...)</span> Spółdzielni Produkcyjnej <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">R.</span>– <span class="anon-block">R.</span>. Uchwałą Walnego Zgromadzenia Członków z dnia 29 września 1990r. został przyjęty na członka tej spółdzielni, a stosunek pracy ustał w wyniku ustania członkostwa – wykreślenia z listy członków z powodu wyczerpania prawa do zasiłków chorobowych, bowiem ubezpieczony był niezdolny do pracy przez 180 dni, od 20 września 2009r. do 20 marca 2010r. Organ rentowy odmówił mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczony nie spełnił przesłanek do nabycia prawa <br/>do świadczenia przedemerytalnego, zawartych w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041201252" title="Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych - Dz. U. z 2004 r. Nr 120, poz. 1252 (art. 2;art. 2 ust. 1;art. 2 ust. 1 pkt. 5)">art. 2 ust. 1 pkt 5</a> wzgl. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041201252" title="Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych - Dz. U. z 2004 r. Nr 120, poz. 1252 (art. 2 ust. 3 pkt. 2)">pkt 2</a> <br/>w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041201252" title="Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych - Dz. U. z 2004 r. Nr 120, poz. 1252 (art. 2;art. 2 ust. 3;art. 2 ust. 3 pkt. 1;art. 2 ust. 3 pkt. 2;art. 2 ust. 3 pkt. 3)">art. 2 ust. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych</a> (Dz.U. nr 20 poz. 1252), bowiem do rozwiązania stosunku pracy z RSP <span class="anon-block">(...)</span>nie doszło z przyczyn, które <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040991001" title="Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ()">ustawa z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy</a> (tekst jednol. Dz.U. z 2008r. nr 69 poz. 415 ze zm.) (zwanej dalej ustawą <br/>o promocji zatrudnienia) określa jako przyczyny dotyczące zakładu pracy. Definicja tego pojęcia zawarta jest w art. 2 ust. 1 pkt 29 a-c tej ustawy i nie zawiera przesłanki ustania członkostwa spółdzielni przez wykreślenie z listy członków po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego. Brak zatem podstaw do przyjęcia, aby stosunek pracy ubezpieczonego ustał <br/>z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony zarzucając niewzięcie pod uwagę, że stosunek pracy ustał z przyczyn niezależnych od pracownika.</p> <p>Zdaniem apelującego wygaśnięcie członkostwa jest przyczyną dotyczącą zakładu pracy w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia. Ponieważ nie wypowiadał stosunku pracy, dlatego czuje się zwolniony.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest niezasadna.</p> <p>Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego odpowiada prawu, aczkolwiek Sąd Apelacyjny nie podziela wszystkich ustaleń faktycznych Sądu I instancji i związanych w tym wywodów.</p> <p>Słusznie uznał Sąd Okręgowy, że brak jest podstaw do rozważania uprawnień ubezpieczonego do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30.04.2004r., bowiem w sprawie nie było mowy o likwidacji pracodawcy lub jego niewypłacalności. Brak też było podstaw do rozważania wariantu, o którym mowa w punkcie 3 tego przepisu, odnoszącym się do osób prowadzących pozarolniczą działalność, wreszcie <br/>w punkcie 4 – dotyczącym osób, których prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy ustało. Pozostały zatem do rozważenia warianty wymienione w punktach 2 i 5 cyt. przepisu.</p> <p>Punkt 2 wymaga rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, zaś punkt 5 – rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów tejże ustawy.</p> <p>Oba przepisy wymagają zatem przede wszystkim rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego (a nie jakiegokolwiek innego stosunku czy umowy), w drugiej kolejności wskazując na przyczynę tego rozwiązania.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040991001" title="Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ()">Ustawa z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy</a> <br/>w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 29 stanowi, że <em> <!-- -->ilekroć w ustawie jest mowa o przyczynach dotyczących zakładu pracy - oznacza to:</em> </p> <p> <em> <!-- -->a) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania <br/>z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie <br/>z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy</a> (Dz. U. z 1998r. Nr 21, <br/>poz. 94, z późn. zm.), w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego <br/>z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników,</em> </p> <p> <em> <!-- -->b) rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,</em> </p> <p> <em> <!-- -->c) wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego <br/>w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę <br/>i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy.</em> </p> <p>Cytowane uregulowanie potwierdza w sposób jednoznaczny, że pojęcie przyczyn dotyczących zakładu pracy związane jest każdorazowo z ustaniem stosunku pracy lub stosunku służbowego. Sytuacja taka nie ma miejsca w niniejszej sprawie.</p> <p>Sąd Okręgowy wprawdzie prawidłowo ustalił, że <span class="anon-block">J. I.</span>był zatrudniony <br/>w <span class="anon-block">(...)</span>Spółdzielni Produkcyjnej <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">R.</span>w okresie od 2 kwietnia 1990r. do dnia 20 marca 2010r., przy czym od dnia 29 września 1990r. został przyjęty na członka tej Spółdzielni, co w sposób jednoznaczny wynika zarówno <br/>z dokumentacji osobowej nadesłanej przez Spółdzielnię, jak i z danych już zawartych <br/>w aktach rentowych (świadectwo pracy, zaświadczenie o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy – por. k. 9-11 i 27 a.r.), tym niemniej w swoich wywodach posługuje się pojęciem „pozostawania w zatrudnieniu” oraz „stosunku pracy”, co nie koresponduje z ustalonym stanem faktycznym.</p> <p>W ślad za Sądem Najwyższym należy powtórzyć, że przyjęcie pracownika w poczet członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej powoduje dorozumiane rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy za porozumieniem stron, ponieważ członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może pozostawać z tą spółdzielnią w pracowniczym stosunku zatrudnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2009r. sygn. I UK 186/09; <em> <!-- -->OSNP 2011/13-14/189). </em> </p> <p>W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził m.in.: <em> <!-- -->prawa i obowiązki członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych są uregulowane w odmienny sposób praw <br/>i obowiązków pracowniczych. Aktem szczególnym regulującym także wykonywanie przez nich pracy jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">ustawa z dnia 16 września 1982r. - Prawo spółdzielcze</a>. W art. 155 § 1 tej ustawy stwierdza się, że zdolny do pracy członek spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować <br/>w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy oprócz członków spółdzielnia może zatrudniać także ich domowników. Natomiast zatrudnienie osób niebędących członkami spółdzielni jest regulowane w art. 157 ustawy. Przepis ten stanowi, że spółdzielnia poza członkami i domownikami może zatrudniać stosownie do swoich potrzeb również inne osoby na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy. Tak więc z przepisów tych wynika, <br/>że </em> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->członkowie spółdzielni produkcyjnej i ich domownicy mogą świadczyć pracę na rzecz spółdzielni wyłącznie w oparciu o stosunek członkostwa. Umowa o pracę lub umowy cywilnoprawne mogą zaś być zawierane jedynie z osobami, które nie są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej</em> </strong> <em> <!-- -->. Stanowisko powyższe potwierdzone zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Między innymi w wyroku z dnia 16 listopada 2000 r., I CKN 311/00 <br/>(LEX nr 52413) Sąd Najwyższy stwierdził, że pomiędzy członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej a spółdzielnią nie zachodzi odrębny od stosunku członkostwa stosunek pracy. <br/>W postanowieniu z dnia 9 stycznia 2008 r., III UK 92/07 (OSNP 2009 nr 5-6, poz. 80), <br/>Sąd Najwyższy zajął stanowisko, iż uchwała walnego zgromadzenia rolniczej spółdzielni produkcyjnej, że "członkowie będą pracować na takich samych warunkach jak pracownicy" nie może zmienić charakteru prawnego ich zatrudnienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięto też wprost, że członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę. Można więc stwierdzić, że choć niektóre prawa i obowiązki związane <br/>z wykonywaniem pracy członka spółdzielni mogą być podobne lub identyczne jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego, to w sensie formalnoprawnym występują tu zasadnicze różnice </em>(podkr<em> <!-- -->. – </em>SA).</p> <p>Skoro zatem <span class="anon-block">J. I.</span>bezspornie nie pozostawał w stosunku pracy z RSP<span class="anon-block">(...)</span> w konsekwencji nie może być mowy o rozwiązaniu stosunku pracy z dniem <br/>20 marca 2010r. z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu w/w ustawy o promocji zatrudnienia.</p> <p>Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, że przyczyną ustania członkostwa spółdzielni było wyczerpanie prawa do zasiłku chorobowego, czyli konstrukcja prawna zbliżona do rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę bez wypowiedzenia z przyczyn, <br/>o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 53;art. 53 § 1;art. 53 § 1 pkt. 1)">art. 53 § 1 pkt 1 kp</a>. Także w ramach stosunku pracy byłaby to zatem przyczyna całkowicie odmienna od wymienionych w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy <br/>o promocji zatrudnienia.</p> <p>Reasumując - skoro nie jest spełniona jedna z przesłanek niezbędnych do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, <span class="anon-block">J. I.</span> nie może uzyskać prawa do tego świadczenia mimo spełnienia pozostałych przesłanek, bowiem niezbędne jest kumulatywne <br/>(a więc łączne) spełnienie wszystkich przesłanek. Niespełnienie choćby jednej z nich skutkować musiało decyzją odmowną.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>, Sąd Apelacyjny orzekł <br/>jak w wyroku.</p> <p>/-/ SSA Z.Gwizdak/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>ek</p> </div>