I Ns 1005/12

<p>Sygn. akt I Ns 1005/12</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">L.</span>, dnia 8 listopada 2012r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Lubinie Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie następującym: <strong> <!-- -->SSR Agata Kawa-Jerka</strong> </p> <p>Protokolant: Wioletta Mróz</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r.</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku małoletniego <span class="anon-block">K. B.</span> reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego <span class="anon-block">T. B.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia spadkowego po <span class="anon-block">T. B.</span> w terminie </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- --> umorzyć postępowanie co do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">T. B.</span>; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- --> oddalić wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia spadkowego po <span class="anon-block">T. B.</span> w terminie.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I Ns 1005/12</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawca – małoletni <span class="anon-block">K. B.</span> – w imieniu którego działał przedstawiciel ustawowy – <span class="anon-block">T. B.</span> wniósł (po sprecyzowaniu wniosku pismem z dnia 29.08.2012 r. ) o zatwierdzenie przez Sąd uchylenia się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">T. B.</span>.</p> <p>Z uzasadnienia wniosku wynikało, że ojciec wnioskodawcy – <span class="anon-block">T. B.</span> – w ustawowym terminie złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po swoim stryju - <span class="anon-block">T. B.</span> – a czynność tę wykonał z uwagi na informację otrzymaną od swojego ojca, że „tak należy zrobić”, mimo, że nie wiedział, że ta czynność zmierza do ochrony przed odpowiedzialnością za długi spadkowe. Ojciec wnioskodawcy podał, że rzadko otrzymywał jakąkolwiek informacje o życiu i stanie majątkowym zmarłego. Wskazał, że spadek odrzuciły dzieci zmarłego oraz jego rodzeństwo i dzieci rodzeństwa. Podał, że dopiero z pisma radcy prawnego nadesłanego dnia 29.03.2012 r. dowiedział się, że zmarły pozostawił długi. Podał także, że dziadek małoletniego próbował dowiedzieć się, dlaczego należy odrzucić spadek i dowiedział się, że „tak trzeba”.</p> <p>Do czasu rozprawy przedstawiciel ustawowy małoletniego nie przedłożył zezwolenia sądu rodzinnego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka – na odrzucenie spadku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">T. B.</span> zmarł dnia 19.12.2010 r. w <span class="anon-block">L.</span>. Ostatnio stale zamieszkiwał w <span class="anon-block">L.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">T. B.</span> miał brata <span class="anon-block">E. B.</span> oraz bratanków – między innymi <span class="anon-block">T. B.</span> – ojca małoletniego wnioskodawcy <span class="anon-block">K. B.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">E. B.</span> i <span class="anon-block">T. B.</span> nie utrzymywali bliskich stosunków ze zmarłym i jego rodziną. Jednak <span class="anon-block">E. B.</span> otrzymał od rodziny zmarłego (od jego dzieci) informację, że należy po nim odrzucić spadek oraz że odrzucili go jego najbliżsi spadkobiercy. Przekazał tę informację <span class="anon-block">T. B.</span>.</p> <p>W dniu 04.05.2011 r. <span class="anon-block">E. B.</span> i jego synowie, w tym <span class="anon-block">T. B.</span> odrzucili przed notariuszem <span class="anon-block">I. W.</span> spadek po <span class="anon-block">T. B.</span>. Do aktu notarialnego uczestnicy czynności złożyli oświadczenie, że spadek odrzuciły dzieci i wnuki zmarłego. <span class="anon-block">T. B.</span> oświadczył, że ma małoletniego syna <span class="anon-block">K. B.</span> oraz, że małoletni należy w dalszej kolejności do spadkobierców ustawowych zmarłego.</p> <p>Rodzice zmarłego nie żyją. Spadek odrzuciły dzieci i wnuki <span class="anon-block">T. B.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">T. B.</span> czytał akt notarialny przed podpisaniem. Wiedział, że nie ma znacznego majątku spadkowego oraz, że najbliżsi odrzucają spadek. Nie skonsultował się w tej sprawie z adwokatem ani radcą prawnym.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód:</strong> </p> <p>- odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">T. B.</span>, k. 8,</p> <p>- akt notarialny z dnia 04.05.2011 r., k. 5-7,</p> <p>- odpis skrócony aktu urodzenia małoletniego <span class="anon-block">K. B.</span>, k. 9,</p> <p>- przesłuchanie przedstawiciela ustawowego <span class="anon-block">T. B.</span>, k. 23.</p> <p>W dniu 10.08.2012 r. ojciec małoletniego złożył wniosek w jego imieniu o zatwierdzenie uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie. Pismem z dnia 23.08.2012 r. – doręczonym przedstawicielowi ustawowemu małoletniego w dniu 28.08.2012 r. Sąd poinformował, że wymagana jest zgoda Sądu rodzinnego na odrzucenie spadku w imieniu dziecka. Wniosek taki został złożony 19.10.2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Okoliczności bezsporne. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2;art. 1019 § 3)">art. 1019 § 2 i § 3 k.c.</a> _@<span class="anon-block"> (...)</span>@__@KON@_kkc <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc</a> spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia spadkowego w terminie, może przed sądem uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:</p> <p>1) uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;</p> <p>2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.</p> <p>Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.</p> <p>Spadkobierca, aby mógł uchylić się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie, musi być w istotnym błędzie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 k.c.</a>) uzasadniającym usprawiedliwiona niewiedzę o stanie majątku spadkowego (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r. V CSK 337/2009, LexPolonica nr 2789219, Palestra 2010/5-6 str. 240). Błąd musi być prawnie doniosły (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1;art. 84 § 1 zd. 1;art. 84 § 2)">art. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 kc</a>). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 30 czerwca 2005 r.).</p> <p>Osoby małoletnie są ustawowo chronione przed negatywnymi skutkami niezłożenia oświadczenia spadkowego w terminie i w razie niezłożenia oświadczenia przyjmuje się , że nabyły spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co skutkuje ograniczoną odpowiedzialność za długi spadkowe (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2)">art. 1015 § 2 k.c.</a>).</p> <p>W przypadku małoletniego w postępowaniu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> Sąd z oczywistych względów musi badać, czy błąd istniał po stronie jego przedstawiciela ustawowego.</p> <p>W ocenie Sądu ze zgromadzonego materiału dowodowego , w tym przede wszystkim z treści aktu notarialnego oraz z przesłuchania <span class="anon-block">T. B.</span> wynikało, że <span class="anon-block">T. B.</span> – jako przedstawiciel małoletniego – w ogóle nie był w błędzie, co do stanu spadku.</p> <p>Jego ojciec miał w tej sprawie kontakt z dziećmi zmarłego, którzy poinformowali go, że spadek odrzucili i oni też powinni go odrzucić . <span class="anon-block">T. B.</span> sam zdecydował się na odrzucenie spadku, potwierdził, że wiedział, że „nie ma za bardzo jakiegoś majątku spadkowego”, zatem wiedział lub powinien domyślić się i wyciągnąć prosty wniosek z twierdzeń rodziny, iż majątku spadkowego nie ma, a istnieje ryzyko długów spadkowych. Powinien więc zadbać o interes dziecka tak samo, jak zadbał o swój własny, gdyż jako rodzic był do tego zobowiązany przez przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ()">kodeksu rodzinnego i opiekuńczego</a>. Niewiarygodne jest tłumaczenie , że notariusz poinformował go, że dziecko nie dziedziczy, ponieważ już z treści aktu notarialnego wynikało, że małoletni będzie dziedziczył. Poza tym taki błąd byłby i tak błędem co do prawa, od którego nie można się uchylić. Jak wynikało z przesłuchania <span class="anon-block">T. B.</span> rozmawiał on w tej kwestii z notariuszem, a jeśli miał jeszcze jakieś wątpliwości po przeczytaniu aktu notarialnego, to powinien skonsultować się z prawnikiem. Miał na to 6 miesięcy od chwili, kiedy sam spadek odrzucił. Zaś z okoliczności sprawy wynika, że po prostu zaniedbał sprawy dziecka, a świadczy o tym choćby fakt, że wniosek o zezwolenie Sądu rodzinnego złożył ponad półtora miesiąca po uzyskaniu informacji, że jest ono wymagane. Nie jest również przekonujące twierdzenie <span class="anon-block">T. B.</span>, że nie wiedział, że czynność odrzucenia spadku zmierza do ochrony przed długami spadkowymi. Jeśli rzeczywiście nie miał takiej wiedzy to wynikało to z braku należytej staranności, gdyż składając w swoim imieniu oświadczenie przed notariuszem, powinien go spytać o cel i sens tego oświadczenia. Z resztą z treści aktu notarialnego wynika, że notariusz pouczył go o treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1020)">art. 1020 k.c.</a> </p> <p>Z powyższych względów Sąd uznał, że nie było błędu, co do stanu spadku po stronie przedstawiciela ustawowego wnioskodawcy, a niezłożenie oświadczenia nastąpiło na skutek zaniedbania. Sąd nie może bezpodstawnie zatwierdzać uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie i działać w ten sposób z pokrzywdzeniem wierzycieli.</p> <p>Z powyższych względów Sąd umorzył postępowanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355)">art. 355 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 §2 k.p.c.</a> o stwierdzenie nabycia spadku (jako żądanie cofnięte) i oddalił wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia spadkowego w terminie, jako pozbawiony podstaw prawnych i faktycznych.</p> </div>