II AKa 321/12

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 321/12</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 12 listopada 2012r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSA – Małgorzata Mojkowska </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie: SA – Adam Wrzosek </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SA – Zbigniew Kapiński (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale Prokuratora Marka Deczkowskiego</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2012 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy <span class="anon-block">A. B.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z tymczasowego aresztowania</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego <span class="anon-block">w. W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 23 maja 2012 r. sygn. akt VIII Ko 125/12</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r. Sąd Okręgowy <span class="anon-block">w. W.</span> zasądził od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">A. B.</span> kwotę 9000 zł tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie wraz z ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zaś kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Powyższy wyrok w całości na niekorzyść wnioskodawcy zaskarżył prokurator, który powołując się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 439;art. 439 § 1;art. 439 § 1 pkt. 2)">art. 439 § 1 pkt 2</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 104;art. 104 § 1;art. 104 § 1 pkt. 2)">art. 104 § 1 pkt 2 k.p.w.</a>) zarzucił powyższemu orzeczeniu rozpoznanie sprawy sygn. akt VIII Ko 125/12 w dniu 23 maja 2012 r. przez Sąd Okręgowy <span class="anon-block">w. W.</span>, który był nienależycie obsadzony.</p> <p>Podnosząc powyższy zarzut na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu <span class="anon-block">w. W.</span> do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w niej wniosek. </strong> </p> <p>W przedmiotowej sprawie jedyną kwestią natury zasadniczej jaką należało rozstrzygnąć w kontekście podniesionego w apelacji zarzutu jest ustalenie czy trzyosobowy skład Sądu Okręgowego w jakim została rozstrzygnięta przedmiotowa sprawa jest właściwym, czy też jak twierdzi prokurator należy przyjąć że Sąd pierwszej instancji był niewłaściwie obsadzony.</p> <p>Z uzasadnienia omawianej apelacji wynika, że zdaniem skarżącego wniosek <span class="anon-block">A. B.</span> o zasądzenie zadośćuczynienia dotyczy „sprawy o wykroczenie” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 110;art. 110 § 1)">art. 110 § 1 k.p.w.</a> Skoro bowiem Sąd Rejonowy uznał oskarżonego za winnego popełnienia wykroczenia a nie popełnienia zarzucanego mu występku, to zdaniem prokuratora, który odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2004r. w sprawie II KK 276/04, to należało, zgodnie z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 400)">art. 400 k.p.k.</a> stosować przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 ()">k.p.w.</a> a nie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">k.p.k.</a> </p> <p>Należy jednak zauważyć, że przytoczone w uzasadnieniu omawianej apelacji judykaty Sądu Najwyższego dotyczą innego zagadnienia, a mianowicie terminu do wzruszenia środka odwoławczego w sprawie, w której Sąd uznał oskarżonego za winnego wykroczenia, a nie zarzucanego mu przestępstwa (wyrok Sądu Najwyższego z 14 października 2004 r. II KK 276/04 OSNw SK 2004/1/1813) oraz rozstrzygnięcia kwestii jaka sprawa jest „sprawą o wykroczenie” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 110;art. 110 § 1)">art. 110 § 1 k.p.w.</a> (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 października 2003 r. IV KK 94/03, OSN K.W. 2004/2/16).</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego w przedmiotowej sprawie samo rozstrzygnięcie jak należy rozumieć pojęcie „sprawą o wykroczenie” w kontekście postępowania odwoławczego nie jest wystarczające i nie wyczerpuje istoty zagadnienia jakie należało rozstrzygnąć w przedmiotowej sprawie w kontekście zarzutu podniesionego przez prokuratora dotyczącego niewłaściwej obsady Sądu orzekającego.</p> <p>Należy bowiem stwierdzić, że istnieją dwa oddzielne tryby dochodzenia roszczeń związanych z odszkodowaniem za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">Rozdział 58 k.p.k.</a>) oraz tryb określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (rozdział 20)">Rozdziale 20 k.p.w.</a> dotyczący odszkodowania za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie.</p> <p>W zakresie ustalenia który z powyższych trybów powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie samo odwołanie się do pojęcia „sprawa o wykroczenie” nie jest wystarczające i miarodajne i nie może być osią rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia.</p> <p>Należy zaś mieć na uwadze fakt, że we wniosku z dnia 23 stycznia 2012 r. <span class="anon-block">A. B.</span> domagając się zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia (po modyfikacji wniosku jedynie zadośćuczynienia) wskazał jako podstawę tego wniosku niesłuszne tymczasowe aresztowanie w okresie od dnia 9 listopada 2009 r. do dnia 18 stycznia 2010 r. czyli podstawę prawną określoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> </p> <p>Z treści zaskarżonego wyroku również wynika w sposób jednoznaczny, że Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy tytułem zadośćuczynienia kwotę 9000 zł właśnie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> i tej podstawy autor apelacji w żaden sposób nie kwestionuje.</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego powyższy fakt związany z podstawą prawną zasądzonego zadośćuczynienia ma decydujące znaczenie dla ustalenia prawidłowego składu Sądu Okręgowego orzekającego w tym zakresie.</p> <p>Z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 2)">art. 554 § 2 k.p.k.</a> wynika bowiem w sposób oczywisty, że w zakresie rozstrzygnięcia o zasadności żądania o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 1)">art. 554 <br/>§ 1 k.p.k.</a> Sąd Okręgowy orzeka w składzie trzech sędziów. Należy jednocześnie podkreślić, że wskazana w zaskarżonym wyroku podstawa zasądzenia przez Sąd meriti zadośćuczynienia została właściwie wskazana i jest prawidłowa skoro roszczenie wnioskodawcy związane było z niewątpliwie niesłusznym tymczasowym aresztowaniem.</p> <p>W takiej sytuacji jest oczywiste, że wniosek <span class="anon-block">A. B.</span> nie mógł być rozpoznawany na gruncie podstaw zasądzenia odszkodowania za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (rozdział 20)">Rozdziale 20 k.p.w.</a> </p> <p>Z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 114)">art. 114 k.p.w.</a> wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 114 § 1;art. 114 § 2)">§ 1 i § 2</a> tego przepisu podstawy zasądzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę nie obejmują niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania. Dotyczą one bowiem wykazania względem obwinionego w całości lub części kary lub środka karnego, których nie powinien był ponieść (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 114 § 1)">§ 1</a>), bądź też odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje także osobie niewątpliwie niesłusznie zatrzymanej oraz osobie osadzonej w zakładzie karnym na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 82;art. 82 § 5;art. 82 § 5 pkt. 2)">art. 82 § 5 pkt 2</a> albo <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 82 pkt. 3)">pkt 3</a>, która następnie została prawomocnie uniewinniona albo wobec której prawomocnie umorzono postępowanie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 114 § 2)">§ 2</a>).</p> <p>Z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 115;art. 115 § 3)">art. 115 § 3 k.p.w.</a> wynika zatem zdaniem Sądu Apelacyjnego w sposób oczywisty, że Sąd Okręgowy orzeka jednoosobowo tylko w zakresie tych roszczeń, których podstawa została wyraźnie sprecyzowana i określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 114;art. 114 § 1;art. 114 § 2)">art. 114 § 1 i § 2 k.p.w.</a> oraz, że odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowanie nie mieści się w żaden sposób wśród podstaw określonych w tym przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 ()">k.p.w.</a> </p> <p>Jest to zdaniem Sądu Apelacyjnego oczywiste choćby z tego względu, że podstawy stosowania tymczasowego aresztowania określają przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">k.p.k.</a> i nie jest możliwe stosowanie tego środka w sprawie o wykroczenie.</p> <p>Reasumując powyższe rozważania stwierdzić zatem należy argumenty podniesione przez prokuratora w uzasadnieniu omawianej apelacji a dotyczące przede wszystkim pojęcia „sprawa o wykroczenie” nie wyczerpują istoty omawianego zagadnienia i nie zasługiwały z tego względu na akceptację Sądu odwoławczego bowiem skarżący pominął istotne okoliczności wynikające z wykładni omawianych wcześniej przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 ()">k.p.w.</a>, które dotyczą zagadnienia związanego z właściwą obsadą Sądu orzekającego w pierwszej instancji.</p> <p>W kontekście dokonanych rozważań Sąd Apelacyjny wyraża pogląd, że decydującym kryterium przy ustalaniu właściwego składu Sądu Okręgowego orzekającego w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia jest podstawa prawna i faktyczna dochodzonego od Skarbu Państwa roszczenia, określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552)">art. 552 k.p.k.</a> lub w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 114)">art. 114 k.p.w.</a> Jeżeli zatem podstawą tego rodzaju wniosku jest niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie stosowane wobec oskarżonego w toku postępowania przygotowawczego lub sądowego (czyli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a>), to nawet w sytuacji gdy w orzeczeniu kończącym postępowanie karne, zarzucany oskarżonemu czyn został uznany za wykroczenie i postępowanie umorzono z uwagi na przedawnienie karalności, to w zakresie wniosku o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, Sąd Okręgowy orzeka w składzie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 2)">art. 554 § 2 k.p.k.</a> W składzie jednoosobowym tylko wówczas, gdy wniosek dotyczy jednej z podstaw naruszenia określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 114;art. 114 § 1;art. 114 § 2)">art. 114 § 1 lub § 2 k.p.w.</a>, zaś z całą pewnością odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwe niesłuszne tymczasowe aresztowanie nie mieści się w ramach podstaw określonych w tym przepisie, tylko w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> i ten fakt ma decydujące znaczenie przy rozstrzyganiu omawianego zagadnienia.</p> <p>Sąd Apelacyjny uznał zatem, mając na uwadze wyżej dokonane rozważania, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana we właściwym, określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 2)">art. 554 § 2 k.p.k.</a> składzie trzech sędziów.</p> <p>O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 636;art. 636 § 1)">art. 636 § 1 k.p.k.</a> </p> </div>