III AUa 461/12

<p>Sygn. akt III AUa 461/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 15 listopada 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Alicja Kolonko (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Marek Procek</p> <p>SSA Witold Nowakowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Agnieszka Turczyńska</p> </td> </tr> </table> <p>Przy udziale –</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">S. S.</span> (<span class="anon-block">S. S.</span>)</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego <span class="anon-block">S. S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej</p> <p>z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. akt VI U 1401/11</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację. </strong> </p> <p>/-/ SSA M.Procek/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 461/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 22 listopada 2011r. znak <span class="anon-block">(...)</span>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>odmówił <span class="anon-block">S. S.</span>przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17.12.1998r. <br/>o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednol. Dz.U. <br/>z 2009r. nr 153 poz. 1227 ze zm.) (ustawy o FUS) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów <br/>z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych <br/>w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm.), bowiem udowodniony okres pracy wykonywanej w szczególnych warunkach do dnia <br/>1 stycznia 1999r. wynosi 12 lat 8 miesięcy i 1 dzień zamiast co najmniej 15 lat.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczony podniósł, że w okresie od 18.11.1987r. <br/>do 2001 roku prowadził działalność gospodarczą, wykonując usługi samochodem ciężarowym <span class="anon-block">(...)</span>o ładowności 5 ton. Pracę wykonywał na rzecz <span class="anon-block">Fabryki (...)</span>w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i dodając, że ubezpieczony nie przedstawił na sporny okres świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, wystawionego wg wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r.</p> <p>Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2012r. sygn. VI U 1401/11 Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej oddalił odwołanie, zasądzając od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Sąd ustalił, że ubezpieczony, <span class="anon-block">urodzony w dniu (...)</span>, wniosek <br/>o przyznanie prawa do emerytury złożył w dniu 5 października 2011r., nie będąc członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień 1 stycznia 1999r. wykazał łącznie 29 lat 3 miesiące i 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Bezsporny okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999r. wynosi 12 lat 8 miesięcy i 1 dzień.</p> <p>W okresie od 18 listopada 1987r. do 31 października 2001r. <span class="anon-block">S. S.</span> prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, podlegając z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym.</p> <p>Przywołując uregulowania art. 184 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ustawy o FUS w zw. z § 3 i 4 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Sąd podkreślił, że praca kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej <br/>3,5 tony jest pracą w warunkach szczególnych, wymienioną w wykazie A dział VIII pkt 2 załącznika do w/w rozporządzenia, jednak ustawodawca za pracę w warunkach szczególnych uznaje jedynie pracę pracowników, a zatem osób pozostających w stosunku pracy i podlegających z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym.</p> <p>Redakcja przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o FUS również w sposób jednoznaczny wskazuje, że pojęcie pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze należy odnosić wyłącznie do pracowników, nie zaś do osób prowadzących działalność gospodarczą.</p> <p>Okres prowadzenia działalności gospodarczej nie może zatem zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do spornego świadczenia, a skoro ubezpieczony nie powołał się na żadne inne okresy pracy w warunkach szczególnych, tym samym ustalenia i decyzję organu rentowego uznać należy za prawidłową.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł ubezpieczony, ponownie powtarzając dotychczasowe twierdzenia i powołując się na dowody prowadzenia w spornym okresie działalności gospodarczej w postaci transportu drogowego powyżej 3,5 tony. Podkreślił, <br/>że został zachęcony do podjęcia własnej działalności gospodarczej przez <span class="anon-block"> (...)</span>, obecnie zaś organ rentowy nie chce tego okresu uwzględnić.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił bezsporny w istocie stan faktyczny i dokonał jego subsumcji, a wyciągnięte wnioski są w pełni zgodne z obowiązującym stanem prawnym. <br/>Sąd Apelacyjny w pełni podziela zarówno poczynione ustalenia faktyczne jak <br/>i wyciągnięte z nich wnioski.</p> <p>Podkreślić wypada, że Sąd Apelacyjny w żaden sposób nie neguje ani faktu wykonywania przez ubezpieczonego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej usług transportowych samochodem ciężarowym o masie dopuszczalnej powyżej 3,5 tony, ani też warunków wykonywania tej działalności, dlatego nie tylko za niecelowe, ale wręcz zbędne uznał dopuszczanie dowodów w tym zakresie wnioskowanych przez pełnomocnika ubezpieczonego na rozprawie apelacyjnej (por. k. 34 a.s.).</p> <p>Wskazywany okres prowadzenia działalności gospodarczej nie może jednak zostać wzięty w niniejszej sprawie pod uwagę, bowiem, jak to już słusznie podkreślił <br/>Sąd Okręgowy, za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych, o których mowa w art. 32 ust. 1 i 4 ustawy o FUS w zw. z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów <br/>z dnia 7.02.1983r. uważa się wyłącznie osoby pozostające w stosunku pracy.</p> <p>Za Sądem Najwyższym powtórzyć w tym miejscu wypada, iż <em> <!-- -->należy zauważyć, <br/>że zachowało swą moc, a więc pozostaje w porządku prawnym, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>, wydane <br/>z upoważnienia i w ramach delegacji ustawowej, zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820400267" title="Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 (art. 55)">art. 55</a> nieobowiązującej już <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820400267" title="Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 ()">ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin</a>. W słowniku zawartym <br/>w art. 5 pkt 1 i 2 ustawy o z.e.p., zdefiniowano pracownika jako osobę pozostającą <br/>w stosunku pracy w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksu pracy</a>, a zatrudnienie jako wykonywanie pracy <br/>w ramach stosunku pracy. W tym kontekście należy odczytywać postanowienia powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Fakt, że ustawy o z.e.p. <br/>i o rewaloryzacji emerytur i rent, zostały uchylone, nie może oznaczać, iż w obecnym stanie prawnym pojęcia te (pracownik oraz zatrudnienie) - niezdefiniowane w ustawie <br/>o emeryturach i rentach z FUS - mogą być interpretowane w oderwaniu od przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksu pracy</a>, do którego zresztą wprost nawiązywał art. 5 powołanej wyżej ustawy <br/>o z.e.p. W ocenie Sądu Najwyższego, pojęcia: pracownik, stosunek pracy czy zatrudnienie, nie mogą być interpretowane na użytek prawa ubezpieczeń społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki pracowników i pracodawców - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeks pracy</a>. Pogląd ten umacnia treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. Nr 137, poz. 887 <br/>ze zm.). Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1</a> stanowi, że obowiązkowemu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami (...) zaś za pracownika uważa się osobę pozostającą <br/>w stosunku pracy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1</a>). Sformułowania te oznaczają odpowiednio pracownika <br/>i stosunek pracy według wskazań <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksu pracy</a>.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Należy też dodać, że z samego tytułu omawianego rozporządzenia - (...) "pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze" - wynika, iż jego regulacja dotyczy takich właśnie pracowników, a więc pozostających <br/>w zatrudnieniu w ramach stosunku pracy. </em>(por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego <br/>z dnia 12 lutego 2004r. sygn. II UK 246/03, <em> <!-- -->OSNP 2004/20/358</em> oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003r. sygn. III UZP 10/03, <em> <!-- -->OSNP 2004/5/87</em>).</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela także w pełni wielokrotnie wyrażony przez Sąd Najwyższy pogląd, że zawarte w art. 32 ustawy o FUS ograniczenie prawa <br/>do wcześniejszej emerytury jedynie do wypadków świadczenia pracy w charakterze pracownika nie jest niezgodne z konstytucyjną zasadą równego traktowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 32)">art. 32 Konstytucji RP</a>) (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2004r. sygn. II UK 142/04, <em> <!-- -->LEX nr 187170</em>; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005r. sygn. I UK 142/04, <em> <!-- -->OSNP 2005/17/272</em>; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2005r. sygn. I UK 300/04, <em> <!-- -->OSNP 2006/5-6/94 </em>i inne).</p> <p>Wracając na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że <span class="anon-block">S. S.</span> do dnia 31 grudnia 1998r. wykazał okres pracy w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej <br/>3,5 tony od 1 listopada 1973r. do 9 października 1976r. w <span class="anon-block"> (...) SA</span> (por. k. 9 a.r.) oraz na takim samym stanowisku w <span class="anon-block"> (...)</span> w okresach od 12 lutego 1977r. do 21 sierpnia 1985r. i od 2 września 1986r. <br/>do 15 listopada 1987r. (por. k. 14 a.s.). Są to okresy uwzględnione przez organ rentowy. Innych okresów pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej w ramach stosunku pracy, nie wykazał.</p> <p>Przyczyny, dla których ubezpieczony podjął prowadzenie działalności gospodarczej w miejsce pozostawania w stosunku pracy, dla ustalenia uprawnień emerytalnych pozostają bez znaczenia, podobnie jak fakt, że usługi wykonywał na rzecz jednego, konkretnego przedsiębiorstwa.</p> <p>Dodać jeszcze wypada, aczkolwiek wynika to wprost z przepisu art. 184 ust. 1 ustawy o FUS, że okresy zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3,5 tony, przypadające po dniu 1 stycznia 1999r. (a zatem np. w <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">J. U.</span>w <span class="anon-block">Ś.</span>– por. k. 24 a.r.), również nie mogły zostać wzięte pod uwagę, gdyż dyspozycja przepisu art. 184 ust. 1 ustawy o FUS wymaga, aby przesłanki do nabycia prawa do emerytury związane z rozmiarem okresów składkowych i nieskładkowych oraz okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach zostały spełnione przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. do dnia <br/>31 grudnia 1998r.</p> <p>Najzupełniej słusznie zatem Sąd Okręgowy, a uprzednio organ rentowy, ustalił, <br/>że ubezpieczony nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do żądanego świadczenia, określonych przepisami art. 32 ust. 1 i 4 oraz art. 184 ust. 1 ustawy o FUS w zw. z § 4 <br/>ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>, Sąd Apelacyjny orzekł <br/>jak w wyroku.</p> <p>/-/ SSA M.Procek/-/ SSA A.Kolonko/-/ SSA W.Nowakowski</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>ek</p> </div>