III AUa 631/12

<p>Sygn. akt III AUa 631/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 15 listopada 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Dorota Goss-Kokot</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Maria Michalska-Goźdź (spr.)</p> <p>SSA Katarzyna Wołoszczak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>inspektor ds. biurowości Krystyna Kałużna</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. w Poznaniu</p> <p>sprawy z odwołania <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Firma Handlowa (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>przy udziale zainteresowanej: <span class="anon-block">E. D.</span> </p> <p>o podleganie ubezpieczeniu społecznemu</p> <p>na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział</p> <p>w <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu</p> <p>z dnia 5 marca 2012 r. sygn. akt VIII U 99/11</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 i oddala odwołanie; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 i oddala wniosek odwołującego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->zasądza od <span class="anon-block">M. S.</span> na rzecz pozwanego kwotę 180 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 29 października 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> stwierdził, że <span class="anon-block">E. D.</span> podlegała w okresie od 25 października 2006r. do 31 grudnia 2006r. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu umów zlecenia u płatnika składek <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Firma Handlowa – (...)</span> oraz wskazał podstawę wymiaru składek za miesiące: październik, listopad i grudzień 2006r.</p> <p>Od powyższej decyzji odwołanie złożył płatnik składek-<span class="anon-block"> Firma Handlowa (...)</span>.</p> <p>Sąd Okręgowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 marca 2012r.:</p> <p>1.  zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że <span class="anon-block">E. D.</span> nie podlegała w okresie od 25 października 2006r. do 31 grudnia 2006r. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu umów o dzieło u płatnika składek <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Firma Handlowa (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p>2.  zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> na rzecz <span class="anon-block">(...)</span>– <span class="anon-block"> Firma Handlowa (...)</span> w <span class="anon-block">p.</span>, <span class="anon-block">pl. (...)</span> kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia Sądu były następujące ustalenia i rozważania:</p> <p> <span class="anon-block">M. S.</span> prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block"> (...)</span> Firma Handlowa, której przedmiotem jest między innymi sprzedaż bezpośrednia wełnianych zestawów pościelowych, działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju, sprzedażą wyrobów tekstylnych, odzieży, wyrobów futrzarskich, obuwia i artykułów skórzanych.</p> <p>Przedsiębiorstwo rozprowadza towar m.in. dzięki prelekcjom reklamowym. Do wykorzystania tego kanału dystrybucji konieczne było zorganizowanie prelekcji, a w tym znalezienie osób chętnych do udziału w pokazie.</p> <p> <span class="anon-block"> Firma Handlowa (...)</span>, reprezentowana przez <span class="anon-block">M. S.</span> zawarła z <span class="anon-block">E. D.</span> umowę, określoną jako umowę o dzieło w dniu 25 października 2006r. na okres od dnia25 października 2006r. do dnia 31 grudnia 2006r.</p> <p>Przedmiotem umowy było wykonanie dzieła w postaci zorganizowania prelekcji reklamujących towar zamawiającego.</p> <p>Zgodnie z §2 w/w umów zamawiający zobowiązany był wydać lub udostępnić przyjmującemu zamówienie wszystkie dokumenty, niezbędne do wykonania umowy, a także wskazać uprzednio wynajęty lokal, w którym odbędzie się prelekcja w terminie 14 dni przed planowaną prelekcją. Przyjmujący zamówienie zobowiązany był po wykonaniu dzieła zdać sprawozdanie z wykonania dzieła oraz dokonać rozliczenia materiałów.</p> <p>Zgodnie z §3 ust.1 i 2 umów za prawidłowe wykonanie zamówionego dzieła strony uznały obecność na każdej prelekcji reklamowej przynajmniej 30% umówionych uczestników. Zapłata wynagrodzenia miała nastąpić na podstawie rachunku wystawionego przez przyjmującego zamówienie po wykonaniu dzieła.</p> <p>W myśl<strong> <!-- --> §</strong> 4 umów w razie braku prawidłowego wykonania dzieła;</p> <p>a)  w przypadku jednej prelekcji reklamowej zamawiający obniży wynagrodzenie przyjmującego zamówienie o 25%,</p> <p>b)  w przypadku dwóch prelekcji reklamowych zamawiający obniży wynagrodzenie przyjmującego zamówienie o 50%,</p> <p>c)  w przypadku trzech lub więcej prelekcji reklamowych strony uznają, ze dzieło nie zostało wykonane i wynagrodzenie przyjmującego zamówienie nie przysługuje.</p> <p>Zgodnie z § 5 ust.1 umów przyjmujący zamówienie nie mógł powierzyć wykonywania przedmiotu zlecenia z niniejszej umowy osobie trzeciej bez zgody zamawiającego, wyrażonej na piśmie. Przyjmujący zamówienie zobowiązany był stosować się do wskazówek dającego zlecenie co do sposobu wykonania zlecenia (§6 ust.1 umów).</p> <p>Zainteresowana <span class="anon-block">E. D.</span> za zorganizowanie prelekcji reklamujących towar odwołującego otrzymała wynagrodzenie.</p> <p>W ramach umowy zainteresowana zapraszała telefonicznie osoby, aby umówić je na spotkanie, którego przedmiotem była prezentacja powiązana ze sprzedażą wyrobów wełnianych sprzedawanych przez firmę odwołującego <span class="anon-block">M. S.</span> i potwierdzała przybycie na spotkanie.</p> <p>Do zadań zainteresowanej należało przygotowanie określonej prezentacji na terenie całej Polski i zaproszenie gości na tę prezentację. Zainteresowana wykonywała wszystkie te czynności telefonicznie.</p> <p>W oparciu o powyższe ustalenia <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy</span> uznał, że kwestionowaną umowę można zakwalifikować jako umowę o dzieło.</p> <p>O takiej kwalifikacji umowy, zdaniem Sądu decydowało to, że przedmiotem umowy było wykonanie dzieła w postaci zorganizowania prelekcji reklamujących towar zamawiającego. Wynikiem, który miał być osiągnięty przez zainteresowaną była taka organizacja prelekcji, aby pojawiło się na niej co najmniej 30% umówionych wcześniej uczestników. W przypadku niewykonania dzieła wynagrodzenie nie należało się. Po wykonaniu dzieła, tj. zorganizowaniu prelekcji z wszystkimi elementami (przygotowaniem materiałów, sali, uzyskaniem wymaganej frekwencji) zainteresowana zobowiązana była do rozliczenia materiałów odwołującego i sporządzenia stosownego sprawozdania, na podstawie którego oceniany był fakt wywiązania się z umowy. Wynagrodzenie zależało od realizacji zamówienia i jego wysokości.</p> <p>Pozwany nie przedstawił w sprawie żadnych dowodów przeciwnych, co zdaniem Sądu wskazuje, że odwołujący wykazał, iż w kwestionowanej umowie przeważały cechy umowy o dzieło.</p> <p>Wyniki postępowania dowodowego doprowadziły, zdaniem Sądu, do odmiennych ustaleń niż te, których dokonał organ rentowy, toteż Sąd na podstawie przepisów prawa materialnego i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art.477^{<!-- -->14}§2 k.p.c.</a> orzekł jak w punkcie 1 wyroku.</p> <p>O kosztach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3;art. 99)">art.98§1 i 3 i art.99 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 11;§ 11 ust. 2)">§11 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz.U. nr 163 poz.1349) w punkcie 2 wyroku.</p> <p>Apelację od wyroku złożył pozwany organ rentowy zaskarżając wyrok w całości. Apelujący zarzucił naruszenie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uznanie, że zawarta między stronami umowa była faktycznie umową o dzieło, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 4)">art.6 ust.1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 754)">art. 754 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 627)">art. 627 k.c.</a> i nast. przez ustalenie, że zainteresowana nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartych umów zlecenia.</p> <p>Wskazując na powyższe pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.</p> <p>Pełnomocnik pozwanego poparł wniesioną apelację.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Apelacja jest uzasadniona.</p> <p>Jak wynika z ustaleń Sądu I instancji, w ramach kwestionowanych umów <span class="anon-block">E. D.</span> zapraszała telefonicznie osoby, aby je umówić na spotkanie, którego przedmiotem była prezentacja wyrobów wełnianych sprzedawanych przez firmę odwołującego <span class="anon-block">M. S.</span> <span class="anon-block"> - (...)</span> Firma Handlowa oraz potwierdzała przybycie na spotkanie.</p> <p>Sama zainteresowana <span class="underline"> <!-- -->telefonowała do potencjalnie zainteresowanych osób i umawiała na spotkania,</span> pokazy. Wynagrodzenie otrzymywała <span class="underline"> <!-- -->godzinowe.</span> </p> <p>Wbrew powyższym ustaleniom Sądu I instancji, Sąd ten oceniając charakter zawartej umowy, podkreślił, że „przedmiotem umowy było zorganizowanie prelekcji reklamujących towar zamawiającego”, a niewykonanie dzieła polegające na tym, że na prelekcji pojawiło się mniej niż 30% umówionych uczestników, powodowało, że wynagrodzenie nie było wypłacane. W rzeczywistości realizacja umowy nie polegała zorganizowaniu prelekcji, a jedynie podjęciu pewnych czynności (umówienie potencjalnych klientów na spotkanie), które stanowiły jeden z powtarzalnych elementów przygotowania do zorganizowania prelekcji.</p> <p>Istota sporu w analizowanej sprawie, sprowadzała się zatem do rozstrzygnięcia jaki charakter miała sporna umowa zawarta przez odwołującą <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block"> Firma Handlowa (...)</span> z zainteresowaną, w szczególności, czy była to umowa o dzieło, czy umowa zlecenia.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 627)">art. 627 k.c.</a>, przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 734;art. 734 § 1)">art. 734 § 1 k.c.</a> przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 k.c.</a> do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.</p> <p>Istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa taka jest bez wątpienia umową rezultatu, co odróżnia ją od umowy zlecenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 734)">art. 734</a> i następne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>) oraz od umowy o świadczenie usług (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 k.c.</a>). Z kolei umowa o świadczenie usług jest umową starannego działania, zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu.</p> <p>Wobec różnych cech charakterystycznych wykonywania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych, dla oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z tych cech mają charakter przeważający.</p> <p>Od umowy zlecenia umowę o dzieło odróżnia konieczność jej sfinalizowania w każdym wypadku konkretnym i sprawdzalnym rezultatem. Obowiązek osobistego wykonania dzieła przez przyjmującego zamówienie będzie miał w odniesieniu do umowy o dzieło mniejsze znaczenie, jeżeli rezultat końcowy zostanie osiągnięty. <br/>W wypadku umowy zlecenia rezultat nie jest elementem koniecznym, występuje natomiast jako zasada obowiązek osobistego spełnienia świadczenia przez zleceniobiorcę, z uwagi na osobiste zaufanie między stronami. Dodatkowo należy wskazać, że inaczej niż w ramach umowy o dzieło, dołożenie przez zleceniobiorcę należytej staranności i mimo tego nie osiągnięcie przezeń zamierzonego skutku nie może stanowić przypadku niewykonania zobowiązania.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie jest trafne stanowisko Sądu I instancji, iż strony łączyła umowa o dzieło, w analizowanej sprawie sposób wykonania umowy zawartej przez zainteresowaną nie odpowiadał bowiem treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 627)">art. 627 i nast. Kodeksu cywilnego</a>. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, zawarta umowa była umową o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.</p> <p>Sporna umowa nie była umową o dzieło z uwagi na to, że przedmiot umowy nie stanowił konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu - dzieła. Stronom umowy nie chodziło bowiem o „rezultat usługi", ale o same usługi, polegające na dokonywaniu przez zainteresowaną czynności faktycznych. Czynności zainteresowanej polegały każdorazowo na znajdywaniu osób, które miały wziąć udział w prelekcji reklamowej. W tym celu zainteresowana dzwoniła do potencjalnie zainteresowanych osób, które umawiała na udział w prelekcji reklamowej powiązanej ze sprzedażą wyrobów spółki. W ocenie Sądu Apelacyjnego przedmiot spornych umów stanowiły zatem czynności, które miały doprowadzić do udziału w prelekcji reklamowej określonej ilości osób. Czynności dokonywane przez zainteresowaną miały doprowadzić tym samym do znalezienia potencjalnych nabywców oferowanych przez spółkę produktów.</p> <p>Celem zawartej umowy były czynności, które przy zachowaniu należytej staranności przez zainteresowaną miały dopiero doprowadzić do określonego rezultatu, którym był udział w prelekcji reklamowej określonej ilości osób, a tym samym znalezienie potencjalnych klientów. Jak wynika z powyższego, przedmiot umowy nie potwierdza jej charakteru, określonego jej nazwą.</p> <p>W przypadku spornej umowy nie można też mówić o ewentualnych wadach fizycznych dzieła, a możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych stanowi jedno z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług.</p> <p>Skoro świadczenie, które było przedmiotem spornej umowy, nie miało cech dzieła, gdyż nie polegało na osiągnięciu w przyszłości określonego, samoistnego, obiektywnie osiągalnego i subiektywnie pewnego rezultatu, mającego postać materialną bądź też niematerialną, ale ucieleśnionego w jakimś nośniku, a polegało na dokonywaniu czynności faktycznych, to tym samym powyższe przesądza jednoznacznie o tym, że sporna umowa była umową o świadczenie usług, do której należy odpowiednio stosować przepisy o zleceniu.</p> <p>Powyższą ocenę spornej umowy potwierdza także sposób wynagrodzenia, który był uzależniony od ilości „przepracowanych” godzin, a nie od wyników wykonania umowy.</p> <p>Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego w analizowanej sprawie przedmiot spornej umowy posiadał cechy charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług (umowy starannego działania), do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art.750 k.c.</a>).</p> <p>Wobec powyższego Sąd Apelacyjny uznając apelację pozwanego za trafną, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386§1 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>/SSA Katarzyna Wołoszczak/ /SSA Dorota Goss-Kokot/ /SSA Maria Michalska-Goźdź/</p> </div>