I ACa 1055/12

<p>Sygn. akt I ACa 1055/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 20 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Krzysztof Sobierajski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->SSA Józef Wąsik</span> </strong> </p> <p>SSO del. Regina Kurek</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. prot. sądowy Katarzyna Rogowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> Fabryki (...) Spółki Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o stwierdzenie wygaśniecie zastawu rejestrowego</p> <p>na skutek apelacji strony pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Gospodarczego w Krakowie</p> <p>z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt IX GC 778/11</p> <p>1.  <strong> <!-- -->prostuje oczywistą omyłkę pisarską w punkcie II zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce słów: „sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście tysięcy” wpisuje słowa: „sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych”; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 5400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p>Sygn. akt I A Ca 1055/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Strona powodowa <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> Fabryka (...) S. A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> </strong>wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia zastawu rejestrowego na 31. 652 udziałach w <span class="anon-block"> spółce (...) sp. z o. o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> wpisanego do Rejestru Zastawów na rzecz <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> </strong> przez Sąd Rejonowy dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie, Wydział VII Gospodarczy, po pozycją rejestru zastawów <span class="anon-block"> (...)</span> oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że powyższy zastaw na udziałach miał zabezpieczać spłatę pierwszej transzy pożyczki w wysokości 15.000.000,00 złotych. Strona pozwana nie dokonała przelewu powyższej raty w terminie wskazanym w umowie pożyczki. Natomiast w dniu 18 lutego 2011 roku strona pozwana przelała kwotę 1.200.000,00 złotych, która w całości została spłacona przez stronę powodową w dniu 19 maja 2011 roku.</p> <p>Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, albowiem przelana stronie powodowej kwota 1.200.000 złotych stanowiła część zobowiązania z umów pożyczki z dnia 18 listopada 2010 roku, a więc wierzytelność zastawnika nie wygasła, a umowa pożyczki nie została rozwiązana.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012r uwzględnił żądanie pozwu w całości i zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej koszty procesu w kwocie 107.217 zł.</strong> </p> <p>Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd przyjął następujący stan faktyczny:</p> <p>W dniu 18 października 2010 roku w <span class="anon-block">G.</span> została zawarta umowa pożyczki pomiędzy <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> (pożyczkodawca), a <span class="anon-block"> Fabryką (...) S. A.</span> (pożyczkobiorca). Przedmiotem powyższej umowy było udzielenie przez pożyczkodawcę pożyczki w kwocie 40.000.000,00 złotych, która miała być wypłacana w transzach. Pierwsza transza pożyczki w kwocie 15.000.000,00 złotych miała być wypłacona w terminie do dnia 20 listopada 2011 roku, ale nie wcześniej niż w terminie do 3 dni od podpisania umowy oraz uzyskania przez strony stosownych zgód korporacyjnych w przedmiocie zawarcia umowy pożyczki, które musiały zostać spełnione łącznie. Pierwsza rata pożyczki miała zostać spłacona do dnia 31 grudnia 2011 roku.</p> <p>W umowie pożyczki ustalono, że spłata zobowiązań z niej wynikających, a dotyczących uruchomienia pierwszej transzy pożyczki, będzie zabezpieczona zastawem rejestrowym na udziałach <span class="anon-block"> (...) Sp. z o. o.</span>, których wartość została określona a kwotę 21.400.000,00 złotych.</p> <p>W dniu 18 listopada 2010 roku została zawarta pomiędzy <span class="anon-block"> (...) S.A.</span>, a <span class="anon-block"> Fabryką (...) S.A.</span> umowa o ustanowienie rejestrowego zastawu na udziałach w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z postanowieniami umowy została ona zawarta w celu zabezpieczenia spłat - zobowiązania dotyczącego pierwszej transzy pożyczki w kwocie 15.000.000,00 złotych. Przedmiotem ustanowionego zastawu były 13.652 udziałów w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o. o.</span> </p> <p>W dniu 17 listopada 2010 roku została podjęta uchwała Rady Nadzorczej <span class="anon-block"> Fabryki (...) S. A.</span> w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie wyżej wskazanej umowy pożyczki.</p> <p>W dniu 25 listopada 2010 roku została podjęta przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy <span class="anon-block"> spółki akcyjnej (...)</span> uchwała w przedmiocie wyrażenia zgody na zawarcie powyższej umowy pożyczki na zasadach i warunkach wynikających z umowy pożyczki z dnia 18 listopad 2010 roku oraz umowy o ustanowienie zastawu rejestrowego pod warunkiem udzielenia przez <span class="anon-block">S. R.</span> pożyczki <span class="anon-block"> firmie (...) S.A.</span> w kwocie umożliwiającej wykonanie umowy pożyczki.</p> <p>Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie, Wydział VII Gospodarczy- Rejestru Zastawów, sygn. akt VII Ns-Rej.Za <span class="anon-block">(...)</span>dokonał wpisu do rejestru zastawów zastaw na 31.652 udziałów w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o. o.</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> pod pozycją 2244903.</p> <p> <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> nie zrealizował przelewu pierwszej transzy pożyczki w kwocie 15.000.000,00 zł. <span class="anon-block"> Firma (...) S.A.</span> dokonała w dniu 18 lutego 2011 roku wpłaty kwoty 1.200.000,00 zł.</p> <p>Kwota 1.200.000 zł została zwrócona przez <span class="anon-block"> Fabrykę (...) S.A.</span> przelewem w dniu 19 maja 2011 roku. Natomiast w dniu 16 listopada 2011 roku została zwrócona kwota 15.720,00 złotych z tytułu odsetek od powyższej pożyczki. Dowód: potwierdzenia dokonanych transakcji Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dołączone do pozwu i odpowiedzi na pozew dokumenty. Sąd nie dopatrzył się żadnych powodów dyskwalifikujących je jako wiarygodne dowody.</p> <p>Sąd oddalił wnioski dowodowe strony pozwanej o przesłuchanie świadków oraz stron postępowania, gdyż okoliczności na które powołano powyższe dowody zostały udowodnione za pomocą dowodów - z dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto, zdaniem Sądu Okręgowego, okoliczność podtrzymywania przez stronę pozwaną w całości woli wykonania zobowiązań wobec strony powodowej wynikających z umowy pożyczki oraz okoliczność nie wyrażania zgody na rozwiązanie umowy pożyczki, czy konieczności ustanowienia dodatkowego zabezpieczenia nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem niniejszego postępowania było bowiem zbadanie istnienia w dalszym ciągu przesłanek zabezpieczenia wierzytelność zastawem rejestrowym. Pozostałe podnoszone przez stronę pozwaną kwestie znajdowały się poza zakresem rozpoznania sprawy przez Sąd.</p> <p>Zdaniem Sądu Okręgowego powództwo strony powodowej zasługiwało na uwzględnienie. Strona powodowa posiada interes prawny zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, bowiem wobec bierności strony pozwanej- zastawnika (brak złożenia oświadczenia stwierdzającego wygaśnięcie wierzytelności) strona powodowa, czyli zastawca może żądać wykreślenia zastawu z rejestru po dołączeniu prawomocnego wyroku ustalającego wygaśnięcie zastawu rejestrowego.</p> <p>Przedmiotem postępowania było ustalenie wygaśnięcia zastawu rejestrowego na 31.652 udziałach w <span class="anon-block"> (...) Sp. z o. o.</span> ustanowionego na rzecz strony pozwanej. Tym samym Sąd swoją kognicją obejmował jedynie istnienie przesłanek ustanowienia powyższego zastawu. W ocenie Sądu I Instancji dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy- nie ma znaczenia czy umowa pożyczki z 18 listopada 2010 roku została rozwiązana, czy skutecznie od niej odstąpiono. W podobny sposób należy ocenić podnoszone przez stronę pozwaną kwestie dotyczące nienależytego wykonania zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem jedynie stwierdzenie czy w dalszym ciągu zachodzą przesłanki istnienia zastawu rejestrowego.</p> <p>Sąd Okręgowy podniósł, że zastaw rejestrowy ma charakter „akcesoryjny" w stosunku do zabezpieczonej wierzytelności. Służy bowiem do zabezpieczenia wierzytelności i jest ściśle związany z wierzytelnością. Nie może zatem istnieć bez zabezpieczonej wierzytelności. Z zasady akcesoryjności wynikają istotne konsekwencje jurydyczne. Po pierwsze, wygaśnięcie zabezpieczonej wierzytelności pociąga za sobą wygaśnięcie zastawu. W myśl bowiem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19961490703" title="Ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów - Dz. U. z 1996 r. Nr 149, poz. 703 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów</a> wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym powoduje wygaśnięcie tego zastawu, chyba że umowa zastawnicza stanowi inaczej.</p> <p>Zgodnie z postanowieniami umowy o ustanowienie zastawu rejestrowego z dnia 18 listopada 2010 roku zastaw na udziałach <span class="anon-block"> (...) Sp. z o. o.</span> został ustanowiony w celu zabezpieczenia wierzytelności strony pozwanej wynikającej z umowy pożyczki z dnia 18 listopada 2010 roku, tj. w celu zabezpieczenia spłaty zobowiązania dotyczącego pierwszej transzy przedmiotowej pożyczki w kwocie 15.000.000 zł. Z brzmienia powyższego postanowienia umowy wynika, że zastaw rejestrowy na udziałach w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością stanowił zabezpieczenie spłaty raty pożyczki w kwocie 15.000.000,00 złotych. Tak więc zastaw rejestrowy' wygasł w momencie wygaśnięcia wierzytelności w powyższej kwocie.</p> <p>Zgodnie z § 2 punkt. 2 umowy pożyczki z dnia 18 listopada 2010 roku wypłata pierwszej transzy pożyczki w kwocie 15.000.000 zł miała nastąpić do dnia 20 listopada 2010 roku, jednak nie wcześniej niż w terminie do 3 dni od spełnienia łącznie następujących warunków: podpisania umowy pożyczki oraz uzyskania przez strony umowy stosownych zgód korporacyjnych w przedmiocie zawarcia umowy pożyczki. Strona pozwana uzyskała zgodę w formie uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy w dniu 25 listopada 2010 roku, a więc zgodnie z powyższym postanowień umowy- termin 3 dni biegł od wskazanej daty uchwały i upływał w dniu 27 listopada 2010 roku. Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie było nie przelanie stronie powodowej kwoty 15.000.000,00 złotych w powyższym terminie, a więc wierzytelność ta nie powstała.</p> <p>Ponadto Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że wykładnia postanowień umowy pożyczki prowadzi do wniosku, że dla uruchomienia pierwszej transzy pożyczki nie miały znaczenia wewnętrzne uzgodnienia i warunki od których zależała skuteczność powyższej zgody organu strony pozwanej. Skutki okoliczności, że wskazana zgoda została udzielona pod warunkiem udzielenia przez <span class="anon-block">S. R.</span> pożyczki spółce pod <span class="anon-block"> firmą (...) S. A.</span> w kwocie umożliwiającej wykonanie umowy pożyczki ze spółką pod <span class="anon-block"> firmą Fabryka (...) S.A.</span> należy rozpatrywać w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 89)">art. 89 k.c.</a> Powyższy warunek ma charakter warunku zawieszającego, o którym mówi się wówczas, gdy powstanie skutku czynności prawnej uzależnione jest od zdarzenia przyszłego i niepewnego. W ocenie Sądu z uwagi na wskazane w ustawie terminy również możliwość ziszczenia się powyższego warunku została ograniczona umownymi terminami. Tak więc z uwagi na nie udzielenie przez <span class="anon-block">S. R.</span> odpowiedniej pożyczki należało uznać, że organ strony pozwanej nie wyraził zgody na zawarcie umowy pożyczki z dnia 18 listopada 2010 roku. Tym samym nie został spełniony jeden z warunków wypłaty pierwszej transzy pożyczki w kwocie 15.000.000 zł. Ponadto strona pozwana wprost wskazała w piśmie procesowym z dnia 28 maja 2012 roku, że z dniem 25 listopada 2010 roku nie spełnił się ostatni z warunków, od którego zależała wypłata pierwszej transzy pożyczki w kwocie 15.000.000 zł. Tak więc i w tym przypadku wierzytelność nie powstała.</p> <p>Nadto Sąd wskazał, że brak jest wierzytelności nawet w przypadku uznania, że zastaw rejestrowy zabezpieczał spłatę wierzytelności 1.200.000 zł, która strona pozwana przelała na konto strony powodowej tytułem pożyczki. Powyższa kwota została bowiem w całości zwrócona przez stronę powodową w dniu 19 maja 2011 r, a odsetki od tej kwoty w dniu 16 listopada 2011 roku. Strona pozwana w żaden sposób nie zanegowała faktu zwrócenia kwoty 1.200.000 zł przez stronę powodową, ani wysokości naliczonych i zapłaconych od tej sumy odsetek. Tym samym należy uznać, że przyjęła spłatę pożyczki w powyższej wysokości wraz z naliczonymi odsetkami.</p> <p>Powyższe okoliczności wskazują, że obecnie nie istnieje żadna wierzytelność, która była zabezpieczona zastawem rejestrowym na udziałach <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> Tak więc, z uwagi na akcesoryjny charakter zastawu rejestrowego, należało uznać, że zastaw rejestrowy wygasł, a jego dalsze istnienie stoi w sprzeczności z jego celem.</p> <p>Na marginesie Sąd stwierdził, że nie ma racji strona pozwana, która wskazała, że obowiązkiem powoda była spłata wszystkich transz pożyczki i z powyższego względu dalej aktualne są przesłanki zastawu. Niemniej jednak z istoty umowy pożyczki wynika, że powyższe zobowiązanie pożyczkobiorcy aktualizuje się dopiero w momencie udzielenia przez pożyczkodawcę pożyczki. W przeciwnym wypadku zaistniałaby kuriozalna sytuacja, w której pożyczkobiorca byłby zobowiązany do spłaty pożyczki wraz z odsetkami, pomimo jej nie udzielenia.</p> <p>O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana, zarzucając:</strong> </p> <p>1. naruszenie przepisów postępowania, a to:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, polegającą na tym, że:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>Sąd w sposób niewyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy sprawy, albowiem przy wydaniu zaskarżonego wyroku oparł się jedynie na dowodach zawnioskowanych przez powoda,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>Sąd naruszył zasady prawidłowego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego albowiem uznał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie mają znaczenia: okoliczność, czy umowa pożyczki z 18.11.2010 r. została rozwiązana czy skutecznie od niej odstąpiono, okoliczność podtrzymywania przez pozwanego w całości woli wykonania zobowiązań wobec powoda wynikających z umowy pożyczki oraz okoliczność nie wyrażenia zgody na rozwiązanie umowy pożyczki, czy konieczność ustanowienia dodatkowego zabezpieczenia, oraz uznał, że termin 3 dni biegł od daty uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy i upływał w dniu 27 listopada 2010 r.,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 § 2 k.p.c.</a> polegające na uniemożliwieniu stronie pozwanej wypełnienia jej podstawowego obowiązku procesowego, jakim jest konieczność udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron i zeznań świadków zawnioskowanych przez pozwanego,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> poprzez błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe określenie słownie kwoty tytułem zwrotu kosztów procesu oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> poprzez niezastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy,</p> </dd> </dl> <p>- d) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> polegające na nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia wyroku, przez co nie jest możliwe zbadanie prawidłowości motywów Sądu przez Sąd odwoławczy,</p> <p>- e) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie powstała wierzytelność, a termin 3 dni biegł od daty uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy i upływał w dniu 27 listopada 2010 r.</p> <p>2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19961490703" title="Ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów - Dz. U. z 1996 r. Nr 149, poz. 703 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów z dnia 6 grudnia 1996 r.</a> (Dz.U. Nr 149, poz. 703) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie wygasła wierzytelność zabezpieczona zastawem rejestrowym, co spowodowało wygaśnięcie tego zastawu,</p> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 354)">art. 354</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§ 1 k.c.</a> poprzez niezastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, pomimo tego że powód nie wykonał zobowiązań z umowy pożyczki zgodnie z jej treścią i w sposób odpowiadający jej celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, które to uchybienia miały istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.</p> <p>Mając powyższe na uwadze wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach procesu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest bezzasadna.</p> <p>Sąd I Instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz trafnie zastosował przepisy prawa procesowego i materialnego.</p> <p>Podniesione w apelacji zarzuty są nietrafne.</p> <p>Przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie, czy ustanowiony przez strony zastaw na przedmiotowych udziałach do najwyższej sumy zabezpieczenia oznaczonej na 15.000.000 zł wygasł, czy ewentualnie w ogóle nie powstał w rozumieniu materialno- prawnym, mimo formalnego wpisu do rejestru zastawów. Nie jest natomiast przedmiotem sprawy ocena zachowań stron i rozstrzyganie o innych roszczeniach stron, zwłaszcza z zawartej umowy pożyczki.</p> <p>Zasadnie bowiem Sąd I Instancji zwrócił uwagę na akcesoryjność przedmiotu zastawu w stosunku do wierzytelności, którą zabezpiecza. Ten ścisły związek powoduje, że w sensie materialnym nie może istnieć zastaw bez wierzytelności. Zatem każde wygaśnięcie wierzytelności, choćby w części powoduje odpowiednie wygaśnięcie zastawu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19961490703" title="Ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów - Dz. U. z 1996 r. Nr 149, poz. 703 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów z dnia 6 grudnia 1996 r.</a> (Dz.U. Nr 149, poz. 703 ze zm. dalej zwaną ustawą o z.z.i r.z.). Oczywistym jest również, że niepowstanie wierzytelności przyszłej, którą zastaw miał zabezpieczać pociąga za sobą brak zastawu.</p> <p>Powyższa konstatacja jest tak oczywista, że ustawodawca nie przewidział w art. 18 , ani dalszym ustawy o z.z.i r.z. odrębnej podstawy wygaśnięcia zastawu, w sytuacji, gdy w ogóle nie dochodzi do powstania wierzytelności. Uczynił to zasadnie, gdyż trudno mówić o wygaśnięciu zastawu, w sytuacji gdy on w ogóle nie powstał. Trzeba zatem odróżniać zastaw rejestrowy w znaczeniu materialnoprawnym od prawa zastawu rejestrowego wpisanego do rejestru zastawów, które może nie pokrywać się z rzeczywistością prawną, zatem powinno ulec wykreśleniu. Wszak art. 19 ustawy stanowi, że w przypadku wygaśnięcia zastawu rejestrowego podlega on wykreśleniu z rejestru zastawów.</p> <p>Może to nastąpić, miedzy innymi na wniosek zastawcy, który dołączy do wniosku pisemne oświadczenie zastawnika o wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej zastawem lub zrzeczeniu się tego zabezpieczenia albo <span class="underline"> <!-- -->prawomocny wyrok sądu ustalający wygaśnięcie zastawu rejestrowego </span> (art. 19 ust. 3 pkt 2 ustawy o z.z.i r.z.).</p> <p>Ponieważ w chwili zawierania umowy zastawu rejestrowego, pożyczka nie została jeszcze udzielona ustanowiono zastaw na wierzytelności przyszłej i w związku z wymogami art.3 ust. 2 ustawy o z.z.i r.z. określającym <em> <!-- -->essentiali negoti</em> umowy zastawniczej, wskazano najwyższą sumę zabezpieczenia 15.000.000 zł.</p> <p>Zatem w sensie materialnym zastaw mógł powstać do wysokości 15.000.000 zł, w zależności od wysokości powstałej wierzytelności zabezpieczonej zastawem.</p> <p>Pozostaje poza sporem, że umowa pożyczki została zrealizowana tylko częściowo i w zakresie pierwszej transzy, której umowa zastawnicza dotyczyła (dalsza część umowy i losy jej realizacji pozostają dla zastawu bez znaczenia) strona pozwana przekazała stronie powodowej kwotę 1.200.000 zł. Kwota ta mieści się w najwyższej sumie zabezpieczenia, zatem w tym zakresie powstał zastaw rejestrowy. Wobec spłacenia tej kwoty w sposób zgodny z umową (umowa przewidywała możliwość wcześniejszej spłaty) zastaw wygasł zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o z.z.i r.z.</p> <p>Należy zauważyć, że strona pozwana przekazując stronie powodowej kwotę 1.200.000 zł nie była już do tego zobowiązana, gdyż nie uzyskała z przyczyn leżących po jej stronie wymaganych zgód organów korporacyjnych, a termin realizacji pierwszej transzy umowy pożyczki strony ograniczyły do 31.12.2010r. Skuteczność zgód zawisła bowiem od warunku zawieszającego w postaci udzielenia spółce pożyczki przez osobę trzecią, co nie nastąpiło.</p> <p>Zatem za bezprzedmiotowe należy uznać ustalanie przy pomocy zeznań świadków i stron czy pozwany deklarował chęć wypłaty pożyczki, czy osoba trzecia dostarczyła pozwanej środków na wypłatę pożyczki, czy złożono jakiekolwiek propozycje dodatkowych zabezpieczeń, skoro nie doszło do zmiany umowy pożyczki w tym zakresie - gdyż wymagałoby to formy pisemnej pod rygorem nieważności (pismo przesłane drogą elektroniczną w dniu 13.12.2010r w odpowiedzi na pismo z 11.12.2010r nie spełnia wymogu pisemności z uwagi na brak podpisu).</p> <p>Wobec powyższego Sąd Okręgowy zasadnie oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron i świadków.</p> <p>Nie może odnieść skutku zarzut pozwanego dotyczący nie zastosowania wobec niego przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> W sprawie nie zachodzą bowiem żadne przesłanki, które pozwalałyby odwołać się do tego przepisu. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądowego sama niekorzystna sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102</a> - z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające.</p> <p>Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty Sąd Apelacyjny oddalił apelację na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c</a> , <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">108 § 1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391 § 6;art. 391 § 6 pkt. 7)">§ 6 pkt 7</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 13;§ 13 ust. 1;§ 13 ust. 1 pkt. 2)">§ 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> ( Dz.U. Nr 163, poz.1348) uznając, iż nakład pracy pełnomocnika oraz stopień zawiłości niniejszej sprawy uzasadnia przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 5400 zł, czyli w minimalnej granicy.</p> </div>