II AKa 288/12

<p>Sygn. akt II AKa 288/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 20 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Barbara Krameris</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Witold Franckiewicz (spr.)</p> <p>SSO del.SA Edyta Gajgał</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Anna Turek</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Ludwika Uciurkiewicza</p> <p>po rozpoznaniu w dniach 12 października 2012r. i 20 listopada 2012 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">R. K.</span> </strong> </p> <p>o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwe niesłuszne zatrzymanie w sprawie III K 912/10 Sądu Rejonowego w Świdnicy</p> <p>z powodu apelacji wniesionej przez wnioskodawcę</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy</p> <p>z dnia 18 czerwca 2012 r. sygn. akt III Ko 72/12</p> <p>I.  <strong> <!-- -->zaskarżony wyrok wobec wnioskodawcy <span class="anon-block">R. K.</span> utrzymuje w mocy, </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. <span class="anon-block">K. J.</span> 144 zł tytułem kosztów nie opłaconego udziału w postępowaniu odwoławczym pełnomocnika wnioskodawcy ustanowionego z urzędu oraz 33,12 zł podatku VAT, </strong> </p> <p>III.  <strong> <!-- -->stwierdza, że koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">R. K.</span> w dniu 27 marca 2012 r. wniósł do Sądu Rejonowego w Świdnicy pismo zatytułowane <span class="anon-block"> (...)</span>, w którym domagał się zbadania zasadności jego zatrzymania w dniach od 5 do 7 marca 2008 r.</p> <p>Po wezwaniu do sprecyzowania swojego wniosku, oświadczył, że wnosi o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie. W związku z tym jego wniosek został przekazany do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Świdnicy.</p> <p>W kolejnym piśmie wnioskodawca doprecyzował swoje żądanie i wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 2000 zł tytułem odszkodowania i kwoty 15000 zł tytułem zadośćuczynienia.</p> <p>Sąd Okręgowy w Świdnicy, wyrokiem z dnia 18 czerwca 2012 r. oddalił wniosek <span class="anon-block">R. K.</span> w całości, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.</p> <p>Powyższe orzeczenie, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, zaskarżył wnioskodawca zarzucając:</p> <p>1.  Obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, polegającą na niezastosowaniu przy rozstrzyganiu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 322)">art. 322 k.p.k.</a> w zw.z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 558)">art. 558 k.p.k.</a>, bowiem w sytuacji, gdy ścisłe udowodnienie wysokości żądania zasądzenia odszkodowania okaże się niemożliwe, to Sąd I instancji winien zasądzić na rzecz wnioskodawcy odpowiednią sumę z tytułu odszkodowania według swojej oceny, przy rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, które to odszkodowanie według wnioskodawcy winno wynieść co najmniej kwotę 2000 zł, a także zadośćuczynienie w kwocie 15 000 zł,</p> <p>2.  Błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że zatrzymanie wnioskodawcy <span class="anon-block">R. K.</span> było uzasadnione zgłoszoną interwencją przez jego przyrodnią siostrę <span class="anon-block">K. K.</span>, która sama wszczęła awanturę rodzinną o dzieci: swoje i wnioskodawcy i wykorzystała jego stan nietrzeźwości, aby wezwać policję, a następnie doprowadziła do jego agresji i bezpodstawnego zatrzymania, w czasie którego <span class="anon-block">R. K.</span> znieważył interweniujących funkcjonariuszy policji <span class="anon-block">G. K.</span> i <span class="anon-block">B. Z.</span>, bowiem znieważenie to w dacie zatrzymania wnioskodawcy nie było penalizowane (zmiana przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 226;art. 226 § 1)">art. 226 § 1 k.k.</a> i weszła w życie od dnia 25 lipca 2008 r.) i w dniu 29.12.2011 r. postępowanie karne (sygn. akt II K 912/10) wobec braku skargi uprawnionego oskarżyciela (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 17;art. 17 pkt. 9)">art. 17 pkt 9 k.p.k.</a>) zostało umorzone, a wnioskodawca w dniach od 5 marca 2008 r. do 7 marca 2008 r. był niewątpliwie niesłusznie zatrzymany, ponosząc szkodę w wysokości utraconego wynagrodzenia, także doznając krzywdy moralnej, bowiem w czasie zatrzymania był niekompletnie ubrany, co w przekonaniu wnioskodawcy naraziło jego godność osobistą.</p> <p>Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o:</p> <p>1.  zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block">R. K.</span> kwoty 2000 zł tytułem odszkodowania i kwoty 15000 zł zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie wnioskodawcy, ewentualnie o</p> <p>2.  uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Wobec skutecznego podniesienia przez oskarżyciela na rozprawie apelacyjnej zarzutu przedawnienia, zarzuty podniesione w apelacji wnioskodawcy należało uznać za bezprzedmiotowe.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> stanowi, że roszczenia przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 28)">rozdziale 28 kodeksu postępowania karnego</a> przedawniają się po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia, w wypadku tymczasowego aresztowania – od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, <span class="underline"> <!-- -->w razie zaś zatrzymania - od daty zwolnienia. </span> </p> <p>Jak wynika z akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Świdnicy pod sygn. II K 912/10, wnioskodawca został zatrzymany w dniu 5 marca 2008 r. przez funkcjonariuszy KPP w <span class="anon-block">Ś.</span> - w związku z jego agresywnym zachowaniem wobec domowników, a następnie wobec interweniujących policjantów - i <span class="underline"> <!-- -->zwolniony w dniu 7 marca 2008 r</span>. (protokół zatrzymania <span class="anon-block">R. K.</span> – k. 2 akt Sądu Rejonowego w Świdnicy sygn. II K 912/10). W sprawie tej wnioskodawca nie był ponownie zatrzymywany, nie stosowano też wobec niego tymczasowego aresztowania.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, zasadnie oskarżyciel publiczny podniósł zarzut przedawnienia. Roszczenie wnioskodawcy o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie uległo bowiem przedawnieniu <span class="underline"> <!-- -->w dniu 8 marca 2009 r.</span> </p> <p>W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że terminy dochodzenia roszczeń określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (rozdział 58)">rozdziale 58</a>, tj. terminy z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (rozdział 58 art. 555;rozdział 58 art. 556;rozdział 58 art. 556 § 2)">art. 555 i art. 556 § 2</a>, są terminami przedawnienia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 1)">art. 117 § 1 k.c.</a>, ze wszystkimi tego konsekwencjami określonymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksie cywilnym</a> <em> <!-- -->(zob. uchwała SN z dnia 19 lutego 1997 r. , I KZP 38/96, OSNKW 1997, z. 3-4, poz. 18; wyrok SA w Katowicach z dnia 28 lipca 2011 r., II AKa 230/11, LEX nr 1001367, postanowienia SN z dnia 15 lutego 2001 roku - III KKN 595/00 i z dnia 7 listopada 2001 roku - III KKN 137/00, niepublikowe; T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 1178).</em> Oznacza to, że skuteczne podniesienie tego zarzutu prowadzi do oddalenia wniosku o zasądzenie stosownej rekompensaty.</p> <p>W sprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, aresztowanie lub zatrzymanie, toczącej się w trybie określonym w rozdziale 58, uprawnionym do zgłoszenia zarzutu przedawnienia jest <em> <!-- -->prokurator (wyrok SN z dnia 17 marca 2000 r., WA 7/00, OSNKW 2000, nr 7-8, poz. 73)</em>. Przy czym zarzut ten, jako mający charakter materialnoprawny, może zostać zgłoszony również w postępowaniu przed sądem odwoławczym <em> <!-- -->(zob. T. Ereciński (w:) Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, cz. 1, t. I, Postępowanie rozpoznawcze, red. T. Ereciński, Warszawa 2002, s. 711; orzeczenie SN z dnia 13 lutego 1936 r., C II 2283/35/, OSP 1936 r. poz. 727; wyrok SN z dnia 19 lipca 2001 r., II UKN 475/00, OSNP 2003, nr 8, poz. 210; wyrok SN z dnia 15 kwietnia 2011 r., II CSK 473/10, LEX nr 846562; wyrok SN z dnia 4 marca 2010 r., I CSK 407/09, LEX nr 584187).</em> </p> <p>Sąd musi uwzględnić zarzut przedawnienia, chyba że uzna, iż zgłoszenie go w okolicznościach konkretnej sprawy stanowiło nadużycie prawa, a więc, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Ze względu na szczególny charakter roszczeń odszkodowawczych określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (rozdział 58)">rozdziale 58</a>, sąd w każdej sprawie, gdy prokurator zgłosił zarzut przedawnienia, powinien rozważyć, czy nie stanowi to nadużycia prawa <em> <!-- -->(zob. postanowienie SN z dnia 5 września 1995 r., WZ 141/95, OSNKW 1996, nr 5-6, poz. 30; wyrok SN z dnia 4 listopada 1998 r., V KKN 473/98, OSNKW 1998, nr 11-12, poz. 62; wyrok SN z dnia 18 września 2003 r., III KK 169/03, LEX nr 81202; wyrok SN z dnia 14 stycznia 2004 r., III KK 207/03, LEX nr 84454). </em>Uwzględnienie przez sąd przedawnionego roszczenia możliwe jest jednak tylko wyjątkowo, gdy indywidualna ocena okoliczności w rozstrzyganej sprawie wskazuje, iż opóźnienie w dochodzeniu przedawnionego roszczenia jest spowodowane szczególnymi przesłankami uzasadniającymi to opóźnienie i nie jest ono <em> <!-- -->nadmierne (wyrok SN z dnia 14 grudnia 2011 r., I CSK 238/11, LEX nr 1129070; wyrok SN z dnia 17 marca 2000 r., WA 7/00, OSNKW 2000, nr 7-8, poz. 73). </em> </p> <p>Zgłoszenie przez prokuratora w niniejszej sprawie zarzutu przedawnienia nie można oceniać, jako czynności sprzecznej z zasadami współżycia społecznego, a przez to stanowiącej nadużycie prawa. Wobec wnioskodawcy nie zachodziły żadne, szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby ponad trzyletnie opóźnienie w zgłoszeniu roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Wnioskodawca jest pozbawiony wolności dopiero od połowy 2010 r., jednakże nawet pobyt w areszcie śledczym i zakładzie karnym nie mógł stanowić przeszkody do korespondencyjnego zgłoszenia stosownego wniosku o rekompensatę z tytułu oczywiście niesłusznego zatrzymania. Tym bardziej, że jak wynika z akt postępowania w sprawie II K 912/10, wnioskodawca nie jest osobą nieporadną i pozbawienie wolności nie stanowiło dla niego przeszkody w składaniu licznych pism procesowych w w/w sprawie. Usprawiedliwieniem dla niedotrzymania terminu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> nie mógł również stanowić fakt , że prawomocny wyrok umarzający postępowanie w sprawie w związku z którą doszło do zatrzymania wnioskodawcy, zapadł dopiero 29 grudnia 2011 r. Analiza wniosku <span class="anon-block">R. K.</span>, wskazuje bowiem, że bezzasadność zatrzymania ocenia on nie z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz swojego zachowania w dniu zatrzymania, które to zachowanie, jego zdaniem, nie uzasadniało zastosowania wobec niego tego środka przymusu. Wnioskodawca od początku więc był przekonany o niewątpliwej niesłuszności swojego zatrzymania.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820160124" title="Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - Dz. U. z 1982 r. Nr 16, poz. 124 (art. 29;art. 29 ust. 1)">art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze</a> oraz § 14 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. <span class="anon-block">K. J.</span> , kwotę 144 zł z tytułu nieopłaconej obrony udzielonej oskarżonemu z urzędu, powiększoną o stawkę podatku VAT.</p> <p>W związku z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 2)">art. 554 § 2 k.p.k.</a> <em> <!-- -->in fine</em> , kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa.</p> </div>