Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I ACa 609/12

Sądy powszechne2012-11-22
Sygnatura
I ACa 609/12
Data orzeczenia
2012-11-22
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Dariusz MałkińskiElżbieta BorowskaJadwiga Chojnowska (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt I ACa 609/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 22 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="164"/> <col width="22"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SSA Jadwiga Chojnowska (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SA Elżbieta Borowska</p> <p>SO del. Dariusz Małkiński</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p> Sylwia Radek - Łuksza </p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. w Białymstoku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) Spółki jawnej</span> w <span class="anon-block">M.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">R. S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Łomży</p> <p>z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt I C 794/11</p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block"> (...) Spółka Jawna</span> z siedzibą w <span class="anon-block">M.</span> w pozwie skierowanym przeciwko <span class="anon-block">R. S.</span> wniosła o zasądzenie kwoty 131.600 zł z odsetkami ustawowymi od 20 listopada 2009 r. oraz kosztów procesu.</p> <p>Uzasadniając swoje żądanie wskazała, że nakazami zapłaty, wydanymi w postępowaniu upominawczym przez Sąd Okręgowy w Białymstoku w dniu 6 sierpnia 2009 r. i w dniu 10 listopada 2009 r., uzyskała tytuły egzekucyjne przeciwko <span class="anon-block">A. D.</span> – siostrze pozwanego – na łączną kwotę 253.124,79 zł. Pomimo egzekucji prowadzonej przeciwko dłużniczce, dotychczas nie udało się jej odzyskać sumy zadłużenia. W chwili, gdy <span class="anon-block"> przedsiębiorstwo (...)</span> zaczęło przynosić straty i wszczęto przeciwko niej egzekucję, dłużniczka zaczęła zbywać należące do jej majątku nieruchomości. W dniu 22 października 2009 r. przeniosła nieodpłatnie na rzecz brata <span class="anon-block">R. S.</span> spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, położonego w <span class="anon-block">Z.</span> przy ul.<span class="anon-block">(...)</span>, dla którego Sąd Rejonowy w Zambrowie prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr KW (...)</span>. Następnie, w dniu 19 listopada 2009 r., pozwany sprzedał powyższą nieruchomość <span class="anon-block"> Zakładom (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółce Jawnej</span> i otrzymał zapłatę w kwocie 131.600 zł. Uczynił to w trakcie trwania postępowania sądowego o uznanie za bezskuteczną darowizny dokonanej przez <span class="anon-block">A. D.</span> na jego rzecz. W ocenie powódki rozporządzenie nieruchomością dokonane przez pozwanego uzasadnia żądanie zwrotu uzyskanej przez niego korzyści, tj. kwoty 131.600 zł.</p> <p>W dniu 5 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Łomży wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, zasądzając od <span class="anon-block">R. S.</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) Spółki Jawnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">M.</span> kwotę 131.600 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 listopada 2009 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 5.262 zł tytułem kosztów procesu.</p> <p>W sprzeciwie od powyższego nakazu zapłaty pozwany domagał się oddalenia powództwa w całości i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Jego zdaniem żądanie wywiedzione przez powódkę należało uznać za bezpodstawne, gdyż w rzeczywistości nie uzyskał korzyści majątkowej z tytułu przeniesienia ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a>, zaś w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> nie zostały spełnione przesłanki roszczenia, które to roszczenie w niniejszej sprawie mogło znaleźć oparcie w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 531;art. 531 § 2)">art. 531 § 2 k.c.</a> </p> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo i obciążył pozwanego kosztami procesu.</p> <p>Rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.</p> <p>Nakazami zapłaty z 6 sierpnia 2009 r. i 10 listopada 2009 r., wydanymi w postępowaniach upominawczych (sygn. VII GNc 152/07 i VII GNc 211/09), Sąd Okręgowy w Białymstoku nakazał dłużniczce <span class="anon-block">A. D.</span> zapłatę na rzecz powódki odpowiednio kwot 107.459,90 zł i 145.665,89 zł z odsetkami i kosztami procesu. W związku z tym powodowa Spółka wystąpiła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Zambrowie o wszczęcie egzekucji. Powyższe postępowanie okazało się bezskuteczne z powodu braku majątku. Dłużniczka wraz z mężem jeszcze przed wszczęciem egzekucji sprzedała posiadane ruchomości oraz na podstawie umowy darowizny z dnia 22 października 2009 r., zawartej w Kancelarii Notarialnej Notariusz <span class="anon-block">A. B.</span> Rep. A nr <span class="anon-block">(...)</span>, darowała bratu <span class="anon-block">R. S.</span> własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">Z.</span> wraz z wkładem budowlanym. Pozwany przyjął darowiznę. Wartość przedmiotu darowizny strony określiły na kwotę 50.000 zł. Na podstawie tej umowy Sąd Rejonowy w Zambrowie w <span class="anon-block">księdze wieczystej KW nr (...)</span> dokonał zmiany wpisu właściciela tej nieruchomości.</p> <p>Powodowa Spółka po uzyskaniu informacji o przeniesieniu ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> na rzecz <span class="anon-block">R. S.</span>, pismem z 29 października 2009 r., poinformowała go o nieuregulowaniu długu przez <span class="anon-block">A. D.</span> względem niej i wszczęcie egzekucji, która okazała się bezskuteczna na skutek darowizny mieszkania uczynionej na rzecz pozwanego. Jednocześnie wezwała pozwanego do zapłaty dochodzonego roszczenia lub wskazania majątku dłużniczki wystarczającego do zaspokojenia wierzycielki.</p> <p>Pozwany nie ustosunkował się do powyższego zawiadomienia i niezwłocznie (przed terminem rozprawy w dniu 20 listopada 2009 r. w sprawie sygn. I C 700/09 o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, o którym został prawidłowo powiadomiony), w dniu 19 listopada 2009 r. umową zawartą w Kancelarii Notarialnej <span class="anon-block">A. R.</span> i <span class="anon-block">U. F.</span> w <span class="anon-block">S.</span> sprzedał <span class="anon-block"> spółce jawnej Zakładom (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block">J. Z.</span> w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">L.</span> spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, darowane mu uprzednio przez siostrę, za cenę 131.600 zł. W umowie zapisano oświadczenie sprzedającego, że cenę w całości otrzymał od kupującej Spółki i pokwitował jej odbiór. Oprócz odpowiedniego zapisu w akcie notarialnym znalazło to odzwierciedlenie w potwierdzeniu dokonania wypłaty, które zostało własnoręcznie podpisane przez pozwanego.</p> <p>W dniu 3 listopada 2009 r. powodowa Spółka wystąpiła ze skargą pauliańską przeciwko <span class="anon-block">R. S.</span>, dotyczącą sprzedaży mieszkania przez dłużniczkę na jego rzecz. Wyrokiem z 11 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Łomży (sygn. I C 700/09) uznał za bezskuteczną w stosunku do <span class="anon-block"> (...) Spółki Jawnej</span> w <span class="anon-block">M.</span> umowę darowizny własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">Z.</span> przy ul. <span class="anon-block">(...)</span>, dokonaną między <span class="anon-block">A. D.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span> przed notariusz <span class="anon-block">A. B.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">Z.</span> Rep. A nr <span class="anon-block">(...)</span>, względem jej wierzytelności wnikającej z nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy Sąd Gospodarczy w Białymstoku w dniu 6 sierpnia 2009 r. do kwoty 107.459,90 zł z odsetkami ustawowymi od 23 maja 2009 r.</p> <p>Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zambrowie z 26 listopada 2010 r. sygn. II K 337/10 <span class="anon-block">A. D.</span> została uznana winną i skazana za to, że 22 października 2009 r. w <span class="anon-block">Z.</span>, jako właścicielka <span class="anon-block"> przedsiębiorstwa (...)</span>, działając w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu – nakazu zapłaty Sądu Okręgowego <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> VII Wydziału Gospodarczego sygn. VII GNc 152/09 na rzecz <span class="anon-block"> (...) Spółki Jawnej</span> w <span class="anon-block">M.</span>, aktem notarialnym nr 3249/2009 sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">Z.</span>, darowała bratu <span class="anon-block">R. S.</span> zagrożone zajęciem spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 48,43 m<sup> <!-- -->( 2)</sup> przy ul.<span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">Z.</span> tj. za czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 297;art. 297 § 1)">art. 297 §1 k.k.</a> w zb. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 271;art. 271 § 1)">art. 271 §1 k.k.</a> </p> <p>W dniu 15 lutego 2010 r. powodowa Spółka wystąpiła z kolejnym powództwem paulińskim, skierowanym tym razem przeciwko <span class="anon-block"> Zakładom (...) Spółce Jawnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">L.</span> (kolejnemu nabywcy mieszkania). Rozstrzygając to żądanie wyrokiem z 17 października 2011 r., Sąd Okręgowy w Siedlcach (sygn. I C 471/10) oddalił roszczenie powódki. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że pozwanej Spółce (<span class="anon-block"> Zakładom (...)</span>) nie można było zarzucić złej wiary przy zawieraniu umowy sprzedaży, mocą której nabyła mieszkanie należące wcześniej do <span class="anon-block">A. D.</span>.</p> <p>W toku niniejszego postępowania pozwany podał, że zbył mieszkanie <span class="anon-block"> Zakładom (...)</span> na polecenie siostry <span class="anon-block">A. D.</span>, która była obecna przy sporządzeniu aktu notarialnego. Ceny sprzedaży określonej umową nie otrzymał. <span class="anon-block">J. Z.</span> obiecywał podpisanie pisma, że pieniądze nie zostały wypłacone ale ostatecznie nie uczynił tego. Przyznał, że podpisał dowód wypłaty sumy określonej aktem notarialnym z 19 listopada 2009 r. Zaprzeczył swym oświadczeniom złożonym w sprawie sygn. I C 700/09 Sądu Okręgowego w Łomży dotyczącym braku jakiejkolwiek wiedzy o problemach finansowych siostry. Obecnie przyznał, że miał wiedzę o długach siostry do kwoty około 130.000 zł w stosunku do <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span>, natomiast kłamał w sprawie sygn. I C 700/09.</p> <p>Wyjaśnienia pozwanego poparła w całej rozciągłości jego żona <span class="anon-block">E. S.</span>, która również przyznała fakt składania kłamliwych zeznań w sprawie sygn. I C 700/09. Oboje małżonkowie złożyli także podpisane przez nich pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli wynikającego z aktu notarialnego z 11 listopada 2009 r., przecząc zaistnieniu czynności prawnej polegającej na sprzedaży mieszkania i twierdząc, że miała ona charakter bezgotówkowy, zaś cena sprzedaży określona aktem notarialnym miała oznaczać zaliczenie wartości rynkowej mieszkania na poczet zobowiązań <span class="anon-block">A. Z.</span> w stosunku do <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span>. Również podpis na dokumencie wypłaty z 19 listopada 2009 r. oznaczał zaliczenie wartości rynkowej mieszkania na poczet zobowiązań <span class="anon-block">A. Z.</span> w stosunku do powyższych Zakładów. Natomiast oni nie otrzymali od <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span> kwoty 131.600 zł w środkach pieniężnych z tytułu sprzedaży mieszkania. Do czynności prawnej doszło bowiem pod wpływem, namową i według ustaleń <span class="anon-block">A. D.</span> z <span class="anon-block">J. Z.</span>.</p> <p>Z kolei <span class="anon-block">A. D.</span>, zeznając jako świadek, przyznała, że pozwany zbył mieszkanie na jej polecenie i w związku z długami jakie obciążały ją w stosunku do <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span> w kwocie około 136.000 zł. Dowodem istnienia powyższych długów było zestawienie faktur na łączną kwotę 131.594,90 zł, płatnych najpóźniej w terminie do 14 października 2009 r.. Przyznała, że <span class="anon-block">J. Z.</span> odmówił podpisania oświadczenia, że otrzymał mieszkanie za jej długi.</p> <p>Dotychczas powodowa Spółka nie wyegzekwowała należnych jej wierzytelności od <span class="anon-block">A. D.</span> z powodu braku majątku, do którego egzekucja mogłaby być skierowana.</p> <p>Sąd wskazał, że podstawę prawną roszczenia powodowej Spółki stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> i uregulowana w nim i przepisach następnych instytucja bezpodstawnego wzbogacenia. Zwrócił uwagę na to, że w orzecznictwie sądowym występował spór co do dopuszczalności roszczenia wierzyciela na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 i nast. k.c.</a> o zwrot korzyści uzyskanych przez osobę trzecią w wyniku zbycia przedmiotów majątkowych objętych zaskarżoną czynnością prawną dłużnika. Możliwość taką stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 12 czerwca 2008 r., sygn. III CZP 55/08, OSNC 2009 r., nr 7 – 8, jak również w wyroku z 3 lutego 2005 r., sygn. II CK 412/04. Odmienny pogląd wyraził Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 21 września 2006 r., sygn. I ACa 852/08, publ. OSAW 2007 r., nr 2, poz. 25, wskazując, że rozporządzenie przez osobę trzecią – w toku czynności obrotu wtórnego – przedmiotami majątkowymi, które na skutek czynności prawnej uznanej za bezskuteczną wobec wierzyciela (w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a>) wyszły z majątku dłużnika, nie uzasadnia roszczenia wierzyciela wobec tej osoby o zwrot rzekomego bezpodstawnego wzbogacenia (w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>). Wierzyciel może pozywać kolejnego nabywcę („osobę czwartą”) w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 531;art. 531 § 2)">art. 531 § 2 k.c.</a> i od niej egzekwować świadczenie należne od dłużnika z zachowaniem zasad (ograniczeń) określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 k.c.</a>. W razie braku przesłanek skutecznego pozwania osoby czwartej wierzyciel nie uzyskuje zaspokojenia. Osobę trzecią można pozywać jedynie z tytułu ewentualnej odpowiedzialności deliktowej, gdy jej czynności dalszego rozporządzania można przypisać znamiona czynu niedozwolonego i gdy występują wszystkie przesłanki odpowiedzialności deliktowej.</p> <p>Sąd podzielił stanowiska sądów prezentujące dopuszczalność roszczenia o zwrot wartości zbytej korzyści majątkowej przeciwko osobie trzeciej, która uzyskała ją przez czynność prawną z dłużnikiem, dokonaną w złej wierze w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 k.c.</a> Wyraził ocenę, że przepisy o skardze pauliańskiej nie tworzą wyłącznego systemu ochrony wierzyciela w razie niesumiennego działania dłużnika. W ramach tej ochrony wyznaczają jej przedmiotowy i podmiotowy zasięg oraz sposób urzeczywistnienia wobec osoby trzeciej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 k.c.</a>). Dlatego nie można negować uprawnienia do poszukiwania ochrony na gruncie innych instytucji prawnych, w tym bezpodstawnego wzbogacenia. Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy działanie osoby trzeciej i dłużnika uzasadniało udzielenie wierzycielowi ochrony prawnej w postaci uznania określonej czynności prawnej dłużnika za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli, a osoba trzecia dokonała dalszych, skutecznych rozporządzeń nabytą od dłużnika korzyścią majątkową przede wszystkim w celu uniknięcia egzekucji prowadzonej przez wierzyciela z własnego majątku. Przyznanie wierzycielowi środków prawnych czyni bardziej realną ochronę wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika. Podstawę takiego roszczenia wierzyciela będzie tworzył wyrok zawierający uznanie czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną względem niego. Przez to można mówić o powstaniu po stronie osoby trzeciej obowiązku pozwalającego wierzycielowi na uzyskanie tego, na co mógł liczyć w wypadku realizacji wierzytelności z majątku dłużnika. Osoba trzecia, działająca w złej wierze, może być postrzegana jako wzbogacona w stosunku do wierzyciela bezpośrednio jego kosztem o przedmiot lub wartość, które – jako służące pokrzywdzeniu wierzyciela – nie powinny były znaleźć się w jej majątku i ze zwrotem których powinna była się liczyć.</p> <p>Dalej Sąd stwierdził, że w sprawie bezspornym było zarówno zawarcie umowy przenoszącej własność ostatniego wartościowego składnika majątkowego przez dłużniczkę <span class="anon-block">A. D.</span> na rzecz pozwanego <span class="anon-block">R. S.</span> (brata dłużniczki), jak również późniejsze przeniesienie tego prawa przez pozwanego na kolejny podmiot – <span class="anon-block"> Zakłady (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółki Jawnej</span>. Wątpliwości nie nasuwały także prawomocne wyroki Sądu Okręgowego w Łomży z 11 marca 2010 r., sygn. I C 700 /09 o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej polegającej na darowaniu przez dłużniczkę powodowej Spółki lokalu mieszkalnego na rzecz pozwanego, a także Sądu Rejonowego w Zambrowie z 26 listopada 2010 r., sygn. II K 337/10, w których jednoznacznie stwierdzono, że postępowanie dłużniczki zmierzało do udaremnienia skutecznego zaspokojenia wierzytelności przysługującej powódce. W pierwszym z powyższych orzeczeń Sąd w postępowaniu cywilnym przesądził na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> o bezskuteczności rozporządzenia majątkowego dokonanego pomiędzy <span class="anon-block">A. D.</span> i <span class="anon-block">R. S.</span>. Spowodowało to odpadnięcie podstawy prawnej powyższej czynności, legalizującej przesunięcie korzyści majątkowej do jego majątku. W drugim Sąd w postępowaniu karnym uznał dłużniczkę winną dokonania rozporządzenia majątkowego w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu i w konsekwencji przeprowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego. Powyższy wyrok, zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a>, wiąże sąd orzekający w postępowaniu cywilnym.</p> <p>Sąd nie dał wiary twierdzeniom pozwanego, że na skutek podjętej przez niego czynności prawnej w postaci zbycia mieszkania <span class="anon-block"> Zakładom (...)</span> korzyść majątkowa w postaci ceny sprzedaży nie stała się przysporzeniem na jego rzecz, gdyż została zaliczona na dług siostry względem powyższej Spółki - przez to korzyść tę utracił w sposób niepowodujący jego wzbogacenia, a w konsekwencji nie może obciążać go obowiązek zwrotu wartości korzyści. Zdaniem Sądu pozostają one w sprzeczności przede wszystkim z treścią notarialnej umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span>. W § 3 aktu notarialnego z 19 listopada 2009 r. znalazło się oświadczenie <span class="anon-block">R. S.</span>, że otrzymał cenę w całości i pokwitował jej odbiór. Również z dokumentu zatytułowanego „dowód wypłaty”, potwierdzonego własnoręcznym podpisem pozwanego wynika, że odebrał on kwotę 131.600 zł, będącą zapłatą „zgodnie z aktem notarialnym z dnia 19 11 2009 nr <span class="anon-block"> (...)</span> Repetytorium A nr <span class="anon-block"> (...)</span>”, tj za przeniesienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W tym kontekście zupełnie niewiarygodne – w ocenie Sadu - były twierdzenia pozwanego, że nie otrzymał zapłaty, gdyż należność została zaliczona na dług <span class="anon-block">A. D.</span>, zaś oświadczenie zawarte w akcie notarialnym i podpisane przez niego później pokwitowanie były dokonane dla pozoru. Sąd nawiązał przy tym do zeznań świadka <span class="anon-block">J. Z.</span>, który podał, że nabywając mieszkanie od pozwanego w dniu 19 listopada 2009 r. działał w imieniu <span class="anon-block"> Spółki Jawnej Zakłady (...)</span> i gdyby pieniądze nie zostały przekazane w akcie notarialnym, nie znalazłoby się stosowne skwitowanie. Kategorycznie zaprzeczył zawarciu umowy dla pozoru. Co do przyczyn faktycznych nabycia powyższego mieszkania zasłaniał się niepamięcią.</p> <p>Sąd uznał, iż w kontekście powyższych zeznań nie było żadnych argumentów do podzielenia twierdzeń pozwanego. Świadek nie potwierdził oświadczeń pozwanego co do zasadniczych okoliczności związanych z przeprowadzeniem transakcji i zapłatą ceny sprzedaży. Podkreślił jednocześnie, że pozwany w sprawie sygn. I C 700/09 twierdził, że nigdy nic nie wiedział o długach siostry. Obecnie przyznał, że posiadał wiedzę co do zadłużenia jej względem <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span>, zaś poprzednio skłamał.</p> <p>Za oczywiście niewiarygodne Sąd uznał zeznania <span class="anon-block">A. D.</span>, która poparła w całej rozciągłości twierdzenia brata co do zaliczenia mieszkania na jej długi przez <span class="anon-block"> Zakłady (...)</span>. Będąc siostrą <span class="anon-block">R. S.</span> miała interes w zeznawaniu na jego korzyść. O ich bliskich relacjach świadczy chociażby fakt dokonania na jego rzecz wartościowej darowizny. Ich postępowanie wskazuje na zamiar uchronienia za wszelką cenę majątku posiadanego przez świadka przed egzekucją wszczętą przez powodową Spółkę. Z tych samych przyczyn Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom <span class="anon-block">E. S.</span>. Będąc żoną pozwanego jest zainteresowana w korzystnym dla niego rozstrzygnięciu.</p> <p>W ocenie Sądu nie ma znaczenia oświadczenie <span class="anon-block">R. S.</span> i <span class="anon-block">E. S.</span> o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli zawartego w akcie notarialnym z 19 listopada 2009 r. w przedmiocie niedokonania sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz iż była to czynność prawna bezgotówkowa. Brak jest podstaw do przyjęcia, że rozważana czynność prawna była dotknięta jakąkolwiek wadą oświadczenia woli, w szczególności takiego zarzutu nie podniosła strona powodowa. Analizując treść pisma pozwany i jego żona nie tyle wskazywali na konkretną wadę, co próbowali tłumaczyć treść umowy w sposób pozwalający wykluczyć możliwość uznania pozwanego za osobę wzbogaconą na skutek zbycia mieszkania jako przedmiotu darowizny od dłużniczki. Podkreślił nadto, że <span class="anon-block">E. S.</span> nie nabyła mieszkania stanowiącego przedmiot darowizny ze strony <span class="anon-block">A. D.</span> na rzecz jej męża. Z aktu notarialnego z 22 października 2009 r. wynika, że obdarowanym był <span class="anon-block">R. S.</span>, który przyjmując darowiznę oświadczył, że z żoną nie zawierał umowy rozszerzającej zakres wspólności majątkowej. Do aktu notarialnego z dnia 19 listopada 2009 r. stanęła jako współposiadaczka lokalu wspólnie z mężem, zobowiązując się do wydania go oraz w tym zakresie poddała się egzekucji wspólnie z nim.</p> <p>Zdaniem Sądu pozwany w chwili zbywania lokalu mieszkalnego na rzecz <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span> miał pełną świadomość istnienia długów siostry wobec powódki i rzeczywistego celu dokonania darowizny na jego rzecz. Posiadał informacje o toczącym się w tamtym czasie postępowaniu sądowym w przedmiocie uznania czynności darowizny za bezskuteczną, został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, na którą nie stawił się i w kilka dni później, w dniu 19 listopada 2009 r., zbył mieszkanie na rzecz kolejnego nabywcy. Dokonawszy powyższego rozporządzenia, pozwany uzyskał korzyść majątkową w postaci ekwiwalentu pieniężnego za zbyte spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Zbycie to nastąpiło w czasie istnienia stanu pokrzywdzenia wierzyciela, co oznacza, że pozwany uzyskał tym samym korzyść majątkową kosztem strony powodowej, która nie mogła uzyskać świadczenia w drodze egzekucji w sposób określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 k.c.</a> Tym samym nie doszło do powiększenia majątku wierzyciela, mimo stworzenia wyrokiem pauliańskim materialnoprawnej przesłanki uzyskania ochrony wobec osoby trzeciej. Kolejny wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 17 października 2011 r., (sygn. I C 471/10) w sprawie skierowanej przeciwko <span class="anon-block"> Zakładom (...) Spółce Jawnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">L.</span> nie był korzystny dla powodowej Spółki z powodu niemożności zarzucenia złej wiary kolejnemu nabywcy. W ocenie Sądu nie zmienia to jednak intencji i zamiarów pozwanego, który wobec podjęcia dalszych kroków prawnych przez powódkę zaczął zmieniać twierdzenia w celu wykazania braku korzyści będących skutkiem powyższych czynności. Wprost przeciwnie, pozwany uzyskał korzyść majątkową w postaci ceny sprzedaży w kwocie 131.600 zł. Nie ma większego znaczenia sposób spożytkowania przez niego powyższej wartości i ewentualnej jej utraty lub zużycia. Pozwany, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a>, wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Mimo wyzbycia się mieszkania jako przedmiotu czynności uzyskanego od dłużniczki, pozwany nie przestał ponosić odpowiedzialności wobec powodowej Spółki jako wierzycielki za to, że nie mogła się zaspokoić z majątku dłużnika.</p> <p>Uwzględniając powództwo w całości Sąd wskazał, że wprawdzie powódka powołała w pozwie nakaz zapłaty zapadły w sprawie sygn. VII GNc 152/09 Sądu Okręgowego w Białymstoku, jak i w sprawie sygn. VII GNc 211/09 tegoż Sądu, to wyrok z 11 marca 2010 r. w sprawie sygn. I C 700/09 dotyczył tylko wierzytelności wynikającej z pierwszego z tych nakazów, która wynosiła 107.459,90 zł z ustawowymi odsetkami, szczegółowo rozpisanymi w wyroku. Obliczając jedynie odsetki ustawowe od ostatniej daty, tj. 20 czerwca 2009 r. do daty wyrokowania (16 kwietnia 2012 r.) ich suma wyniesie 25.528,35 zł, łącznie z należnością główną – 132.988,25 zł, a więc powyżej kwoty dochodzonej przedmiotowym pozwem. Rzeczywista należność z tytułu odsetek jest wyższa.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10.197 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przy ustalaniu wysokości kosztów zastępstwa prawnego Sąd uwzględnił treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 6)">§ 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a>.</p> <p>Wyrok powyższy apelacją zaskarżył pozwany. Zarzucił:</p> <p>1.  <strong> <!-- -->naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409;art. 411)">art. 409 i 411 k.c.</a> </strong> przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędzie w subsumcji, czyli wadliwego przyjęcia, iż:</p> <p>-uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, czyli pobrał od <span class="anon-block">J. Z.</span> reprezentującego <span class="anon-block"> Zakłady (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółkę Jawna</span> kwotę 131.600 zł tytułem ceny za sprzedaż spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">Z.</span> przy ulicy <span class="anon-block">(...)</span> mimo, iż zapłata ceny stanowiła zaliczenie długu <span class="anon-block">A. D.</span> w tej samej wysokości a nie zapłata środków pieniężnych,</p> <p>-jest nadal bezpodstawnie wzbogacony, korzyści nie zużył ani nie utracił, pomimo iż żadnej korzyści z transakcji sprzedaży mieszkania z dnia 19 listopada 2009 r. nie osiągnął,</p> <p>-powinien zwrócić świadczenie, pomimo iż spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany;</p> <p>2.  <strong> <!-- -->naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83)">art. 83 k.c.</a> </strong> przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędzie w subsumcji, czyli wadliwego przyjęcia, iż nie złożył oświadczenia w postaci umowy sprzedaży za zaliczeniem ceny na długi <span class="anon-block">A. D.</span> dla pozoru i ukrycia innej czynności prawnej, a tym samym że oświadczeniem z dnia 25 lutego 2011 r. nie uwolnił się od skutków prawnych tej czynności,</p> <p>3.z ostrożności procesowej, pomimo iż Sąd nie wskazywał podstawy prawnej orzeczenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 531)">art. 531</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a>, dokonując jedynie jego interpretacji w uzasadnieniu, naruszenie poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu posiłkowo przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 531)">art. 531 k.c.</a> jako niewystępujących w stanie faktycznym i prawnym,</p> <p>4.naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:</p> <p>a) <strong> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>,</strong> poprzez przyjęcie, iż powódka udowodniła dochodzone roszczenie, a on nie udowodnił okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności w postaci niepobrania świadczenia pieniężnego w kwocie 131.600 zł a zaliczenie ceny na poczet długu <span class="anon-block">A. D.</span>,</p> <p>b) <strong> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217)">art. 217</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> </strong> polegające na nieuwzględnieniu faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy:</p> <p>- zeznań świadków: <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">E. S.</span> </span> i <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">J. Z.</span> </span> oraz jego <span class="underline"> <!-- --> zeznań, z</span> których jednoznacznie wynika, iż nie osiągnął żadnej korzyści majątkowej w kwocie 131.600 zł z tytułu czynności prawnej w postaci sprzedaży <span class="anon-block"> Zakładom (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółce Jawnej</span> spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">Z.</span> przy ulicy <span class="anon-block">(...)</span> mimo, a zapłata ceny stanowiła zaliczenie długu <span class="anon-block">A. D.</span> w tej samej wysokości,</p> <p>-z<span class="underline"> <!-- -->estawienia zadłużenia <span class="anon-block">A. D.</span> - kwota zadłużenia odpowiada kwocie ceny zakupu mieszkania,</span> </p> <p> <span class="underline"> <!-- -->- oświadczenia jego z dnia 25 lutego 2011 r. uwalniającego od skutków prawnych, pisma z dnia 2 marca 2011 r. z potwierdzeniem nadania,</span> </p> <p>-akt spraw, a szczególnie treści wyroków z uzasadnieniem, gdzie we wszystkich tych sprawach jego twierdzenia oraz świadków <span class="anon-block">A. D.</span> i <span class="anon-block">E. S.</span>, że pobrali cenę w gotówce w kwocie 131.600 zł zostały przez wszystkie Sądy uznane za niewiarygodne a twierdzenia <span class="anon-block">J. Z.</span>, że zapłacił za to mieszkanie także, gdyż jemu zależy na oddalaniu powództw o uznanie czynności za bezskuteczną z uwagi na fakt ochrony mieszkania przed egzekucją wierzycieli skierowaną do tego mieszkania, które stanowi aktualnie jego własność,</p> <p> <strong> <!-- -->c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> </strong> poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, uznanie wszystkie dowodów strony pozwanej za niewiarygodne, pomimo załączenia akt innych postępowań i uznania przez inne Sądy twierdzeń całkowicie przeciwnych strony pozwanej i świadków za niewiarygodne - te same twierdzenia co do zapłaty ceny i zarachowania na dług zostają przez jeden Sąd uznawane za wiarygodne a przez inny za niewiarygodne, co skutkuje różnymi orzeczeniami w sprawie na podstawie tego samego materiału dowodowego w tym samym stanie faktycznym;</p> <p> <strong> <!-- -->5. błędne ustalenie stanu faktycznego na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego</strong> poprzez przyjęcie, iż pozwany otrzymał tytułem ceny 131.600 zł a nie podpisał aktu ustalając, iż zapłata ceny stanowi umorzenie długu <span class="anon-block">A. D.</span> zgodnie ze złożonym zestawieniem zadłużenia o tej samej wartości.</p> <p>Pozwany wnosił o zmianę wyroku i oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p>Powódka wniosła o oddalenie apelacji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.</strong> </p> <p>Sprawa została ponownie rozpoznana w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez Sąd Okręgowy z pominięciem dokumentu w postaci pisma pełnomocnika pozwanego z dnia 2 marca 2011 r., którego adresem były <span class="anon-block"> Zakłady (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółka Jawna</span>. Dowód ten, jako spóźniony (mógł on być przedłożony przed Sądem I instancji), został pominięty w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a> </p> <p>Sąd Apelacyjny uznał, iż podstawa faktyczna sporu została właściwie ustalona. Ocena dowodów przeprowadzonych w sprawie uprawniała do postawienia wniosków zaprezentowanych w pisemnych motywach orzeczenia. Zarzuty apelacji, podważające tę ocenę, nie mogły być uznane za skuteczne.</p> <p>Na wstępie wskazać należy, że do pozwu strona powodowa dołączyła dokument w postaci odpisu wypisu aktu notarialnego nr A <span class="anon-block"> (...)</span>, sporządzonego w dniu 19 listopada 2009 r. w Kancelarii Notarialnej <span class="anon-block">A. R.</span> i <span class="anon-block">U. F.</span> w <span class="anon-block">S.</span>, z którego wynika, że umową z tego dnia pozwany sprzedał <span class="anon-block"> spółce jawnej Zakładom (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block">J. Z.</span> w <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">L.</span> spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, darowane mu uprzednio przez siostrę, za cenę 131.600 zł. Z § 3 tej umowy wynika, że sprzedający oświadczył, że ustaloną w umowie cenę w całości otrzymał od kupującej i odbiór jej kwituje.</p> <p>Sprzedawca, powołując się w toku niniejszego postępowania (procesu, w którym nabywca tego prawa nie występuje jako strona, a przedstawiciel <span class="anon-block"> Spółki Jawnej Zakłady (...)</span> - <span class="anon-block">J. Z.</span> był słuchany w charakterze świadka) na nieważność umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu z powodu jej pozorności, winien przedłożyć taki dokument, który dowodziłby (z uwagi na istnienie sporu pomiędzy zbywcą prawa a nabywcą prawa), że umowa zawarta w dniu 19 listopada 2009 r. jest nieważna. Takim dokumentem mógłby być wyrok wydany w trybie powództwa o ustalenie – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, a więc w sprawie toczącej się z udziałem obu stron umowy z dnia 19 listopada 2009 r. Oświadczenie przedłożone przez pozwanego, znajdujące się na k. 52 akt, w kontekście nieważności umowy sprzedaży, pozbawione jest skutków prawnych. Uwzględniając treść umowy sprzedaży z dnia 19 listopada 2009 r., w tym § 3 tej umowy, Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83)">art. 83 k.c.</a> przez „jego niewłaściwe zastosowanie” (Sąd I instancji przepisu tego nie stosował, zaś okoliczności faktyczne sprawy nie uprawniały do jego zastosowania, tj przyjęcia, że umowa jako pozorna jest umową nieważną).</p> <p>Wydaje się właściwym podkreślenie, że akt notarialny jest dokumentem urzędowym w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244;art. 244 § 1)">art. 244 § 1 k.p.c.</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie</a> - Dz.U.2008.189.1158 j.t.), a więc zaświadcza to co w nim zostało ujęte. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 252)">art. 252 k.p.c.</a> strona, która twierdzi, że oświadczenie organu, od którego dokument ten pochodzi, jest niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić.</p> <p>W toku niniejszego postępowania pozwany wnioskował przeprowadzenie określonych dowodów, zmierzających do podważenia zapisu aktu notarialnego, że cenę w całości otrzymał i odbiór jej kwituje. Sąd Okręgowy dowody te przeprowadził i dokonał ich oceny zgodnie z zasadami wynikającym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Sąd I instancji wskazał przyczyny odmowy wiarygodności zeznaniom świadków: <span class="anon-block">A. D.</span> i <span class="anon-block">E. S.</span> oraz zeznaniom pozwanego. Z zeznań <span class="anon-block">J. Z.</span>, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wynikają fakty, na które skarżący się powołuje, a mianowicie, że sprzedawca nie otrzymał kwoty wskazanej jako cena (świadek odwoływał się do treści aktu notarialnego). Ocena wiarygodności zeznań świadka <span class="anon-block">E. S.</span> i zeznań pozwanego, złożonych w niniejszym postępowaniu, z uwzględnieniem ich zmienności w porównaniu do sprawy I C 700/09, a nadto w kontekście treści umowy sprzedaży oraz dokumentu w postaci pokwitowania odbioru kwoty 131.600 zł (k. 23 akt), nie nosi znamion dowolności, a wprost przeciwnie odpowiada zasadom logicznego wnioskowania oraz zasadom doświadczenia życiowego. Nie może podważyć tej oceny przywoływany w apelacji dokument w postaci zestawienia zadłużenia <span class="anon-block">A. D.</span> (nie wiadomo, co to za dokument i kiedy został wygenerowany). Może on dowodzić jedynie, że <span class="anon-block">A. D.</span> pozostawała w kontaktach handlowych z <span class="anon-block"> Zakładami (...)</span>. Jeżeli natomiast chodzi o wyroki Sądów, przywoływane w apelacji, to na użytek niniejszego postępowania znaczenie prawne mają ich sentencje, a one, jak słusznie przyjął Sąd Okręgowy, dowodzą popełnienia określonego przestępstwa przez <span class="anon-block">A. D.</span> (sprawa II K 337/10 Sądu Rejonowego w Zambrowie) oraz występowania przesłanek do uznania za bezskuteczną w stosunku do powódki, w zakresie opisanej w wyroku wierzytelności, umowy darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Zeznania <span class="anon-block">A. D.</span>, przywoływane przez skarżącego, złożone w sprawie karnej, nie były istotne w kontekście treści wyroku wydanego w sprawie II K 337/10 Sądu Rejonowego w Zambrowie w dniu 26 listopada 2010 r. (k. 21-22 akt). Jedynie na marginesie należy zauważyć, że w sprawie I C 700/09 Sądu Okręgowego w Łomży procedowano w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> (nie wypowiadano się w przedmiocie ważności umowy darowizny). Wskutek umowy darowizny spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego prawo to przeszło na <span class="anon-block">R. S.</span> i to on, a nie jego siostra <span class="anon-block">A. D.</span>, mógł dalej zbyć to prawo. <span class="anon-block">A. D.</span> nie mogła zatem dysponować tym prawem na rzecz <span class="anon-block"> Spółki Jawnej Zakłady (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block">J. Z.</span>. Jeżeli natomiast chodzi o motywy wyroku w sprawie I C 700/09 Sądu Okręgowego w Łomży to zostały one wyrażone w innej sprawie i nie mogą być w żaden sposób wiążące dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wbrew stanowisku skarżącego odmienna ocena dowodów dokonana w sprawie I C 700/09 Sądu Okręgowego w Łomży oraz niniejszej (jak już wskazywano pozwany oraz jego żona zmienili diametralnie swoje zeznania, <span class="anon-block">A. D.</span> nie była słuchana w sprawie I C 700/09) nie doprowadziła do różnych orzeczeń w sprawie „na podstawie tego samego materiału dowodowego w tym samym stanie faktycznym”. Jeżeli natomiast chodzi o akta sprawy I C 113/10 Sądu Okręgowego w Siedlicach to, z uwagi na ogólnikowość zarzutu (bez wskazywania konkretnych dowodów), nie ma potrzeby zajmowania się tą kwestią w sposób szerszy.</p> <p>Reasumując, apelacja odwołując się do naruszenia przepisów prawa procesowego nie podważyła oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy i uznania przez tenże Sąd, iż istotnym, w kontekście otrzymania przez pozwanego ceny z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, jest umowa sprzedaży sporządzona w formie aktu notarialnego oraz pokwitowanie kwoty 131.600 zł.</p> <p>Uwzględniając powództwo o zapłatę w oparciu o reżim odpowiedzialności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411)">art. 411 k.c.</a> </p> <p>Sąd Okręgowy nie mógł się dopuścić naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411)">art. 411 k.c.</a> przez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem przepisu tego nie stosował.</p> <p>W odniesieniu do prawidłowo ustalonej podstawy faktycznej zachodziły przesłanki do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> Sąd Apelacyjny podziela ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko, zgodnie z którym odpłatne zbycie przez osobę trzecią w toku sprawy wytoczonej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 k.c.</a> przedmiotów majątkowych, objętych zaskarżoną czynnością prawną dłużnika, może uzasadniać roszczenie wierzyciela na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 i nast. k.c.</a> o zwrot korzyści uzyskanych przez osobę trzecią w wyniku zbycia. Stanowisko tej treści, poza orzeczeniami przytoczonymi przez Sąd Okręgowy, znalazło również odzwierciedlenie w motywach uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2011 r. w sprawie III CZP 132/10, OSNC 2011/10/112.</p> <p>Pozwany z tytułu umowy sprzedaży składnika majątkowego, do którego przysługiwało mu prawo, zyskał korzyść majątkową, którą winien wydać powódce, jako że do tego składnika majątkowego strona powodowa, gdyby nie ta czynność prawna, mogła prowadzić egzekucję (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 k.c.</a>). Niespornym jest w sprawie, że pozew <span class="anon-block"> (...) Spółki Jawnej</span> skierowany przeciwko <span class="anon-block"> Zakładom (...)</span> <span class="anon-block">D. Z.</span>, <span class="anon-block"> (...) Spółce Jawnej</span> o uznanie za bezskuteczną umowy sprzedaży został oddalony (tryb przewidziany <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 531;art. 531 § 2)">art. 531 § 2 k.c.</a> został przez powódkę wyczerpany).</p> <p>Umowa sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego była zawarta w dniu 19 listopada 2009 r., a więc po zawiśnięciu sporu w sprawie I C 700/09 Sądu Okręgowego w Łomży, po doręczeniu pozwanemu w dniu 11 listopada 2009 r. odpisu pozwu o uznanie za bezskuteczną umowy zawartej między <span class="anon-block">A. D.</span> a <span class="anon-block">R. S.</span>.</p> <p>Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że pozwany wyzbywając się korzyści, czy też ją zużywając, winien liczyć się z obowiązkiem jej zwrotu. Wyrażając taką ocenę nie dopuścił się naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> </p> <p>Kierując się powyższymi względami Sąd Apelacyjny, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, orzekł jak w sentencji.</p> <p>O kosztach procesu za drugą instancję postanowił w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> (zasądzona kwota stanowi wynagrodzenie z tytułu zastępstwa procesowego według stawki minimalnej).</p> </div>