I C 1063/12

<p>Sygn. akt I C 1063/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 26 listopada 2012 r.</p> <p> Sąd Rejonowy w Kłodzku Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p> Przewodniczący SSR Izabela Kosińska - Szota</p> <p> Protokolant Lucyna Kazimierczuk</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2012 r. w Kłodzku</p> <p>na rozprawie</p> <p>z powództwa Skarbu Państwa - Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">J.</span> </p> <p>o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym</p> <p>I. uzgadnia treść <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> prowadzonej dla nieruchomości położonej w <span class="anon-block">J.</span> z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że z nieruchomości opisanej w <span class="anon-block">księdze wieczystej (...)</span> wyłącza <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> o powierzchni 1,4011 ha i nakazuje założenie nowej księgi wieczystej dla <span class="anon-block">działki (...)</span> i dokonuje w Dziale II nowozałożonej księgi wieczystej wpisanie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w <span class="anon-block">W.</span>;</p> <p>II. zasądza od strony powodowej Skarbu Państwa - Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">J.</span> kwotę 2 417 (dwa tysiące czterysta siedemnaście) zł tytułem kosztów procesu.</p> <p> Sygn. akt I C 1063/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Strona powodowa Skarb Państwa - Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w <span class="anon-block">W.</span> w sprawie przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">J.</span> wniósł o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w <span class="anon-block">księdze wieczystej nr (...)</span> a rzeczywistym stanem prawnym przez odłączenie z <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> o powierzchni 1,4011 ha położonej w miejscowości <span class="anon-block">J.</span> i założenie dla niej nowej księgi wieczystej i wpisanie w dziale II nowo złożonej księgi wieczystej prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu.</p> <p>W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazałaa, że <span class="anon-block">działka nr (...)</span> pokryta jest powierzchniowymi wodami płynącymi <span class="anon-block">potoku D.</span> i powołując się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">ustawy prawo wodne</a> podniosła, że prawo własności gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi przysługuje wyłącznie Skarbowi Państwa, lecz w 1995 r. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa sprzedała nieruchomość , w skład której wchodziła <span class="anon-block">działka nr (...)</span>, z której następnie wydzielono <span class="anon-block">działkę (...)</span> i działka ta wraz z innymi działkami stanowiącymi nieruchomość objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> była przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Strona powodowa podniosła, że umowa sprzedaży w części dotyczącej <span class="anon-block">działki nr (...)</span> jest bezwzględnie nieważna.</p> <p>W odpowiedzi na pozew strona pozwana uznała powództwo w całości wnosząc o zasądzeni od strony powodowej na jej rzecz kosztów procesu w kwocie 2 417 zł w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 101)">art.101 k.p.c.</a> Strona pozwana wskazała, że nie było żadnych przeszkód, by strony postępowania złożyły stosowne oświadczenie woli u notariusza, lecz strona powodowa nie wezwała strony pozwanej do złożenia takiego oświadczenia .</p> <p>Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</p> <p>W dniu 22 grudnia 1995 r. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa sprzedała <span class="anon-block"> PPHU (...) Sp. z o.o.</span> m. in. <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>.</p> <p>Dowód: akt notarialny - k.10 - 13</p> <p> <span class="anon-block">Potok D.</span> niegdyś został geodezyjnie pomierzony i opisany jako działka gruntu 368, ale ze względu na naturalną zmianę granic cieku wynikającą z oddziaływania wody na brzegi koryta obecnie woda płynąca pokrywa tylko część <span class="anon-block">działki nr (...)</span>.</p> <p>Dowód: mapa topograficzna - k.15</p> <p>mapa podziału hydrograficznego Polski - k.16</p> <p>hydronimia - k.17</p> <p>mapa ewidencyjna przed rozgraniczeniem <span class="anon-block">działki nr (...)</span> </p> <p>Kolejnym właścicielem nieruchomości, w skład której wchodziła <span class="anon-block">działka nr (...)</span> był <span class="anon-block">J. P.</span>, następnie <span class="anon-block">K. P.</span>.</p> <p>Dowód: wpisy w dziale II <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> (kserokopia tych wpisów - k.73 -75</p> <p>W dniu 19 kwietnia 2007 r. <span class="anon-block">J. P.</span> zbył w imieniu właściciela <span class="anon-block">K. P.</span> stronie pozwanej <span class="anon-block"> (...) Spółce z ograniczona odpowiedzialnością</span> nieruchomości, w tym wchodzącą w skład nieruchomości objętej <span class="anon-block">księga wieczysta Kw nr (...)</span> <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>. W akcie notarialnym wskazano, że <span class="anon-block">działka nr (...)</span> stanowi grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi</p> <p>Dowód: akt notarialny z dnia 19.04.2007 r. - k.42 - 58</p> <p>W wyniku postępowania administracyjnego Starosta <span class="anon-block"> (...)</span> ustalił linię brzegu <span class="anon-block">potoku D.</span> w miejscowości <span class="anon-block">J.</span> wskazując, że linia brzegu tego potoku stanowi granicę pomiędzy nowoprojektowanymi <span class="anon-block">działkami nr (...)</span> pokrytymi powierzchniową woda płynącą <span class="anon-block">potoku D.</span>, a nowoprojektowanymi działkami przyległymi oraz istniejącymi. Dokonano geodezyjnego podziału <span class="anon-block">działki nr (...)</span> wydzielając z niej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> pokrytą woda płynącą <span class="anon-block">potoku D.</span> i podział ten ujawniono w ewidencji gruntów i budynków oraz w <span class="anon-block">księdze wieczystej (...)</span>.</p> <p>Dowód: decyzja Starosty <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 04.03.2011 r. - k.20 - 22</p> <p>wykaz zmian w rejestrze gruntów - k.14 i 23</p> <p>wypis i wyrys z rejestru gruntów - k.18 i 19</p> <p>W dziale II-im <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span>, w skład której wchodzi m.in. <span class="anon-block">działka nr (...)</span> stanowiąca grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi jako właściciel wpisana jest pozwana <span class="anon-block"> (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">J.</span>.</p> <p>Dowód: odpis <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> - k.6 - 9</p> <p>Sąd zważył, co następuje:</p> <p>Powództwo jest zasadne.</p> <p>Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie niekwestionowanych prze strony dowodów, z których jednoznacznie wynika, że <span class="anon-block">działka nr (...)</span> pokryta jest wodami powierzchniowymi płynącymi <span class="anon-block">potoku D.</span> </p> <p>Zgodnie z przepisem art.14 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz.145) grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. W uprzednio obowiązującej ustawie z dnia 24 października 1974 r. ( Dz. U. Nr 38, poz. 230) wskazano, że wody stanowią własność Państwa, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art.1), zaś w art.4, ze grunty pokryte państwowymi wodami płynącymi stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów</p> <p>Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 maja 2009 r. II CSK 658/08 umowa sprzedaży nieruchomości obejmującej jezioro zawierające wody płynące jest sprzeczna z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740380230" title="Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - prawo wodne - Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 230 ()">Prawa wodnego z 1974 r.</a> i tym samym nieważna w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> podnosząc w uzasadnieniu, że wykładnia przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740380230" title="Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - prawo wodne - Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 230 ()">Prawa wodnego z 1974 r.</a> wskazuje zaś, że wody płynące były wyłączone z obrotu. Po pierwsze art. 1 tej ustawy przewidywał, że wody stanowią własność Państwa, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast art. 2 stanowił, że powierzchniowe wody stojące oraz wody w studniach i rowach stanowią własność właścicieli gruntów, na których się znajdują. Oznacza to, że własność państwowa nie rozciągała się na wody wskazane w art. 2 stanowiące własność innych właścicieli gruntów. Wody płynące mogły być zatem jedynie własnością Państwa.</p> <p>Mając te okoliczności na względzie uznać należało, że umowa z dnia 22 grudnia 1995 r. była bezwzględnie nieważna .</p> <p>Strona pozwana mając na względzie powołane przepisy uznała powództwo w całości, a Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 213;art. 213 § 2)">art.213 § 2 k.p.c.</a>) W ocenie Sądu uznanie powództwa przez stronę pozwaną nie jest sprzeczne z prawem, z zasadami współżycia społecznego, nie zmierza też do obejścia prawa, ponieważ czynności prawne dotyczące przedmiotowej <span class="anon-block">działki nr (...)</span>(poprzednio<span class="anon-block">(...)</span>) są nieważne z mocy samego prawa, a więc zachodzi ich bezwzględna nieważność.</p> <p>Mając na względzie uznanie skuteczne uznanie powództwa dalsze rozważania dotyczące stanu faktycznego i przeprowadzonych dowodów, skoro nie były kwestionowane, uznać należy za zbędne.</p> <p>Sąd rozstrzygając sprawę na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10;art. 10 ust. 1)">art.10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a> (tekst jednolity z 2001 r. Nr 124, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10 poz. 1361)">poz.1361</a> ze zm.) ustalając, że skoro doszło do bezwzględnej nieważności uzgodnił treść <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> z rzeczywistym stanem prawnym wyłączając <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> z tej księgi i nakazał założenie nowej księgi wieczystej dla <span class="anon-block">działki (...)</span> i dokonanie w tej nowej księdze wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w <span class="anon-block">W.</span>. W tym miejscu tylko marginalnie zauważyć wypada, ze sąd cywilny rozstrzygający niniejszą sprawę opartą na przepisie art.10 u.k.w.i h. nie jest władny do założenia księgi, jak wskazała strona powodowa w petitum pozwu, tylko sąd wieczystoksięgowy, bowiem to ten wydział zakłada księgi i z tego względu nakazał założenie nowej księgi wieczystej.</p> <p>Spór w istocie powstał na tle kosztów procesu, bowiem strona pozwana wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 101)">art.101 k.p.c.</a>, natomiast strona powodowa podniosła, iż przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 101)">art.101 k.p.c.</a> nie ma zastosowania w wypadkach, gdy osiągnięcie skutku prawnego nie może nastąpić w inny sposób niż tylko przez wytoczenie powództwa, choćby zamiary stron były całkowicie zgodne. Ponadto podniosła, że uznanie powództwa przez pozwaną nie daje żadnej gwarancji jego skutecznego zaspokojenia przez wpis w nieprocesowym trybie wieczystoksięgowym, z pominięciem orzeczenia wydanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 10)">art.10</a> u.k.w. i h.</p> <p>Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 101)">art.101 k.p.c.</a> zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.</p> <p>Stwierdzić należy, że niewątpliwie strona pozwana spełniła obie przesłanki wskazane w w/w przepisie. W związku z tym rozważenia wymagało rozstrzygnięcie w kontekście zasadności obciążenia strony pozwanej kosztami procesu z uwagi na niemożność osiągnięcia oczekiwanego skutku, jak tylko w drodze powództwa. Zdaniem Sądu, w niniejszym stanie faktycznym nie ma to znaczenia. Bezzasadne jest powoływanie się przez stronę powodową, że strona pozwana nabywając przedmiotową działkę działała świadomie i bez przymusu i winna była dokonać analizy nabywanego mienia przed zakupem zapobiegając obecnej sytuacji. Jak wskazała strona powodowa odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy spoczywa na wszystkich stronach czynności cywilnoprawnych wobec <span class="anon-block">działki nr (...)</span>. Dla rozstrzygnięcia o kosztach procesu nie miała znaczenia okoliczność, że strona powodowa nie wezwała pozwanej do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu prawa własności <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na rzecz strony pozwanej, ponieważ jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 14;art. 14 ust. 2)">art.14 ust. 2</a> obecnie obowiązującego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">prawa wodnego</a>, działka ta wyłączona jest z obrotu, a każda z czynności prawnych poczynając od 1995 r. była bezwzględnie nieważna. Oświadczenie złożone przed notariuszem, nie jest zaś dokumentem na podstawie którego sąd wieczysto księgowy dokonałby wpisu prawa własności na rzecz strony powodowej.</p> <p>Zdaniem Sądu, dla rozstrzygnięcia o kosztach procesu istotne znaczenie ma okoliczność, że w obrocie cywilnoprawnym <span class="anon-block">działka gruntu nr (...)</span> znalazła się wyniku sprzedaży dokonanej przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa będącą państwową osobą prawną. Zgodnie z przepisem art.5 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 107, poz.464 ze zm.) Skarb Państwa powierza Agencji wykonywanie prawa własności i innych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 1;art. 2)">art. 1 i 2</a>. Mając powyższe na względzie, skoro <span class="anon-block">działka nr (...)</span> nie była mieniem w znaczeniu określonym w wyżej powołanej ustawie (choć zdaniem Sadu trudno uznać <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> za nieruchomość rolną), ale stanowiła własność Skarbu Państwa i za sprawą Agencji Własności Rolnej SP (obecnie już nieistniejącej) stała się przedmiotem obrotu, to brak jest podstaw, by obciążać stronę pozwaną kosztami procesu, czy też dokonać wzajemnego zniesienia kosztów, bowiem w wyniku czynności podjętych przez państwową osobę prawną doszło do obrotu <span class="anon-block">działką nr (...)</span>.</p> <p>Z tego względu Sąd zasądził od strony powodowej Skarbu Państwa - Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> z/s w <span class="anon-block">J.</span> koszty procesu w kwocie 2 417 zł, na które składają się koszty zastępstwa procesowego 2 400 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.</p> </div>