III AUa 877/12

<p>Sygn. akt III AUa 877/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Monika Kowalska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Maria Szaroma (spr.)</p> <p>SSA Ewa Drzymała</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Ewa Dubis</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku<strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. C.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">K.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">A. C.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach Wydziału V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt V U 243/12</p> <p> <strong> <!-- -->o d d a l a apelację.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 877/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Kielcach V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. C.</span> </strong>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 24 stycznia 2012 r., którą to decyzją organ rentowy odmówił wnioskodawcy emerytury w wieku obniżonym.</p> <p>Sąd I instancji ustalił, iż wnioskodawca urodził się <span class="anon-block">(...)</span>r., a w okresie od 15 lutego 1972 r. do 31 marca 1994 r. zatrudniony był w <span class="anon-block"> Fabryce (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> z tym, iż od 15 lutego 1972 r. do 28 lutego 1974 r. zatrudniony był na stanowisku ślusarza remontowego w Wydziale Utrzymania <span class="anon-block"> (...)</span>, gdzie dokonywał napraw uszkodzonych maszyn – pras służących do tłoczenia detali metalowych Wydziału Tłoczni i Krajalni. Od 1 marca 1974 r. zatrudniony był na stanowisku tokarza, a do jego obowiązków należało tłoczenie tulei z brązu, mosiądzu, żeliwa, a także śrub, nakrętek bezpieczników stalowych, żeliwnych.</p> <p>W okresie od 20 maja 1993 r. do 31 marca 1994 r. zatrudniony był na stanowisku ślusarza konserwatora malarni. Pracę na tych stanowiskach wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p>Z wnioskiem o emeryturę wnioskodawca wystąpił w dniu 12 stycznia 2012 r. Wnioskodawca legitymuje się ogólnym stażem pracy w wymiarze 29 lat, 11 miesięcy i 5 dni. Nie legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Powyższe ustalenia Sąd I instancji przeprowadził w oparciu o akta Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">K.</span>, z zeznań świadków <span class="anon-block">S. M.</span>, <span class="anon-block">J. M.</span> oraz wyjaśnień wnioskodawcy.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym powołał się na przepis art. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.), który to przepis określa przesłanki do przyznania świadczenia emerytalnego w obniżonym wieku, jak również na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. 1983, nr 8, poz. 43 ze zm.).</p> <p>W ocenie Sądu I instancji istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy praca wnioskodawcy w <span class="anon-block"> Fabryce (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> w okresie od 15 lutego 1972 r. do 31 marca 1994 r. był pracą wykonywaną w szczególnych warunkach. Organ rentowy zakwestionował świadectwo pracy w szczególnych warunkach przedłożone przez wnioskodawcę na stanowisku ślusarza remontowego i tokarza, które to stanowiska zakwalifikowane były w załączniku Nr 1 do działu XIV poz. 24 pkt. 1 zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego – Dz.Urz. z 1985 r. Nr 1. Sąd I instancji podniósł również, iż wnioskodawca na datę wydania zaskarżonej decyzji nie spełniał warunku ukończenia 60 lat. Okoliczności te doprowadziły do oddalenia odwołania wnioskodawcy.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację </strong>od powyższego wyroku wywiódł wnioskodawca zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 2;art. 32;art. 32 ust. 1;art. 32 ust. 4)">art. 184 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. 2009, nr 153, poz. 1227), przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. 1983, nr 8, poz. 43 ze zm.) Wykaz A dział XIV poz. 24 i 25 oraz Zarządzenia Nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. (Dz. U. 1985 nr 1 – 3 zał. Nr 3) poprzez błędne zastosowanie, błąd w ustaleniach faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji w przedmiocie charakteru pracy wnioskodawcy w spornym okresie.</p> <p>W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie emerytury w obniżonym wieku przy uwzględnieniu okresu pracy w warunkach szczególnych od 15 maja 1972 r. do 31 marca 1994 r., ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i dopuszczenie dowodu z decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w <span class="anon-block">O.</span> z dnia 27 kwietnia 1999 r. na okoliczność przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji podniósł, iż Sąd Okręgowy nie wziął pod uwagę charakteru całego procesu technologicznego związanego z produkcją maszyn rolniczych w szczególności, iż na wydziale, na którym pracował znajdowały się stanowiska pracy spawaczy, frezerów, ślusarzy, tokarzy, a zadaniem było wykonanie czynności remontowych i regeneracja. W ocenie skarżącego nie jest istotna nazwa stanowiska pracy, a charakter jej wykonywania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie zawiera argumentów pozwalających podważyć prawidłowość zaskarżonego wyroku. Zasadniczy spór w przedmiotowej sprawie dotyczył spełnienia przez wnioskodawcę jednej z zasadniczych przesłanek do nabycia emerytury w obniżonym wieku emerytalnym przewidziany w art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227).</p> <p>Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o których mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1 przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązanie stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2). Wymagany w art. 184 ust. 1 pkt. 2 okres składkowy i nieskładkowy przewiduje zatem art. 27 cytowanej ustawy, w świetle którego okres ten wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Natomiast przepisy dotychczasowe w rozumieniu art. 184 powołanej ustawy, to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).</p> <p>Z § 1 tego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienione w § 4 – 15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.</p> <p>Natomiast § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że za okresy uzasadniające nabycia prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.</p> <p>W myśl § 4 cyt. rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki : osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy szczególnych warunkach. W niniejszej sprawie sporny był wymagany przez ustawę okres 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów powołanego wyżej rozporządzenia.</p> <p>Mimo, iż w apelacji sformułowano zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 184 w związku z art. 32 powołanej ustawy, to z uzasadnienia tego środka zaskarżenia wynika, że w istocie strona apelującą kwestionuje ustalenia faktyczne dotyczące rzeczywistego zakresu czynności i charakteru pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w spornym okresie. Ocena tego zarzutu wymagała analizy zeznań świadków i oceny ich w kontekście całokształtu materiału dowodowego. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1)">art. 378 § 1 kpc</a> Sąd II instancji co do zasady rozpoznaje sprawę w granicach apelacji. Jednak podniesione w apelacji zarzuty nie wyznaczają granic apelacji, nie wiążą zarówno skarżącego jak i Sąd II instancji, który pełni funkcję Sądu merytorycznego, a więc może brać pod uwagę z urzędu naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania oraz może samodzielnie ustalić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie zastosować odpowiedni przepis prawa materialnego. Co do samej dopuszczalności zmian ustaleń faktycznych Sąd I instancji przez Sąd II instancji bez przeprowadzonego postępowania dowodowego wypowiedział się Sąd Najwyższy między innymi w uchwale siedmiu sędziów z dnia 23 marca 1999 r. (III CZP 59/98 OSNP 1999/7-8) 124 oraz w wyroku z dnia 10 listopada 2000 r. (IV CKN 1788/00 lex nr 52539), w którym stwierdził, że Sąd II instancji „może odmiennie ocenić dowody w tym także dowody z zeznań świadków oraz zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku Sądu I instancji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia”. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji nie dokonał oceny dowodów w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe. Zważywszy na przeprowadzone postępowanie dowodowe Sąd I instancji ustalił charakterystykę pracy wnioskodawcy na stanowisku ślusarza i tokarza, z których to wynikało, iż wnioskodawca będąc zatrudniony jako tokarz tłoczył tuleje z brązu, mosiądzu, żeliwa, śruby, nakrętki, podkładki, a stanowisko jego mieściło się w odległości 2-3 m od stanowisk spawaczy, które oddzielone było siatką. Przedłożone przez wnioskodawcę świadectwo pracy wykonywanej w szczególnych warunkach z daty 30 marca 1999 r., w którym stanowiska ślusarza i tokarza przyporządkowane do działu XIV poz. 24 wykazu A <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> jak i na zarządzenie resortowe Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 r. nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244;art. 244 § 1;art. 244 § 2)">art. 244 § 1 i 2 kpc</a>, a jedynie prywatnym w myśl przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 kpc</a>. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawidłowości faktów jak i prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Analizując powyższe rozważania Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości dał wiarę zeznaniom świadków, z których to dowód przeprowadził Sąd I instancji, a którzy to w sposób jasny i logiczny dokonali charakterystyki pracy wnioskodawcy i zakresu jego obowiązków na stanowisku ślusarza i tokarza. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.</a> stanowisko ślusarza jak i tokarza nie jest przyporządkowane w wykazie A tego rozporządzenia.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sad Apelacyjny uznał, iż wnioskodawca nie legitymuje się 15 – letnim stażem pracy wykonywanej w warunkach określonych w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>. Nie zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki do nabycia przez niego prawa na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (art. 184)">art. 184</a> w związku z art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>Z treści przepisu art.184 w/w ustawy wynika, iż wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie, a brak jednej z nich niweczy prawo do dochodzenia przedmiotowego świadczenia.</p> <p>Podnieść również należy, iż wnioskodawca w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie osiągnął 60 roku życia, co też wyklucza prawo do przedmiotowego świadczenia.</p> <p>Sąd Ubezpieczeń Społecznych w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego zobowiązany jest do badania legalności i zasadności decyzji w dacie jej wydania.</p> <p>Konkludując Sąd Apelacyjny uznał zapadły w sprawie wyrok za trafny i odpowiadający prawu. Tym samym apelacja wnioskodawcy jako nie mająca uzasadnionych podstaw została oddalona. Procesową podstawę orzeczenia stanowił przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>.</p> <p>BD</p> </div>