I ACa 1151/12

<p> <span class="underline"> <!-- -->Sygn. akt I ACa 1151/12</span> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 7 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->SSA Paweł Rygiel</span> </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Maria Kus-Trybek</p> <p>SSA Barbara Górzanowska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. B.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">Z. B.</span> </p> <p>o zachowek</p> <p>na skutek apelacji pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p> <p>z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt I C 893/11</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że datę „8 sierpnia 2011 roku” zastępuje datą „25 lipca 2012 roku”; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->w pozostałej części apelację oddala; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p>sygn. akt I ACa 1151/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej <span class="anon-block">Z. B.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">M. B.</span> kwotę 120.496,83 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8 sierpnia 2011 r. do dnia zapłaty, rozliczył koszty procesu oraz nadał wyrokowi w pkt I odnośnie kwoty 60.215 zł rygor natychmiastowej wykonalności.</p> <p>Sąd I instancji wskazał, że powód domagał się od pozwanej zapłaty z tytułu zachowku po zmarłej babce – <span class="anon-block">J. B. (1)</span>.</p> <p>Podstawą wyrokowania były następujące okoliczności faktyczne.</p> <p>Powód jest wnukiem spadkodawczyni – jego ojcem był <span class="anon-block">J. B. (2)</span> syn <span class="anon-block">J. B. (1)</span>.</p> <p>W skład spadku po zmarłej <span class="anon-block">J. B. (1)</span> wchodzą dwa mieszkania: przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> o pow. 38,22 m^{<!-- -->2} oraz przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> o pow. 64m^{<!-- -->2}.</p> <p>Powód nie otrzymał za życia spadkodawczyni żadnej darowizny, nie został wydziedziczony, ani uznany za niegodnego.</p> <p>Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt I Ns <span class="anon-block">(...)</span> stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, zmarłej w dniu 4 października 2008 r., nabyła w całości wprost na podstawie testamentu synowa spadkodawczyni – pozwana <span class="anon-block">Z. B.</span>.</p> <p>Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie, Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt I Ns <span class="anon-block">(...)</span>stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">J. B. (2)</span> zmarłym w dniu 3 marca 2008 r. nabył na podstawie ustawy jego syn – powód <span class="anon-block">M. B.</span> w całości.</p> <p>Sąd poczynił także ustalenia dotyczące sytuacji rodzinnej stron, w szczególności tego, że powód miał 2 lata gdy jego rodzice rozwiedli się, że aż do ukończenia 18 roku życia nie kontaktowała się z nim ani babka ani ojciec, a późniejsze kontakty były sporadyczne. Ustalił także, że ojciec powoda był chory psychicznie i z uwagi na chorobę został ubezwłasnowolniony całkowicie.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy ocenił, że zachodzą przesłanki określone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991)">art. 991 kc</a> uzasadniające zasądzenie od pozwanej – spadkobierczyni testamentowej na rzecz powoda – zstępnego spadkodawcy – zachowku, przy czym wartość jego zachowku winna odpowiadać ½ części wartości spadku po <span class="anon-block">J. B. (1)</span>.</p> <p>Wartość należnego powodowi zachowku wynosi zatem 120.496,83 zł, skoro w skład spadku po <span class="anon-block">J. B. (1)</span> wchodziły: udział w 3/32 części w położonej w <span class="anon-block">K.</span> nieruchomości lokalowej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> o pow. 38,22 m^{<!-- -->2}, o wartości 204.022 zł oraz udział w 4/6 części w nieruchomości lokalowej położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> o pow. 64m^{<!-- -->2}, o wartości około 332.800 zł. Uwzględniając, że wartość spadku wynosiła 240.993,66 zł (221.866,66 zł + 19.127 zł) zatem połowa jego wartości, a równocześnie kwota należnego powodowi zachowku, wyniosła 120.496,83 zł.</p> <p>Za bezzasadne uznał Sąd zarzuty pozwanej zmierzające do obniżenia zachowku, a odwołujące się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc.</a> </p> <p>O odsetkach Sąd orzekł w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 § 1 i 2 kc.</a> </p> <p>Od powyższego orzeczenia, w części zasądzającej kwotę zachowku ponad kwotę 114.889,18 zł oraz zapłaty odsetek od dnia 8 sierpnia 2011 r. zamiast od daty orzekania, apelację wniosła pozwana. Apelująca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 1)">art. 991 § 1 kc</a> przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że podatek spadkowy zapłacony przez pozwaną nie podlega odliczeniu od podstawy obliczenia zachowku oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445)">art. 445 kc</a> poprzez niewłaściwe zastosowanie pomimo tego, że do momentu rozstrzygnięcia sprawy pomiędzy stronami nie zachodził stosunek zobowiązaniowy uzasadniający zastosowanie tego przepisu.</p> <p>W konsekwencji pozwana wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w tym zakresie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.</p> <p>Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</p> <p>Ustalenia dokonane w pierwszej instancji są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Dokonane zostały w oparciu o wszystkie zaoferowane dowody, których ocena mieści się w granicach wyznaczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a>. Nie są one też kwestionowane przez żadną ze stron.</p> <p>W pełni należy podzielić ocenę prawną Sądu Okręgowego, odnoszącą się do zasady odpowiedzialności pozwanej z tytułu zachowku, jak też zasad prowadzących do jego obliczenia. W szczególności nie jest uzasadniony pogląd prezentowany przez apelującą, jakoby uzasadnione było odliczenie od podstawy obliczenia zachowku podatku spadkowego zapłaconego przez <span class="anon-block">Z. B.</span>.</p> <p>Zauważając, że w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, iż zapłacony podatek spadkowy podlega odliczeniu od podstawy obliczenia zachowku (jak wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13.09.2005 r., I ACa 256/05), to wskazać należy, ze Sąd Apelacyjny w obecnym składzie nie podziela tego poglądu.</p> <p>Nie budzi wątpliwości uwzględnienie przy obliczeniu zachowku zapłaconych należności z tytułu obowiązku podatkowego spadkodawcy, który przeszedł na spadkobiercę w chwili śmierci zobowiązanego. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 215/03 wskazano, iż jakkolwiek spadek stanowi ogół cywilnych majątkowych praw i obowiązków zmarłego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 922;art. 922 § 1)">art. 922 § 1 k.c.</a>), a w związku z tym do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), to <em> <!-- -->„jeżeli jednak z chwilą śmierci ich podmiotów prawa i obowiązki z wymienionych działów przechodzą, na podstawie przepisów tych działów, na spadkobierców, to takie obowiązki, mimo że nie należą do spadku, uwzględnia się przy obliczaniu zachowku.”</em> </p> <p>W skład spadku, bądź długów spadkowych nie wchodzi natomiast własny obowiązek podatkowy spadkodawcy. W oczywisty sposób obowiązek ten nie był związany z osobą spadkodawcy, nie może zatem stanowić długu spadkowego. Obowiązek ten wynika natomiast z przepisów prawa podatkowego i związany jest z powołaniem do spadku i przyjęciem tego spadku przez spadkobiercę. Związany jest zatem z własną korzyścią majątkową zobowiązanego i stanowi jego własny dług.</p> <p>Zasadna jest natomiast apelacja pozwanej w części kwestionującej datę zasądzenia świadczenia odsetkowego. W tej części na aprobatę zasługuje argumentacja apelującej, że skoro wartość zachowku ustalana jest według cen z daty wyrokowania, to od tej daty winny być zasądzone należne odsetki. Dopiero bowiem z tą chwila określana jest wysokość zachowku i dopiero z ta datą staje się możliwe naliczanie odsetek w razie opóźnienia.</p> <p>W tej części zatem orzeczenie Sądu I instancji należało zmienić poprzez zasądzenie świadczenia odsetkowego od darty wyrokowania.</p> <p>Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>, orzekł jak w sentencji. Z uwagi na uwzględnienie apelacji w części a w części jej oddalenie – o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 kpc</a>.</p> </div>