II Ca 805/12

<p> <strong> <!-- --> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II Ca 805/12</strong> </p>Sygn. akt II Ca 805/12</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 11 grudnia 2012 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy</strong> </p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: <span class="underline"> <!-- -->SSO Jerzy Dydo</span> </p> <p>Sędziowie: SO Aleksandra Żurawska</p> <p>SO Małgorzata Mróz</p> <p>Protokolant: Bogusława Mierzwa</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. w Świdnicy</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">C. J.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> Kołu (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę 19.920 zł</p> <p>na skutek apelacji strony pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku</p> <p>z dnia 22 sierpnia 2012r., sygn. akt I C 42/11</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda 600 zł kosztów postępowania apelacyjnego.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <em> <!-- -->Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Kłodzku w sprawie sygn. akt I C 42/11 zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> Koła (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">C. J.</span> kwotę 7.535zł wraz z ustawowymi odsetkami od 21 października 2010r. (pkt I), oddalił dalej idące powództwo (pkt II), nakazał uiścić powodowi na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kłodzku kwotę 793,75 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych (pkt III), nakazał uiścić pozwanemu na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kłodzku kwotę 939,89 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych (pkt IV) oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.502,89 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. </em> </p> <p> <em> <!-- -->Sąd Rejonowy ustalił, że <span class="anon-block">C. J.</span> zwrócił się do <span class="anon-block"> Koła (...)</span> o oszacowanie szkody wyrządzonej przez zwierzynę łowną w prowadzonej przez niego uprawie gryki oraz o ostateczne oszacowanie szkód w uprawie ziemniaków, prosząc o szybkie przystąpienie do oględzin, z uwagi na planowany termin koszenia 25 września 2010 r. W dniu 24 września 2010 r. stawili się u powoda na oględziny upraw upoważnieni przedstawiciele pozwanego <span class="anon-block">K.</span> - <span class="anon-block">M. M.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span>. Powód odmówił jednak udziału w czynnościach, motywując to koniecznością stawiennictwa na zabieg dializy w <span class="anon-block"> (...)</span> szpitalu.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Przedstawiciele <span class="anon-block">K.</span> spotkali się ponownie z powodem na miejscu upraw w dniu 30 września 2010 r. Na tą okoliczność sporządzony został <span class="anon-block">protokół nr (...)</span>,w którym potwierdzono wyrządzenie szkód w uprawie gryki na areale 3,30 ha przez dziki i jelenie. Odmówiono jednak oszacowania, argumentując to niemożnością określenia rozmiarów powstałych uszkodzeń zboża, wobec wykoszenia uprawy i przemieszania z innymi roślinami. W tym dniu doszło też do ostatecznego szacowania szkody w ziemniakach i w <span class="anon-block">protokole nr (...)</span> odnotowano wystąpienie szkód wyrządzonych przez dziki, w uprawie o areale 0,28 ha, w 50%. W oparciu o te dane, przyjmując wydajność plonu na poziomie 120 q z 1 ha oraz cenę za 1 q w wysokości 60 zł, po uwzględnieniu kosztu zbioru (20%), przedstawiciele <span class="anon-block">K.</span> określili należne odszkodowanie w wysokości 806,40 zł, które zostało powodowi wypłacone.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Wobec braku porozumienia w przedmiocie szacowania szkód powoda, na pisemne jego żądanie, w dniu 28 października 2010 r., odbyło się spotkanie mediacyjne. Uczestniczący w nim z ramienia pozwanego <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">M. M.</span> podtrzymał stanowisko w przedmiocie niemożności stwierdzenia rozmiarów uszkodzonej uprawy gryki ze względu na jej skoszenie przed terminem oględzin. Powód, nie zgadzając się z argumentacją Prezesa <span class="anon-block">K.</span>, zgłosił żądanie wypłaty 5.040 zł z tytułu szkody w gryce, a nadto zarzucił zaniżenie odszkodowania za uszkodzoną uprawę ziemniaków. Obecny w toku mediacji przedstawiciel <span class="anon-block"> (...) Izby Rolniczej - (...)</span> - wskazał, że wedle jego wiedzy możliwe jest oszacowanie rozmiarów szkody, mimo skoszenia gryki, poprzez określenie wydajności uprawy na podstawie pobranych próbek z roślin oraz stwierdzonych śladów działalności zwierzyny. W dalszej, wzajemnej korespondencji strony pozostały na swoich stanowiskach. </em> </p> <p> <em> <!-- -->Nadto Sąd ustalił, że powód prowadzi gospodarstwo rolne zarejestrowane w Agencji Rynku Rolnego Oddział Terenowy we <span class="anon-block">W.</span>, będąc beneficjentem programów pomocowych płatności obszarowych, wspierania gospodarstw niskotowarowych oraz przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. W 2010 r., podobnie jak w latach poprzednich, dokonywał sprzętu gryki metodą dwuetapową, polegającą na skoszeniu uprawy i po upływie ok. dwóch tygodni, zebraniu jej kombajnem, wyposażonym w podbieracz pokosów. Koszenie na zlecenie powoda wykonał <span class="anon-block">S. W.</span>, który wobec rozmiarów uszkodzeń i niecelowości dalszej pracy, wykosił ok. 1/3 areału. Szkoda w uprawie powoda za rok 2010r. przyjmując dane z protokołu szacowania z 30.09.2010 r. i przy założeniu szkody całkowitej, kształtuje się na poziomie 6 849,59zł za 3 ha. </em> </p> <p> <em> <!-- -->Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy powołał na art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1996 r. Prawo łowieckie oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20100450272" title="Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych - Dz. U. z 2010 r. Nr 45, poz. 272 ()">Rozporządzenie Ministra Środowiska z 8 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych</a> (Dz. U.2010.45.272). Wskazując na okoliczności sprawy, zwłaszcza protokoły szacowania i wskazanych w nich dat zgłoszeń i oględzin, a także pisma powoda z 21 lipca 2010 r. i 29.07.2010 r., w których powiadamiał stronę pozwaną o czynionych przez zwierzynę łowną szkodach w uprawach gryki i pszenicy, żądając podjęcia nadzoru, Sąd uznał, że powód zachował podstawowe terminy zgłoszenia szkody. Choć brak jest potwierdzenia w dokumentacji informacji o zgłoszeniu pisemnym podjęcia sprzętu i wyznaczeniu terminu oględzin, to jednak strony potwierdziły, że informacje te zostały przekazane. Ponadto Sąd wskazał, że regulacje rozporządzenia w sprawie trybu szacowania nie mają rangi ustawowej, ponadto dotyczą jedynie sposobu postępowania, który nie jest obwarowany bezwzględną sankcją utraty prawa do odszkodowania, przyznanego w art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1996 r. Prawo łowieckie.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Wskazując na powyższe Sąd Rejonowy uznał, że pozwany w zakresie szacowania szkód w uprawie gryki na areale 3,30 ha, nie wywiązał się z ciążącym na nim obowiązku. Przedstawiciele <span class="anon-block">K.</span> błędnie uznali że przeprowadzenie tej czynności nie jest możliwe, wskutek czego odstąpili od jej przeprowadzenia oraz odpowiedniego udokumentowania zastanego stanu rzeczy. Zgromadzony materiał dowodowy wykazał zaś, że stosowany przez <span class="anon-block">C. J.</span> sposób zbioru jest prawidłowy, ponadto jedynie dopuszczalny przy ekologicznym profilu działalności. Istotne jest również to, że przyjęta metoda zbioru dwuetapowego nie niweczyła możliwości oszacowania straty zgodnie z zasadami sztuki, wymagała jedynie dobrej wiary i podjęcia wysiłku przez szacujących z delegacji <span class="anon-block">K.</span>, którzy odstępując od szacowania nie opisali stanu uprawy w stopniu, w jakim to było na tamten czas możliwe. Wychodząc z tego założenia Sąd uznał, w omawianym zakresie, co do zasady odpowiedzialność strony pozwanej.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Z uwagi na brak w protokołach szacowania koniecznych danych, Sąd I instancji posłużył się regulacją zawartą w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> Opierając się na danych z niekwestionowanych protokołach oględzin, przyjmując za powodem oraz świadkiem <span class="anon-block">S. W.</span>, że uprawa została uszkodzona w całości, Sąd zlecił biegłej obliczenie odszkodowania wedle średnich wskaźników wydajności i cen. Na tej podstawie zasądził na rzecz powoda kwotę 7.535 zł. Wyliczoną przez biegłego sumę 6 850 zł odpowiednią dla obszaru 3 ha, skorygował przy tym stosownie do potwierdzonego w protokole areału uprawy gryki, tj. 3.30 ha.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Odnosząc się żądania w przedmiocie odszkodowania za szkodę w uprawie ziemniaków Sąd wskazał że powód akceptował przyjęty w protokole szacowania areał uprawy, jak też stopień uszkodzenia. Kwestionując przyjętą wydajność i cenę przedstawił jedynie własne wyliczenie należnego świadczenia bez poparcia w odpowiednich dowodach. </em> </p> <p> <em> <!-- -->Brak jasnego stanowiska powoda, jak też dowodów na jego poparcie, skutkował odmową uznania za usprawiedliwione roszczenie obejmujące dalszy areał uprawy gryki o pow. 3 ha. Nie przedstawił on bowiem dowodów na istnienie uprawy, jej powierzchni i umiejscowienia. O ile w odniesieniu do zasądzonej części żądania wspomniane dane zawarte są w niekwestionowanych przez strony protokołach, to dowodzenie dalszej szkody obciąża powoda.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Powyższe orzeczenie zaskarżył w całości pozwany, zarzucając mu:</em> </p> <p>1.  <em> <!-- -->naruszenie § 4 ust. 7 zd. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 8 marca 2010r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych przez jego niezastosowanie, </em> </p> <p>2.  <em> <!-- -->naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> mające wpływ na jego wynik przez jego zastosowanie do ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co jest sprzeczne z dyspozycją powołanego przepisu, </em> </p> <p>3.  <em> <!-- -->naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie przez Sąd I instancji zasad swobodnej oceny dowodów przedstawiające się : </em> </p> <p> <em> <!-- -->- uznaniem rozmiarów uszkodzeń, jako szkody całkowitej, podczas gdy analiza całokształtu okoliczności sprawy nie pozwala na przyjęcie takiej tezy,</em> </p> <p> <em> <!-- -->- przyjęciem obszaru uszkodzonej uprawy gryki powoda, jako tożsamy z obszarem całej uprawy gryki powoda, to jest na 3,30 ha, w sytuacji braku podstaw przyjęcia takiej tezy,</em> </p> <p> <em> <!-- -->- przyjęciem tezy, że to pozwany naruszając regulacje ustawowe doprowadził do niemożności ustalenia przez strony dokładnej wysokości i rozmiaru szkody.</em> </p> <p> <em> <!-- -->Wskazując na powyższe pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. </em> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył : </em> </strong> </p> <p> <em> <!-- -->Apelacja jest bezzasadna. </em> </p> <p> <em> <!-- -->Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy w pełni podziela, podobnie jak za trafną uznaje materialnoprawną ocenę zasadności powództwa. </em> </p> <p> <em> <!-- --> W pierwszej kolejności wskazać należy, że pozwany przyjął na siebie odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zwierzynę (dziki, jelenie) w uprawie gryki powoda, stwierdzając istnienie szkód w protokole oględzin nr 23/368/10-11. Bezspornym jest też, że odstąpił od szacowania szkody uznając, że skoszenie plonów na pokos uniemożliwia rzeczywistą jej wycenę. Jak jednak wykazało postępowanie dowodowe, powód choć rozpoczął proces zbioru – skosił uprawę na pokos – to jednak nie przeprowadził jeszcze sprzętu gryki, a dopiero ta czynność uniemożliwiłaby ustalenie skali zniszczeń w uprawach.</em> </p> <p> <em> <!-- --> Na możliwość wyceny szkody wskazał świadek <span class="anon-block">J. D.</span> (były członek Powiatowej Rady <span class="anon-block"> (...) Izby Rolniczej</span>), a stanowisko to potwierdziła także biegła sądowa w sporządzonej opinii, która dodatkowo podała, że przeprowadzony przez powoda zbiór gryki (tzw. dwufazowy) był prawidłowy. Pozwany nie zdołał zakwestionować powyższych dowodów. Fakt, iż szacunek na podstawie pokosu mógł być przeprowadzony z pewnym utrudnieniem - na co wskazuje opinia - nie jest równoznaczne z wykluczeniem takiej możliwości. Stąd przyjąć należało, że pozwany, który dobrowolnie zrezygnował z przeprowadzenia wyceny, godził się na przyjęcie hipotetycznej wysokości szkody. Ponadto jak wynika z protokołu mediacji przeprowadzonej 28 października 2010 r. Prezes <span class="anon-block"> Koła (...)</span> jednoznacznie wskazał, że tylko rozprawa sądowa może zmienić stanowisko pozwanego co do wysokości szkody. </em> </p> <p> <em> <!-- --> Zdaniem Sądu Okręgowego przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało zasadność roszczenia co do zasady. Nie istnieją żadne negatywne przesłanki, enumeratywnie wymienione w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 (art. 48)">art. 48 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie</a>, które mogłyby zniweczyć uprawnienie powoda do odszkodowania. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji przepisy Rozporządzania Ministra Środowiska z dnia 08 marca 2010 r. w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych nie mają charakteru ius cogens, stąd hipotetyczna wysokość szkody nie narusza w żaden sposób regulacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322 § 4;art. 322 § 4 ust. 7)">§ 4 ust. 7</a>. Zgodnie z tym przepisem wysokość odszkodowania ustala się, mnożąc rozmiar szkody przez cenę skupu danego artykułu rolnego, a w przypadku gdy nie jest prowadzony skup - cenę rynkową z dnia ostatecznego szacowania szkody, w rejonie powstania szkody. Wysokość odszkodowania pomniejsza się odpowiednio o nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania. Ustawodawca nie posłużył się tu jednak pojęciem szkody rzeczywistej, ponadto, gdyby przyjąć pogląd skarżącego, przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 322)">art. 322 k.p.c.</a> okazałby się w praktyce bez znaczenia. </em> </p> <p> <em> <!-- --> W zakresie pomniejszenia szkody o nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania stwierdzić należy, że pozwany w toku postępowania nie podnosił powyższej kwestii, tj. nie zgłosił na tę okoliczność wniosków dowodowych, nadto nie wskazywał też na hipotetyczną wysokość wydatków, która mogłaby zostać uwzględniona w wyliczeniach biegłego. Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego, wykoszenia pola dla powoda dokonał <span class="anon-block">S. W.</span> w ramach rewanżu za to, że powód częstokroć podwozi go swoim samochodem. </em> </p> <p> <em> <!-- --> Sąd Okręgowy nie doszukał się również naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> polegającym na przekroczeniu przez Sąd I instancji zasad swobodnej oceny dowodów. Wielkość powierzchni pola gryki została wykazana przez powoda za pomocą dowodu z zeznań świadka <span class="anon-block">S. W.</span>, który podał, że skosił 1/3 część pola, jednakże z uwagi na znaczne zniszczenia gryki odstąpił od dalszej pracy. Ponadto w protokole oględzin nie zawarto żadnych zastrzeżeń dotyczących opisu jakości i stanu uprawy – gdyby w istocie założyć, że tylko nieznaczna część pola została uszkodzona, to pozwany, jako strona sporządzająca protokół powinna takie informacje w nim zawrzeć. Oprócz jednak wskazania, że obszar całej uprawy wynosi 3,30 ha i stwierdzenia faktu zniszczeń przez zwierzynę w uprawie gryki, we powołanym dokumencie nie ma żadnych istotnych wiadomości w tym zakresie. Równocześnie Sąd Okręgowy stwierdza, że strona pozwana nie udowodniła, aby powód w jakikolwiek sposób zdołał wykorzystać plony gryki. Pozwany, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, był obecny na rozprawie 8 czerwca 2011 r., kiedy to dopuszczono dowód z przesłuchania powoda, niemniej nie zadał on <span class="anon-block">C. J.</span> żadnych pytań w zakresie ewentualnej możliwości wykorzystania zbiorów. </em> </p> <p> <em> <!-- --> Z uwagi na rządzącą procesem cywilnym zasadę kontradyktoryjności, Sąd Okręgowy uznał, że strona pozwana nie podjęła inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania bezzasadności tak podstawy faktycznej, jak i prawnej żądania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>) i z tej przyczyny oddalił apelację na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </em> </p> </div>