I ACa 953/12

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I ACa 953/12</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 18 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="173"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Michał Kłos (spr.)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Lilla Mateuszczyk</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SSO del. Paweł Hochman</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Julita Postolska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. w Łodzi</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">B. K.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o zadośćuczynienie</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi</p> <p>z dnia 25 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 753/10</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację. </strong> </p> <p>I ACa 953 / 12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> Towarzystwa (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">B. K.</span> kwotę 170.000 zł z tytułu zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami liczonymi w następujący sposób: od kwoty 80.000 zł od dnia 11 maja 2006 r., od kwoty 80.000 zł od dnia 16 czerwca 2009 r. do dnia zapłaty i od kwoty 10.000 zł od dnia 19 marca 2012 r. do dni zapłaty, ustalił, że pozwany odpowiada za dalsze mogące wystąpić w przyszłości, skutki wypadku powódki zaistniałego w dniu 14 sierpnia 2005 r. w następstwie którego powódka doznała szkody, oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny podziela:</p> <p>Powódka w dniu 14 sierpnia 2005 r. doznała obrażeń w wyniku wypadku komunikacyjnego, spowodowanego przez kierowcę ubezpieczonego przez stronę pozwaną. W wyniku wypadku powódka doznała ogólnego potłuczenia, licznych ran tłuczonych, stłuczenia płuca, złamania w obrębie bliższej i dalszej nasady prawej kości ramiennej i złamania trzonu prawej kości udowej. Po wypadku powódka przebywała w szpitalu do dnia 21 października 2005 r., przez kilka pierwszych dni pozostawiając nieprzytomna, a później na oddziale rehabilitacyjnym w okresie od dnia 21 listopada do 16 grudnia 2005 r. Po stwierdzeniu zrostu złamań w dniach 19 – 20 grudnia 2005 r. usunięto metalowe zespolenia z prawej kości ramiennej a po upływie miesiąca z prawej kości udowej. Po opuszczeniu szpitala powódka pozostawała pod opieką poradni neurologicznej i dermatologicznej.</p> <p>Przez cztery miesiące po opuszczeniu szpitala powódka wymagała pomocy osób trzecich w szerokim zakresie ( ok. 8 godzin dziennie), co było związane z brakiem sprawności kończyn. W późniejszym okresie – przez ok. 2 miesiące – nadal w ograniczonym zakresie musiała korzystać z pomocy członków rodziny.</p> <p>Obrażenia doznane przez powódkę dały trwały uszczerbek na zdrowiu z przyczyn ortopedycznych w wysokości 20 % i z tytułu chirurgii plastycznej w wysokości 24 %. Ponadto powódka cierpi na encefalopatię pourazową, dającą 70 % trwałego uszczerbku na zdrowiu.</p> <p>W następstwie obrażeń doznanych w trakcie wypadku u powódki pozostały liczne blizny pourazowe i pooperacyjne twarzy, szyi, klatki piersiowej, kończyny dolnej prawej i obu kończyn górnych.. Blizny te nie ograniczają ruchomości narządów ruchu, nie kwalifikują się do korekty chirurgiczno – plastycznej. Ich widoczność może być zmniejszona w wyniku systematycznego stosowania maści leczniczych, witaminowych i peelingujących a także zabiegów laserowych.</p> <p>U powódki ujawniło się obniżenie sprawności intelektualnej na podłożu zmian organicznych OUN. Objawia się to koniecznością poświęcenia znacznie więcej czasu na naukę, niż było to konieczne przed wypadkiem, co i tak nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Ujawniły się również zaburzenia depresyjne. Powódka czuje się nieatrakcyjna fizycznie, gorsza, jest labilna emocjonalnie. Z tych powodów wymaga leczenia psychiatrycznego. Odczuwa bóle głowy, ma mniejsze czucie w prawej dłoni. Zakres cierpień fizycznych i psychicznych powódki w związku z doznanym wypadkiem był znaczny, co związane jest z bólem, strachem, koniecznością pobytów w szpitalu i poddania się operacjom, wreszcie koniecznością leżenia w łóżku i codziennymi ograniczeniami.</p> <p>W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne i ustaliwszy, że powódka otrzymała od strony pozwanej kwotę 90.000 zł z tytułu zadośćuczynienia, 8.606 zł z tytułu odszkodowania oraz 100.000 zł tytułu skapitalizowanej renty Sąd pierwszej instancji uznał, że kwotą odpowiednią z tytułu zadośćuczynienia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> jest suma 260.000 zł. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. O odsetkach ustawowych od zasądzonych kwot Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 14;art. 14 ust. 1)">art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> ( Dz. U. nr 124, poz. 1152 ze zm. dalej jako: „ustawa z 2003 r.”), przyjmując jako początek ich biegu pierwszy dzień po upływie trzydziestodniowego terminu od dat w których powódka składała żądania zapłaty w postępowaniu likwidacyjnym.</p> <p>Powyższy wyrok w części oddalającej powództwo w zakresie zadośćuczynienia oraz w zakresie początkowego terminu odsetek zaskarżyła powódka. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445)">art. 445 k.c.</a> polegającą na stwierdzeniu, iż tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę powódki odpowiednią kwotą jest dodatkowo suma 170.000 zł, która jest nieodpowiednia, naruszenie prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegające na stwierdzeniu iż rokowania powódki należy uznać jako dobre. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych UFG i PBUK przez jego niewłaściwe zastosowanie tj. zasądzenie odsetek ustawowych po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia. W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na rzecz powódki dodatkowo kwoty 140.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 marca 2012 r. oraz zmianę terminu początkowego odsetek ustawowych zgodnie z żądaniem pozwu oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Pozwana wniosła o oddalenie apelacji.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja nie jest uzasadniona.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, Sąd pierwszej instancji miał podstawy – w świetle zgromadzonego w sprawie materiału procesowego – do uznania, że rokowania powódki należy określić jako raczej dobre. Opierał się w tym względzie na opinii biegłego ortopedy. Wbrew jednak odmiennemu poglądowi apelującej, nie oznacza to, że nie dostrzegł opinii biegłego z zakresu chirurgii plastycznej. Opinia ta została wzięta pod uwagę co jednak znalazło wyraz w ustaleniu wysokości zadośćuczynienia. Ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji a także przez Sąd Apelacyjny wskazują na to, że powódka stosunkowo dobrze poradziła sobie z konsekwencjami wypadku w sferze psychicznej i psychologicznej a także neurologicznej. W 2012 r. zdała bowiem maturę i – jak wynika z niespornych ustaleń poczynionych w postępowaniu apelacyjnym - dostała się na studia. Oznacza to, że – pomimo znacznego orzeczonego przez biegłych procentowego uszczerbku na zdrowiu zwłaszcza w sferze neurologicznej i psychiatrycznej - organizm powódki poradził sobie z chorobą. Powódka, przy pewnych ograniczeniach w sferze władz poznawczych stwierdzonych opiniami biegłych, mogła kontynuować kształcenie. Ponadto jej sytuacja życiowa nie uległa destabilizacji. Ma to znaczenie dla rozmiaru krzywdy, podlegającej wyrównaniu na drodze zadośćuczynienia.</p> <p>Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że rozmiar cierpień fizycznych doznanych przez powódkę, doznania psychiczne wyrażające się w skazaniu na pomoc innych osób, pobytach w szpitalu i poddaniu się operacjom, poczuciu osamotnienia, braku akceptacji własnego wyglądu, świadomości pewnych deficytów w sferze intelektualnej, szczegółowo ustalone przez Sąd Okręgowy uzasadniają przyjęcie zadośćuczynienia na poziomie 260.000 zł. Na krzywdę powódki składa się także rozmiar blizn, które w istocie nie są do usunięcia a których dolegliwość jest znaczna zważywszy na wiek powódki. W ocenie Sądu Apelacyjnego, kwota 260.00 zł jest jednak sumą na tyle znaczną, że rekompensuje powyższą krzywdę.</p> <p>Nie bez znaczenia jest również fakt, że strona pozwana w postępowaniu likwidacyjnym stosunkowo szybko wypłaciła powódce znaczne kwoty. Po zgłoszeniu żądania w dniu 9 marca 2006 r. zapłaty sumy 70.000 zł pozwana przyznała całą żądaną sumę już 21 marca 2006 r. – ( k. 4 i 32 akt szkodowych ). Następnie przyznano dalszą kwotę 20.000 zł. Sumy te wprawdzie nie stanowiły pełnej indeminizacji jej szkody, były jednak poważnym wsparciem budżetu domowego jej rodziców w okresie, w którym powódka najbardziej potrzebowała pomocy. Także szkoda w sferze majątkowej została pokryta przez pozwane towarzystwo ubezpieczeniowe bez nieuzasadnionej zwłoki znaczącą kwotą łącznie 108.606 zł. Były to zachowania, które miały wpływ na rozmiar krzywdy albowiem w najtrudniejszym okresie pozwoliły na finansową rekompensatę dolegliwości.</p> <p>Ustalenie należnego zadośćuczynienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> jest wynikiem oceny sądu całokształtu cierpień fizycznych i doznań w sferze życia psychicznego składających się na pojęcie krzywdy. Jest zatem przejawem tzw. oceny sędziowskiej. Oznacza to, że przed sądem apelacyjnym ocena ta może zostać skutecznie zakwestionowana w oparciu o zarzuty czynione zarówno w płaszczyźnie prawa procesowego jak i materialnego, albowiem sąd ten jest sądem merytorycznym, ma zatem pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378)">art. 378 k.p.c.</a>). Apelujący musi jednak wykazać, że dokonując tej oceny Sąd pierwszej instancji bądź nie wziął pod uwagę któregoś z czynników mających wpływ na rozmiar krzywdy, bądź niewłaściwie czynnik ten rozważył. W konsekwencji sąd odwoławczy może dokonać korekty wysokości zasądzonego zadośćuczynienia tylko wtedy, gdy jest ono rażąco nieodpowiednie ( tak wyrok SA w Poznaniu z dnia 4 marca 2010 r., I ACa 141 – 10, Lex nr 628178, SA w Katowicach z dnia 19 marca 2010 r., I ACa 52 / 10, Lex nr 1120377 ).</p> <p>Mając powyższe względy na uwadze, należało uznać, że zarzuty odnoszące się do wysokości ustalonego w sprawie zadośćuczynienia są chybione.</p> <p>Nie można było również podzielić zarzutów dotyczących początku terminu biegu odsetek od zasądzonych kwot. Powódka w pozwie wnosiła o zasądzenie kwoty 160.000 zł zaś odsetek ustawowych w sposób następujący: od kwoty 80.000 zł od dnia 7 kwietnia 2006 r. do dnia zapłaty zaś od kwoty 80.000 zł od dnia 14 maja 2009 r. W piśmie procesowym z dnia 19 marca 2012 r. rozszerzyła powództwo o kwotę 150.000 zł z ustawowymi odsetkami do daty rozszerzenia pozwu – ( k. 196 ). Powyższe żądanie podtrzymane zostało do końca postępowania – ( k. 220 ). Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zasadził odsetki od kwoty 80.000 zł od dnia 11 maja 2006 r. a zatem od następnego dnia po upływie 30 dni od daty zgłoszenia żądania zapłaty sumy 170.000 zł w postępowaniu likwidacyjnym – ( k. 58 akt szkodowych ). Odsetki od kolejnej kwoty 80.000 zł zostały zasądzone od dnia następującego po upływie 30 dni od zgłoszenia żądania zapłaty zadośćuczynienia w łącznej kwocie 300.000 zł – ( k. 15 ). To oznacza, że nie naruszył Sąd pierwszej instancji dyspozycji art. 14 ust. 1 ustawy z 2003 r.</p> <p>Mając powyższe względy na uwadze, jak również treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, należało orzec jak w sentencji.</p> </div>