Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I ACa 974/12

Sądy powszechne2012-12-20
Sygnatura
I ACa 974/12
Data orzeczenia
2012-12-20
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Bożena BłaszczykKrystyna GolinowskaWincenty Ślawski (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 974/12</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 20 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="173"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Wincenty Ślawski</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Bożena Błaszczyk</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SSO del. Krystyna Golinowska (spr.)</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Jacek Raciborski</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. w Łodzi</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. M.</span> i <span class="anon-block">M. H.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. C.</span> </strong> </p> <p>o ochronę dóbr osobistych</p> <p>na skutek apelacji powodów</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi</p> <p>z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 1732/10</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację. </strong> </p> <p>Sygn. akt I ACa 974/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie z dnia 24 sierpnia 2010 r. <span class="anon-block">A. M.</span>, <span class="anon-block">M. H.</span> i <span class="anon-block">L. R.</span> wnieśli o zobowiązanie pozwanego <span class="anon-block">M. C.</span> do „wycofania się z twierdzeń”, jakie pozwany zawarł w środku zaskarżenia od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym w sprawie X GNc 345/10 Sądu Okręgowego w Łodzi z powództwa <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...) spółce z o.o.</span> oraz do „wycofania się ze swoich twierdzeń” zawartych w zawiadomieniu o możliwości popełnienia przestępstwa złożonym przez powodów w prokuraturze, ponieważ twierdzenia pozwanego naruszają dobra osobiste powodów. Powodowie <span class="anon-block">A. M.</span> i <span class="anon-block">M. H.</span> wnieśli nadto o zasądzenie od pozwanego kwoty 10000 zł. na rzecz <span class="anon-block"> Fundacji (...)</span> oraz zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania.</p> <p>W toku postępowania powód <span class="anon-block">L. R.</span> cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczeń dochodzonych pozwem, wobec czego postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. Sąd umorzył postępowanie w sprawie z powództwa <span class="anon-block">L. R.</span> przeciwko <span class="anon-block">M. C.</span>.</p> <p>Pozostali powodowie zmodyfikowali żądanie pozwu w ten sposób, że wnieśli o zobowiązanie pozwanego do złożenia oświadczenia, że <span class="anon-block">faktury VAT nr (...)</span>_1 z 30 grudnia 2008 r. oraz nr <span class="anon-block"> (...)</span>_1 z dnia 6 maja 2010 r. nie zostały sfałszowane tylko wystawione i zaksięgowane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, protokoły zdawczo – odbiorcze odnoszące się do tych faktur z dnia 30 grudnia 2008 r. nie zostały sfałszowane tylko wystawione na poświadczenie usług, a wydruk korespondencji mailowej nie jest falsyfikatem tylko odzwierciedleniem prowadzonej miedzy stronami korespondencji, a także o zobowiązanie pozwanego do złożenia oświadczenia, że powodowie nie działali w celu wyłudzenia wartości materialnych na rzecz <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, tylko działali w celu dochodzenia praw tej spółki przed sądem, nie działali też na szkodę <span class="anon-block"> spółki z o.o. (...)</span>, przy czym oświadczenie to pozwany winien złożyć powodom z podpisem notarialnie poświadczonym oraz przesłać je powodom listem poleconym. W oświadczeniu tym pozwany ma nadto przeprosić powodów za pomówienia ich o fałszerstwo dokumentów, próbę wyłudzenia i działanie na szkodę <span class="anon-block"> spółki (...)</span>. Popierali również bez zmian żądanie o zasądzenie od pozwanego zadośćuczynienia na wskazany w pozwie cel społeczny.</p> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo.</p> <p>Sąd I instancji ustalił, że <span class="anon-block"> spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> oraz <span class="anon-block"> (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Ł.</span> współpracowały ze sobą, świadcząc sobie wzajemnie usługi. Powodowie <span class="anon-block">A. M.</span> i <span class="anon-block">M. H.</span> są prokurentami <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, zaś <span class="anon-block">L. R.</span> jest prezesem zarządu tejże spółki. Pozwany <span class="anon-block">M. C.</span> jest prezesem zarządu spółki <span class="anon-block">K.</span>, zaś <span class="anon-block">L. R.</span> jest członkiem zarządu tej spółki.</p> <p>W dniu 30 grudnia 2008 r. <span class="anon-block"> spółka (...)</span> wystawiła <span class="anon-block"> spółce (...)</span> <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span>_1 na kwotę 122000 zł, zaś w dniu 6 maja 2010 r. <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span>_1 na kwotę 30012 zł. W związku z brakiem zapłaty należności objętych powyższymi fakturami <span class="anon-block"> spółka (...)</span> wystąpiła na drogę sądową o ich zapłatę. Sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym w <span class="anon-block">Ł.</span> pod sygn. akt X GNc 345/10 i w dniu 5 lipca 2010 r. wydany został nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym przeciwko <span class="anon-block"> spółce (...)</span>. Nakaz zapłaty jest obecnie prawomocny.</p> <p> <span class="anon-block">M. C.</span> w imieniu <span class="anon-block"> spółki (...)</span> wniósł zarzuty od nakazu zapłaty, w których wskazał między innymi, że „załączone do pozwu o zapłatę w postępowaniu nakazowym dowody zostały sfałszowane przez osoby związane z powodem tj.: <span class="anon-block">L. R.</span>, <span class="anon-block">A. M.</span> i <span class="anon-block">M. H.</span> w celu wyłudzenia kwoty 152.012,00 zł od <span class="anon-block"> firmy (...) Sp. z o.o.</span>”. Podniósł nadto, że jego zdaniem „<span class="anon-block">L. R.</span> ma poważne problemy finansowe, w związku z czym usiłuje niezgodnie z prawem, bo posługując się sfałszowanymi dokumentami, wyłudzić od <span class="anon-block"> spółki (...)</span> pieniądze na rzecz <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, której jest jedynym właścicielem i prezesem”, a także iż „<span class="anon-block">L. R.</span> przekonał prokurentów <span class="anon-block"> spółki (...)</span> oraz <span class="anon-block">M. H.</span> do sporządzenia i podpisania fałszywych dokumentów, świadczących o rzekomym wykonaniu usługi, która w tamtym czasie wykonana nie została.” <span class="anon-block">M. C.</span> wskazał, że „<span class="anon-block">L. R.</span> nigdy nie angażował się w działalność <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, zatem zawarcie w tajemnicy przed prezesem zarządu spółki<span class="anon-block">(...)</span>dwóch umów, które skutkowały wystawieniem faktur VAT na znaczne kwoty pieniędzy na korzyść własnej <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, uznaje za działanie na niekorzyść <span class="anon-block"> spółki (...)</span> poprzez próbę wyłudzenia od niej pieniędzy za niewykonanie usługi”.</p> <p>Pozwany złożył również zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa stypizowanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">artykule 270 § 1 kk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 271;art. 271 § 1)">271 § 1 kk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 271;art. 271 § 3)">271 § 3 kk</a>, 585 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (§ 1)">§ 1 ksh</a>. Podał, że do popełnienia przestępstw mogło dojść w związku z funkcjonowaniem <span class="anon-block"> spółek (...)</span> oraz <span class="anon-block">(...)</span>. Pozwany wskazał, że ma powody, by twierdzić, że dokumenty dołączone do pozwu w sprawie XGNc 345/10 Sądu Okręgowego w Łodzi zostały sfałszowane przez osoby związane z <span class="anon-block"> firmą (...)</span>, to jest przez <span class="anon-block">L. R.</span>, <span class="anon-block">A. M.</span> oraz <span class="anon-block">M. H.</span> w celu wyłudzenia kwoty 152012 zł od <span class="anon-block"> firmy (...) Sp. z o.o.</span> <span class="anon-block">M. C.</span> w zawiadomieniu o możliwości popełnienia przestępstwa zawarł te same przypuszczenia, które wyraził w zarzutach od nakazu zapłaty. Podał między innymi, że jego zdaniem „<span class="anon-block">L. R.</span> ma poważne problemy finansowe, w związku z czym usiłuje niezgodnie z prawem, bo posługując się sfałszowanymi dokumentami, wyłudzić od <span class="anon-block"> spółki (...)</span> pieniądze na rzecz <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, której jest jedynym właścicielem i prezesem”. „<span class="anon-block">L. R.</span> przekonał prokurentów <span class="anon-block"> spółki (...)</span> oraz <span class="anon-block">M. H.</span> do sporządzenia i podpisania fałszywych dokumentów, świadczących o rzekomym wykonaniu usługi, która w tamtym czasie wykonana nie została.” <span class="anon-block">M. C.</span> wskazał, że „<span class="anon-block">L. R.</span> nigdy nie angażował się w działalność <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, zatem zawarcie w tajemnicy przed prezesem zarządu spółki <span class="anon-block">(...)</span>dwóch umów, które skutkowały wystawieniem faktur VAT na znaczne kwoty pieniędzy na korzyść własnej <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, uznaje za działanie na niekorzyść <span class="anon-block"> spółki (...)</span> poprzez próbę wyłudzenia od niej pieniędzy za niewykonanie usługi”. W konsekwencji <span class="anon-block">M. C.</span> wskazał, że <span class="anon-block">L. R.</span>, <span class="anon-block">A. M.</span> oraz <span class="anon-block">M. H.</span> mogli dopuścić się fałszerstwa <span class="anon-block">faktury VAT nr (...)</span>_1 z 30 grudnia 2008 r., protokołu zdawczo – odbiorczego z 30 grudnia 2008 r., <span class="anon-block">faktury VAT nr (...)</span>_1 z 6 maja 2010 r., protokołu zdawczo – odbiorczego z 30 grudnia 2008 r., korespondencji elektronicznej, mogli posługiwać się nieistniejącym adresem spółki, posługiwać się wyżej wymienionymi dokumentami w celu wyłudzenia wartości materialnych na korzyść <span class="anon-block"> spółki (...)</span> oraz działać na szkodę <span class="anon-block"> firmy (...) Sp. z o.o.</span> </p> <p>Uchwałą podjętą na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników w dniu 6 sierpnia 2010 r. <span class="anon-block">M. C.</span> został odwołany z funkcji prezesa zarządu spółki <span class="anon-block">(...)</span>. Obecnie przed Sądem Okręgowym w <span class="anon-block">Ł.</span> toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały.</p> <p>Powyższy stan faktyczny nie był sporny między stronami, został ustalony przede wszystkim na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów oraz w oparciu o zeznania stron, które uznane zostały za wiarygodne przez Sąd Okręgowy.</p> <p>Powodowie domagają się ochrony dobra osobistego w postaci dobrego imienia, które korzysta z ochrony prawnej w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 kc.</a> W ocenie sądu I instancji brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że pozwany dopuścił się działań naruszających to dobro osobiste. <span class="anon-block">A. M.</span> i <span class="anon-block">M. H.</span> nie przywołali żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać, że ich dobre imię, bądź też inne dobro osobiste zostało naruszone. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że o okolicznościach postępowania cywilnego toczącego się na skutek zarzutów od nakazu zapłaty, jak i o okolicznościach postępowania karnego wywołanego zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa nie wiedziały inne, niż zainteresowane osoby. Pozwany swoich wątpliwości, co do możliwości dopuszczenia się przez powodów fałszerstwa dokumentów, czy też podjęcia próby wyłudzenia środków finansowych nie zgłaszał osobom postronnym, a jedynie powołanym do rozstrzygania spraw cywilnych i ścigania przestępstw organom, to jest Sądowi oraz Prokuraturze. Naturalnym jest, że sam udział w postępowaniu cywilnym, czy też karnym wiązał się dla powodów z określonymi uciążliwościami i mógł być stresujący, co nie oznacza jednak, że można automatycznie mówić o naruszeniu dobrego imienia powodów, czy też o nękaniu.</p> <p>Sąd Okręgowy zauważył, że działanie pozwanego polegające na złożeniu zarzutów od nakazu zapłaty oraz zawiadomieniu organów ścigania przestępstw o możliwości popełnienia przestępstwa zostało podjęte w ramach obowiązującego porządku prawnego, w ramach kompetencji adresatów tych pism, a w rezultacie pozbawione było cech bezprawności. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeks postępowania cywilnego</a> daje pozwanemu uprawnienie do złożenia zarzutów od nakazu zapłaty, a jednocześnie nakłada obowiązek przedstawienia w piśmie wszelkich zarzutów, okoliczności faktycznych i dowodów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 493)">art. 493 kpc</a>). <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">Kodeks postępowania karnego</a> statuuje natomiast społeczny obowiązek każdego obywatela zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 304;art. 304 § 1)">art. 304 § 1 kpk</a>). Sąd wskazał, że zarówno w treści wspomnianego środka zaskarżenia, jak i zawiadomienia <span class="anon-block">M. C.</span> wyraził jedynie przypuszczenie, że powodowie mogli dopuścić się opisanych przez niego przestępstw.</p> <p>Sąd I instancji wskazał również, że w ramach obowiązującego porządku prawnego dopuszczalne są określone działania, które ze swej istoty mogą dotykać dóbr osobistych człowieka, takich jak jego cześć (dobre imię). Zachowaniem takim może być wystąpienie przez oskarżyciela z aktem oskarżenia w postępowaniu karnym, czy też wystąpienie z wnioskiem o ukaranie w postępowaniu dyscyplinarnym. Każda z tych czynności, podobnie jak zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez określoną osobę polega na przypisaniu określonych zachowań ocenianych negatywnie, a więc obiektywnie może naruszać dobro osobiste człowieka. Są to jednak działania prawnie dopuszczalne, a więc jeżeli nie wykraczają poza granice działania w ramach porządku prawnego, to nie są bezprawne i nie prowadzą do powstania roszczeń zmierzających do ochrony dóbr osobistych. Bezprawność oznacza zachowanie sprzeczne z prawem. Jeżeli więc obowiązujące przepisy przewidują określone procedury, to działanie w ich ramach z reguły nie jest bezprawne. Tylko jeżeli w toku takich prawnie uregulowanych procedur dochodzi do wyraźnego, poważnego naruszenia przepisów, zwłaszcza w sposób powodujący wykroczenie poza cel i niezbędność postępowania, to nie jest wykluczone uznanie bezprawności takiego działania (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 2005 roku, II PK 393/04, OSNP 2006/11-12/176<em> <!-- -->)</em>. Ponadto, jak wywiódł Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 grudnia 1998 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I ACa 1004/98, zarówno zawiadomienie o przestępstwie, jak i wskazanie osoby podejrzanej mieszczą się w granicach prawa. Mogłyby przekraczać je wyłącznie wówczas, gdyby takie zawiadomienie i wskazanie konkretnej osoby podejrzanej dokonane było oczywiście ze złym zamiarem i pełną świadomością nieprawdy takiego twierdzenia (Apel.-W-wa 1999/3/2)<em> <!-- -->. </em>W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do twierdzenia, że złożenie przez <span class="anon-block">M. C.</span> zarzutów od nakazu zapłaty, czy też zawiadomienia o możliwości popełnienia przez powodów przestępstwa dokonane było oczywiście ze złym zamiarem, czy też z obrazą obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie takich ustaleń i rozważań Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, iż nie zostały spełnione wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 kc</a> przesłanki odpowiedzialności pozwanego z tytułu naruszenia dóbr osobistych powodów, co skutkowało oddalenie powództwa.</p> <p>Powyższy wyrok zaskarżyli apelacją powodowie w części dotyczącej oddalenia powództwa w zakresie żądania przeproszenia powodów.</p> <p>Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucili naruszenie norm prawa materialnego, w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24)">art. 23 i 24 kc</a> oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Podnieśli, że niezasadne pomówienie o fałszerstwo i wyłudzenie narusza godność osobistą człowieka. W okolicznościach sprawy jest to szczególnie dotkliwe, bowiem powódka wykonuje zawód księgowej, a powód jest nauczycielem akademickim, profesorem i prodziekanem Wydziału Chemii <span class="anon-block"> (...)</span>. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem sądu I instancji, że dla oceny sprawy ma istotne znaczenie fakt, że pozwany pomówił powodów w pismach skierowanych do zamkniętego grona adresatów. Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że w razie działania „w cztery oczy” każdego człowieka można obrazić i poniżyć, nie naruszając jego dóbr osobistych. Wbrew wywodom sądu powodowie wyraźnie podkreślali, że dotknęły ich kategoryczne i rzekomo niepozostawiające wątpliwości twierdzenia, a nie tylko przypuszczenia pozwanego dotyczące możliwości popełnienia przestępstwa. W aktach sprawy o zapłatę nie znajduje się przy tym żaden dokument podpisany przez powoda <span class="anon-block">M. H.</span>, a mimo to został oskarżony o popełnienie przestępstwa. Nie należy się również zgodzić, że pozwany działał w ramach porządku prawnego, skoro powiadomił organy ścigania o popełnieniu przestępstwa, którego nie popełniono. Również w postępowaniu cywilnym, wnosząc zarzuty od nakazu zapłaty pozwany mógł obrać inną linię obrony, zmierzającą do wykazania niezasadności powództwa bez pomawiania skarżących o czyny zabronione.</p> <p>Ponadto skarżący podnieśli, że niewyeliminowanie z obiegu prawnego zaskarżonego wyroku powoduje, iż pozwany może nadal rozpowszechniać informacje, że powodowie dopuścili się przestępstw fałszerstwa i oszustwa, ponieważ ewentualne powództwo o naruszenie dóbr osobistych zostanie odrzucone, z uwagi na prawomocne osądzenie przedmiotowej sprawy. W tych warunkach utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku pozbawia powodów obrony przed powtarzaniem przez pozwanego nieprawdziwych zarzutów. Tymczasem sąd I instancji nie zrealizował prawa skarżących do prawnej ochrony ich godności osobistej i dobrego imienia.</p> <p>W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i zobowiązanie pozwanego do przeproszenia powodów, ewentualnie o jego uchylenie w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Łodzi zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>.</p> <p>Wbrew twierdzeniom skarżących stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Ustaleń tych Sąd Okręgowy dokonał zgodnie z regułami określonymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a>, w oparciu o wszechstronnie przeanalizowany, oceniony zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego materiał dowodowy, Skarżący nie wykazali by tak ujęte kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały przez Sąd ten naruszone, prowadząc do ustaleń niezgodnych z materiałem dowodowym. Skuteczne podniesienie zarzutu poczynienia ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym nie może polegać na zaprezentowaniu ustalonego przez skarżącego, na podstawie własnej oceny dowodów stanu faktycznego, a wymaga wskazania przy użyciu argumentów jurydycznych rażącego naruszenia wyżej powołanych dyrektyw oceny dowodów (por. wyrok SN z 18 czerwca 2004 r. sygn. akt II CK 369/03).</p> <p>W tej sytuacji sąd odwoławczy przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez sąd I instancji za własne.</p> <p>Jak zasadnie wskazał sąd I instancji, z treści przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 kc</a> wynika w sposób jednoznaczny, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest zarazem warunkiem koniecznym udzielenia podmiotowi ochrony o charakterze niemajątkowym. Zauważyć należy, że pojęcie działania bezprawnego nie jest w nauce i orzecznictwie w pełni ujednolicone, jednakże można uznać za ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, iż bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawnymi, z porządkiem prawnym lub z zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę a nawet świadomość sprawcy. Natomiast wina jest przesłanką żądania opartego na przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 kc.</a> </p> <p>Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykazywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działania w ochronie uzasadnionego interesu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt II CSK 144/08).</p> <p>W rozpoznawanej sprawie należało rozważyć dwie pierwsze okoliczności jako wyłączające bezprawność. W tym przedmiocie dokonana przez Sąd Okręgowy ocena przyjmująca, że działania pozwanego zostały podjęte w obronie przysługujących mu praw podmiotowych także jako strony procesu i nie przekraczały dopuszczalnych ram, a więc nie były bezprawne, jest prawidłowa i należycie umotywowana. Sam fakt wszczęcia, czy prowadzenia postępowań skargowego, odwoławczego, czy sądowego prowadzonych na podstawie przepisów prawa, nie może być zakwalifikowane jako naruszenie dóbr osobistych. W przeciwnym razie powództwo o ochronę tych dóbr mogłoby prowadzić do irracjonalnej konkluzji, że przewidziane prawem postępowanie jest w ogóle niedopuszczalne, ponieważ w subiektywnym odczuciu obwinionego narusza jego dobra osobiste. Co do zasady, również złożenie do organów ścigania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, jest działaniem w ramach obowiązującego porządku prawnego. Jak wskazał trafnie sąd I instancji działanie takie jest zgodne z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 304;art. 304 § 1)">art. 304 § 1 kpk</a>. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt III CKN 777/98, w treści którego stwierdzono, że złożenie doniesienia do organów ścigania jako działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego wyłącza bezprawność działań naruszających dobra osobiste, jeżeli zostało dokonane w granicach określonych tym porządkiem prawnym, to jest pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami, jest rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością. Nie może też wykraczać poza niezbędną dla określonych prawem celów potrzebę w zakresie wyrażanych ocen.</p> <p>Podkreślenia wymaga również, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydującego znaczenia nie ma subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stan psychiczny, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2001r., V CKN 195/01). W realiach rozpoznawanej sprawy uznać należy, że działania podjęte przez pozwanego w następstwie doręczenia mu odpisu nakazu zapłaty wydanego w sprawie z powództwa <span class="anon-block"> spółki (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> nie wykroczyły poza granice określone porządkiem prawnym tj. określoną linią obrony przyjętej przez pozwanego. Pozwany <span class="anon-block">M. C.</span> działał jako prezes zarządu spółki<span class="anon-block">(...)</span>pozwanej w sprawie X GNc 345/10 Sądu Okręgowego w<span class="anon-block">Ł.</span>. W skład jej organu wchodził również <span class="anon-block">L. R.</span>, będący jednocześnie prezesem zarządu spółki <span class="anon-block">(...)</span>. Materiał zgromadzony w sprawie daje przy tym podstawę do stwierdzenia, że pozwany i <span class="anon-block">L. R.</span> są skonfliktowani. Konflikt ten mógł utrudniać pozyskiwanie przez <span class="anon-block">M. C.</span> jako prezesa zarządu spółki <span class="anon-block">(...)</span> informacji o całokształcie współpracy między obiema spółkami, co mogło wywołać uzasadnione wątpliwości pozwanego co do prawidłowości części wystawionych faktur. Wątpliwości te zostały wyrażone w treści zarzutów od nakazu zapłaty, a w kilka dni później w treści zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa skierowanego do prokuratury. Zarzuty podniesione w obu pismach były praktycznie identyczne. Ich ostrze skierowane było przede wszystkim wobec <span class="anon-block">L. R.</span>, zaś powodowie zostali przywołani w ich treści jako prokurenci spółki. Co więcej pozwany wskazywał, że powodowie mogli działać z inspiracji <span class="anon-block">L. R.</span>. Rację mają skarżący, że w obu dokumentach pozwany sformułował zarzuty w sposób stanowczy. Jednak pamiętać należy, że były one reakcją na wszczęcie postępowania nakazowego w sprawie X GNc 345/10, skierowane były wyłącznie do organów państwa powołanych do rozstrzygania sporów i nie zostały w żaden sposób upublicznione. W szczególności nie zostały skierowane do wiadomości osób trzecich, np. kontrahentów obu spółek. W tych warunkach, w ocenie Sądu Apelacyjnego, przedmiotowe działanie pozwanego nie miało na celu stworzenie powszechnego, negatywnego wizerunku powodów przez nieograniczoną liczbę podmiotów. Zachowanie pozwanego nie było podyktowane zamiarem nieprawdziwego pomówienia powodów o postępowanie, które mogło narazić ich na utratę zaufania potrzebnego dla wykonywania przez nich zawodu czy działalności gospodarczej, a tym bardziej poniżyć go w opinii publicznej. Wywołane było jedynie tokiem postępowania w sprawie X GNc 345/10 Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">Ł.</span> i koniecznością niezwłocznego wniesienia środka zaskarżenia.</p> <p>W konsekwencji uznać należało, że sąd I instancji niewadliwie stwierdził, iż działania pozwanego podjęte wyłącznie w ramach prawnie uregulowanych procedur nie wykroczyły poza cel i niezbędność postępowania mającego na celu obronę praw spółki <span class="anon-block">(...)</span>, niezależnie od wyniku pojętych działań. Reasumując zgromadzony materiał dowodowy, nie daje podstaw do uznania przedmiotowych czynności pozwanego za bezprawne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 kc.</a> Tym samym, nie zachodzą przesłanki, uzasadniające uwzględnienie powództwa zgłoszonego w niniejszej sprawie.</p> <p>Nie można przy tym podzielić zapatrywania skarżących, że utrzymanie zaskarżonego wyroku pozbawia powodów obrony przed powtarzaniem przez pozwanego nieprawdziwych zarzutów. Ocenie sądu zostały poddane konkretne przytoczone w pozwie działania pozwanego. Ewentualne dalsze działania pozwanego mogą podlegać odrębnej ocenie w płaszczyźnie przepisów o ochronie dóbr osobistych.</p> <p>Z tych wszystkich względów apelacja podlegała oddaleniu.</p> </div>