IV Ka 965/25

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 27 stycznia 2026 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny–Odwoławczy w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> Sędzia Hanna Bartkowiak</p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: sekr. sąd. Angelika Kubiaczyk</strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. T. (1)</span> </strong> </p> <p>obwinionego z art. 119 § 1 kw</p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego</p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gnieźnie</strong> </p> <p>z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt II W 982/24</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 104;art. 104 § 1;art. 104 § 1 pkt. 6)">art. 104 § 1 pkt 6 kpw</a> uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania.</p> <p>Hanna Bartkowiak</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. T. (1)</span> </strong> został obwiniony o to, że:</p> <p>I.  w dniu 23 sierpnia 2024 r. o godzinie 19:12 w miejscowości <span class="anon-block">T.</span> na <span class="anon-block">ul. (...)</span> ze <span class="anon-block"> sklepu (...)</span> dokonał kradzieży 8 czekolad o łącznej wartości 135,92 złotych na szkodę <span class="anon-block"> sklepu (...)</span>, będąc uprzednio co najmniej dwukrotnie karany za podobne wykroczenia umyślne, dopuścił się w/w czynu w ciągu ostatnich 2 lat od ostatniego ukarania za podobne wykroczenia umyślne, tj. o wykroczenie z art. 119 § 1 kw;</p> <p>II.  w dniu 18 grudnia 2024 r. o godzinie 18.20 w miejscowości <span class="anon-block">T.</span> na <span class="anon-block">ul. (...)</span> ze <span class="anon-block"> sklepu (...)</span> dokonał kradzieży artykułów spożywczych o łącznej wartości 101,94 zł na szkodę <span class="anon-block">J. M.</span>, będąc uprzednio co najmniej dwukrotnie karany za podobne wykroczenia umyślne, dopuścił się w/w czynu w ciągu ostatnich 2 lat od ostatniego ukarania za podobne wykroczenia umyślne, tj. o wykroczenie z art. 119 § 1 kw.</p> <p>Sąd Rejonowy w Gnieźnie, wyrokiem zaocznym z dnia 6 maja 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II W 982/24 uznał obwinionego za winnego zarzucanego mu czynów z pkt I i II, popełnionych w sposób wyżej opisany, tj. za winnego wykroczeń z art. 119 § 1 kw i za to na podstawie art. 119 § 1 kw w zw. z art. 9 § 2 kw i w zw. z art. 38 § 1 kw wymierzył mu karę 20 dni aresztu.</p> <p>Na podstawie art. 119 § 4 kw Sąd orzekł też wobec obwinionego obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonego <span class="anon-block"> (...) SA</span> kwoty 135,92 zł tytułem równowartości ukradzionego mienia.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 121;art. 121 § 1)">art. 121 § 1 kpw</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 624;art. 624 § 1)">art. 624 § 1 kpk</a> zwolnił zaś obwinionego od obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kosztów procesu i nie wymierzył mu opłaty (k. 38).</p> <p>Od powyższego wyroku apelację wprost wniósł obwiniony <span class="anon-block">A. T. (1)</span>, nie kwestionując faktu, że dopuścił się powyższych wykroczeń, podniósł kwestię dotyczącą jego stanu zdrowia psychicznego. Wskazał, że jest osobą upośledzoną umysłowo, co mogło mieć wpływ na jego poczytalność. W związku z powyższym apelujący zawnioskował o poddanie go badaniu przez biegłych psychiatrów, a jednocześnie wspomniał, że jego dokumentacja znajduje się w Sądzie Rejonowym w Gnieźnie. Obwiniony nie sformułował wniosków końcowych oprócz ogólnego aby dać mu szanse i pozytywnie rozpatrzyć jego apelację (k. 41).</p> <p>Podniesiona w środku odwoławczym okoliczność dotycząca stanu zdrowia psychicznego obwinionego wymagała weryfikacji w toku postępowania apelacyjnego. W związku z tym, że obwiniony nie przedstawił żadnych dokumentów medycznych ani spraw, w których jego stan zdrowia psychicznego miałby być przedmiotem badania, zasięgnięto informacji z urzędu. Efektem tych czynności było uzyskanie przez Sąd Okręgowy następujących dokumentów z Sądu Rejonowego w Gnieźnie:</p> <p>- opinii sądowo-psychiatrycznej i psychologicznej co do <span class="anon-block">A. T. (1)</span> z dnia 2 grudnia 2024 r. w sprawie Prokuratury Rejonowej w Gnieźnie o sygn. akt 4233-4. Ds. 2858.2024, w związku z postawionym mu zarzutem popełnienia czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 200;art. 200 § 3)">art. 200 § 3 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 200 a;art. 200 a § 2)">art. 200a § 2 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12;art. 12 § 1)">art. 12 § 1 kk</a>, z której to opinii wynika rozpoznanie u badanego upośledzenia umysłowego umiarkowanego z zaburzeniami zachowania oraz stwierdzono zniesioną poczytalność, tj. przesłankę z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 31;art. 31 § 1)">art. 31 § 1 kk</a>,</p> <p>- opinii sądowo-seksuologicznej z dnia 22 czerwca 2025 r. wydanej w tej samej sprawie Prokuratury Rejonowej w Gnieźnie,</p> <p>- protokołu posiedzenia przed Sądem Rejonowym w Gnieźnie z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt II K 537/25 z przesłuchaniem biegłych wydających opinię w sprawie karnej <span class="anon-block">A. T.</span> wskazanej powyżej, z których wynika, że biegli widzą konieczność zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia badanego w zamkniętym szpitalu psychiatrycznym i wdrożenia leczenia farmakologicznego.</p> <p>Ponadto, Sąd Okręgowy z danych wskazanych w karcie karnej <span class="anon-block">A. T. (1)</span> wyłuskał, że przy wyroku skazującym z dnia 11 marca 2020r. w sprawie o sygn. II K 622/19 Sądu Rejonowego w Szubinie za ciąg kradzieży sklepowych z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12;art. 12 § 2)">art. 12 § 2 kk</a> powołano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 31;art. 31 § 2)">art. 31 § 2 kk</a>. Potwierdza to treść wyroku uzyskanego z ww. Sądu oraz opinia sądowo-psychiatryczna wydana w tamtej sprawie na etapie postępowania przygotowawczego. Z tejże opinii dwóch lekarzy psychiatrów z dnia 20 września 2019 r. wynika, że <span class="anon-block">A. T. (1)</span> leczy się psychiatrycznie od wielu lat ambulatoryjnie (brak bliższych danych), a opiniujący rozpoznali u badanego upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym oraz uznali, że w czasie popełnienia zarzucanych mu czynów (pięć kradzieży sklepowych głównie czekolad) miał w pełni zachowaną zdolność rozumienia ich znaczenia, przy znacznie ograniczonej zdolności do pokierowania swoim postępowaniem i w związku z tym biegli stwierdzili, że zachodzą warunki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 31;art. 31 § 2)">art. 31 § 2 kk</a>.</p> <p>Co istotne, w powyższych sprawach biegli lekarze zaopiniowali, że stan psychiczny podsądnego pozwala mu na udział w czynnościach procesowych, jednak <span class="underline"> <!-- -->ze względu na upośledzenie umysłowe umiarkowane nie zezwala mu na prowadzenie swojej obrony w sposób samodzielny i rozsądny, wymaga on pomocy profesjonalnego obrońcy</span>.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Apelacja obwinionego okazała się celowa, skutkując uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania.</p> <p>Przeprowadzone czynności dowodowe, zainicjowane przez apelującego spowodowały, że przed Sądem II instancji ujawniła się przesłanka z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 104;art. 104 § 1;art. 104 § 1 pkt. 6)">art. 104 § 1 pkt 6 kpw</a>, tj. bezwzględna przyczyna odwoławcza, powodująca konieczność uchylenia wyroku Sądu Rejonowego.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 21;art. 21 § 1;art. 21 § 1 pkt. 2)">art. 21 § 1 pkt 2 kpw</a> <span class="underline"> <!-- -->w postępowaniu w sprawie o wykroczenie obwiniony musi mieć obrońcę przed sądem jeżeli zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności</span>. W wypadku, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 21;art. 21 § 1;art. 21 § 1 pkt. 2)">art. 21 § 1 pkt 2 kpw</a>, obowiązek korzystania z pomocy obrońcy ustaje, jeżeli sąd uznaje za uzasadnioną opinię biegłego psychiatry, że czyn obwinionego nie został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan psychiczny obwinionego pozwala na udział w postępowaniu o prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Sąd zwalnia wówczas obrońcę w jego obowiązków.</p> <p>W sprawie obwinionego <span class="anon-block">A. T. (1)</span> prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gnieźnie pod sygn. akt II W 982/24, podsądny nie był poddany badaniu przez biegłego psychiatrę celem wydania opinii o stanie jego zdrowia psychicznego, w tym zbadania czy czynów, które obejmowały wnioski o ukaranie (sprawy połączono do wspólnego prowadzenia) nie popełnił w warunkach opisanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 17;art. 17 § 1)">art. 17 § 1</a> kw bądź <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 17;art. 17 § 2)">art. 17 § 2</a> kw. Organ orzekający nie miał żadnych wiadomości na temat stanu zdrowia psychicznego obwinionego, gdyż podczas przesłuchań na Policji nie był o to pytany, a sam także wyjaśniając o tym nie wspomniał. Jedynym śladem było wskazanie w karcie karnej dotyczące zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 31;art. 31 § 2)">art. 31 § 2 kk</a> w wyroku Sądu Rejonowego w Szubinie w sprawie o sygn. II K 622/19. Umknęło to jednak uwadze Sądu I instancji i dopiero na etapie apelacyjnym, po zweryfikowaniu danych zgłoszonych przez obwinionego w apelacji, ujawniły się istotne okoliczności dotyczące uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności obwinionego w czasie zarzucanych mu czynów objętych zaskarżonym wyrokiem.</p> <p>Zdaniem Sądu Okręgowego rację ma zatem obwiniony <span class="anon-block">A. T. (1)</span> podnosząc konieczność poddania go badaniu psychiatrycznemu również w tym postępowaniu (w sprawach o wykroczenie opiniuje jeden biegły – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 42;art. 42 § 2)">art. 42 § 2 kpw</a>). Jak pokazują zbadane dokumenty medyczne, rozpoznanie w opisanych wyżej sprawach u obwinionego upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym, rzutowało na jego odpowiedzialność karną, np. ograniczało stan jego poczytalności - Sąd Rejonowy w Szubinie, sygn. II K 622/19, w sprawie przedmiotowo zbliżonej do kontrolowanej. W zaistniałej sytuacji jest bezspornym, że w tym postępowaniu w sprawie o wykroczenia obwiniony powinien być reprezentowany przez obrońcę z uwagi na występowanie podstaw do obrony obligatoryjnej przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 21;art. 21 § 1;art. 21 § 1 pkt. 2)">art. 21 § 1 pkt 2 kpw</a>. Tymczasem ukarany <span class="anon-block">A. T. (1)</span> w postępowaniu pod sygn. II W 982/24 nie miał obrońcy z wyboru, ani też nie został mu przyznany obrońca z urzędu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 21;art. 21 § 1;art. 21 § 1 pkt. 2)">art. 21 § 1 pkt 2 kpw</a>. <strong> <!-- -->To uchybienie procesowe, rażąco naruszające prawo do obrony obwinionego stanowiło bezwzględną przesłankę do uchylenia zaskarżonego wyroku</strong>. Sąd odwoławczy uznał zatem, że niecelowym byłoby prowadzenie dowodów w zakresie zawinienia obwinionego w II instancji, skoro postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte było wadą niepodlegającą konwalidacji.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy będzie zobligowany aby bezwzględne zapewnić obwinionemu, wobec którego istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności, reprezentację jego interesów ze strony obrońcy z urzędu, przyznanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 21;art. 21 § 1;art. 21 § 1 pkt. 2)">art. 21 § 1 pkt 2 kpw</a>. Konieczne będzie również dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry celem ustalenia, czy w chwili popełnienia wykroczeń z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 119;art. 119 § 1)">art. 119 § 1</a> kw, będących przedmiotem niniejszej sprawy, obwiniony był zdolny do rozpoznania znaczenia swoich czynów i pokierowania swoim postępowaniem. Następnie zaś, w zależności od treści uzyskanej opinii biegłego psychiatry, Sąd I instancji rozstrzygnie kwestię odpowiedzialności obwinionego za zarzucane mu we wnioskach o ukaranie wykroczenia. Oczywiście, Sąd I instancji winien mieć na względzie stosunkowo krótkie terminy przedawnienia karalności wykroczeń (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011061148" title="Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 (art. 45;art. 45 § 1;art. 45 § 2)">art. 45 § 1 i 2</a> kw) i dołożyć starań aby sprawnie powtórnie przeprowadzić całe postępowanie.</p> <p>Hanna Bartkowiak</p> </div>