I ACa 1168/08

<p>Sygn. akt I ACa 1168/08</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2008 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="492"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Bogusław Kamiński (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Monika Koba</p> <p>SA Maryla Domel-Jasińska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sąd. Karolina Najda</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>o zapłatę i rentę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku</p> <p>z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt I C 108/07</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Słupsku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.</p> <p>Na oryginale właściwe podpisy.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2.09.2008 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo <span class="anon-block">J.</span> skierowane przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w<span class="anon-block">(...)</span> o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę. Sąd stwierdził, że roszczenia powoda wywiedzione z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 448)">art. 445 i 448 kc</a> są roszczeniami majątkowymi, które ulegają przedawnieniu. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c</a>, aczkolwiek dotyczy naruszenia dóbr osobistych, został zamieszczony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Tytule VI K.C.</a> „Czyny niedozwolone". Zatem do przedawnienia tego roszczenia ma zastosowanie przepis normujący przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z 16.02.2007 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy Kodeks Cywilny</a> (Dz.U.Nr 80, poz. 538) uchylającej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a> i wprowadzającej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->( 1)} k.c.</a> do roszczeń wymienionych w tym przepisie, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych, w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->( 1)} k.c.</a> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> powód w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">(...)</span> przebywał od <span class="anon-block">(...)</span> r. do <span class="anon-block">(...)</span>r. Zarzucane więc pozwanemu niezgodne z prawem działania (zaniechania) i naruszenia dóbr osobistych miały miejsce w tym "okresie i w tym czasie powstały roszczenia powoda.</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie noweli z 16.02.2007r. , roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem,lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.</p> <p>Zdaniem Sądu meriti, skoro naruszenie dóbr osobistych powoda polegało na nie zapewnieniu mu odpowiadających prawu warunków odbywania kary pozbawienia wolności, a powód</p> <p>przebywał w Zakładzie Karnym w<span class="anon-block">(...)</span> od <span class="anon-block">(...)</span> r. do <span class="anon-block">(...)</span>., to już w tym okresie wiedział w jaki sposób jego dobra osobiste zostały naruszone. Wiedział również, kto takiego naruszenia się dopuścił, a więc kto jest zobowiązany do naprawienia krzywdy. W konsekwencji Sąd meriti przyjął, że roszczenie z tytułu zadośćuczynienia przedawniło się z upływem dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a> w poprzednim brzmieniu, gdyż powód wniósł pozew <span class="anon-block">(...)</span>. tj. po upływie 3 letniego terminu przedawnienia.</p> <p>Nadto Sąd I instancji uzasadnił rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.</p> <p>W apelacji od wymienionego wyroku powód zarzucił naruszenie prawa materialnego tj . art. 442k.c. przez uznanie, iż nastąpiło przedawnienie roszczeń powoda, pomimo iż z treści tego przepisu wynika, że roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, a Sąd nie ustalił tej okoliczności związanej z momentem powstania szkody jako przesłanki przedawnienia; moment naruszenia dóbr osobistych powoda nie jest bowiem jednoznaczny z powstaniem szkody, która może nastąpić później niż fakt naruszenia tych dóbr. Nadto zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, iż moment naruszenia dóbr osobistych powoda jest jednoznaczny z momentem wystąpienia szkody, co w okolicznościach sprawy nie znajduje uzasadnienia, a nadto nie przeprowadzenie przez Sąd stosownych dowodów wskazujących na ustalenie daty, w której powód dowiedział się o szkodzie. Wskazując na powyższe wniósł o wydanie wyroku kasatoryjnego.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: </span>Apelacja zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Otóż Sąd I instancji oddalił roszczenia majątkowe powoda na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442;art. 442 § 1)">art. 442 § 1 k.c.</a> w poprzednim brzmieniu przyjmując, że roszczenia przedawniły się, ponieważ powód wystąpił z nimi po upływie 3 lat od naruszenia dóbr osobistych podczas pobytu w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">(...)</span>. Powód bowiem przebywał w wymienionym Zakładzie od <span class="anon-block">(...)</span>. do <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Zatem, zdaniem Sądu meriti, zarzucane pozwanemu niezgodne z prawem działania (zaniechania) i naruszenie dóbr osobistych miały miejsce w opisanym, okresie i w tym czasie powstały roszczenia powoda. W ocenie Sądu I instancji już w tym okresie powód wiedział w jaki sposób jego dobra osobiste zostały naruszone oraz kto tego naruszenia się dopuścił, a w konsekwencji kto jest zobowiązany do naprawienia krzywdy. Z tego względu Sąd orzekający uznał, że roszczenia powoda przedawniły się z końcem dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. Odnosząc się do przytoczonego stanowiska Sądu I instancji stwierdzić należy, że niewątpliwie prawidłowo Sąd ten wywiódł, iż roszczenia powoda oparte na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 448)">art. 445 i 448 k.c.</a> są roszczeniami majątkowymi i ulegają przedawnieniu, a do przedawnienia tych roszczeń ma zastosowanie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442;art. 442 § 1)">art. 442 § 1 k.c.</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 10.02.2007 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy Kodeks Cywilny</a> (Dz.U. Nr 80, poz. 538), normujący przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych. Powołany przepis stanowił, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Trafnie jednak powód podniósł w apelacji, że moment naruszenia dóbr osobistych nie jest równoznaczny z powstaniem szkody, gdyż ta może wystąpić</p> <p>później niż fakt naruszenia tych dóbr. Zgodnie z utrwalonym</p> <p>w judykaturze kierunkiem wykładni <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442;art. 442 § 1)">art. 442 § 1 k.c.</a> właściwa</p> <p>chwila dla określenia 3 letniego biegu przedawnienia jest moment „dowiedzenia się o szkodzie", gdy poszkodowany</p> <p>„zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw. Zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody"; inaczej rzecz ujmując, gdy ma świadomość doznanej szkody" (vide uchw. 7 sędziów SN z 11.07.1963 r., OSNCP 1964, poz. 87). Ad casu z punktu widzenia regulacji zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442;art. 442 § 1)">art. 442 § 1 k.c.</a> istotne więc było ustalenie kiedy powód dowiedział się nie tylko o osobie obowiązanej do naprawienia szkody, ale również o fakcie powstania szkody w postaci rozstroju zdrowia i twierdzonego przez niego wystąpienia uszczerbku na zdrowiu wskutek nie zapewnienia mu zgodnych z prawem warunków odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w<span class="anon-block">(...)</span> w <strong> <!-- --> okresie od</strong> <span class="anon-block">(...)</span>1 r. do <span class="anon-block">(...)</span> r. Słusznie wywodzi powód, że skutki odbywania kary w niewłaściwych warunkach mogły wystąpić w późniejszym okresie tj . po dacie <span class="anon-block">(...)</span> r. W tym kierunku jednak nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie dowodowe, w szczególności brak ustalenia daty, w której powód miał dowiedzieć się o fakcie powstania twierdzonej szkody. Istotne przy tym jest, że powód już w pozwie wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry celem stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu i związku tego uszczerbku z naruszeniem obowiązków przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego w <span class="anon-block">(...)</span> wobec powoda (k.3).</p> <p>Z przedstawionych rozważań wynika więc, że Sąd I instancji przedwcześnie przyjął, iż roszczenia powoda uległy przedawnieniu, a zarazem nie rozpoznał merytorycznie podstaw powództwa. Oznacza to, że Sąd meriti nie rozpoznał istoty sprawy. W takiej sytuacji procesowej zaskarżony wyrok</p> <p>podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>).</p> <p>Przy powtórnym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji uwzględni powyższe uwagi i wskazania i w pierwszej kolejności, na podstawie dowodów zaoferowanych przez strony, ustali kiedy powód dowiedział się o fakcie powstania twierdzonej szkody, a w razie dojścia do wniosku, że roszczenia powoda nie uległy przedawnieniu rozpozna istotę roszczeń będących podstawą powództwa i rozstrzygnie sprawę.</p> <p>Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4;art. 108;art. 108 § 2)">art. 386 § 4 i art. 108 § 2 k.p.c.</a>)</p> </div>