III AUa 208/24

<p>sygn. akt III AUa 208/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 7 marca 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodnicząca - sędzia Urszula Iwanowska</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Hajko,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2025 r. na rozprawie w <span class="anon-block">S.</span>, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">M. Z.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o podstawę wymiaru składek</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt VI U 1617/22,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie przeprowadzone od dnia 8 listopada 2023 r. i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sędzia Urszula Iwanowska</strong> </p> <p>sygn. akt III AUa 208/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 20 października 2022 r., nr <span class="anon-block"> (...)</span>, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">S.</span> określił wysokość podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne <span class="anon-block">M. Z.</span>, podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">W. W.</span> za okres od lipca 2020 r. do grudnia 2020 r. oraz od marca 2022 r. do września 2022 r.</p> <p>W odwołaniu od powyższej decyzji płatnik składek - <span class="anon-block">W. W.</span> oraz ubezpieczona - <span class="anon-block">M. Z.</span> wnieśli o jej zmianę poprzez ustalenie postawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne <span class="anon-block">M. Z.</span> zgodnie z aneksem do umowy o pracę z dnia 1 lipca 2020 r. oraz kolejnym aneksem do tej umowy z dnia 2 grudnia 2020 r.,</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p>Wyrokiem z dnia 22 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie i zasądził od <span class="anon-block">M. Z.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> kwoty po 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny sprawy i podzielił stanowisko organu rentowego.</p> <p>Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się <span class="anon-block">M. Z.</span>, która zaskarżyła je w całości. Apelująca, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego oraz materialnego, jako najdalej idący zarzut, podniosła zarzut nieważności postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 1)">art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia pomimo utraty przez stronę tj. <span class="anon-block">W. W.</span> zdolności procesowej. Apelująca wskazała, że powyższe winno doprowadzić do obligatoryjnego zawieszenia sprawy przez Sąd Okręgowy. Natomiast nie zawieszenie postępowania i jego kontynuowanie po utracie przez <span class="anon-block">W. W.</span> zdolności procesowej od dnia 16 listopada 2023 r. skutkowało wystąpieniem w sprawie nieważności postępowania, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2)">art. 379 pkt 2 k.p.c.</a> </p> <p>Z uwagi na powyższe, <span class="anon-block">M. Z.</span> wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>W odpowiedzi na apelację <span class="anon-block">M. W.</span>, będąca opiekunem prawnym <span class="anon-block">W. W.</span> popierła apelację ubezpieczonej, wniosła o przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja ubezpieczonej doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku, bowiem w sprawie od dnia 8 listopada 2023 r. wystąpiła nieważność postępowania.</p> <p> <em> <!-- -->Sąd Apelacyjny ustalił, że:</em> </p> <p>Płatnik składek <span class="anon-block">W. W.</span> w dniu 1 marca 2023 r. uległ wypadkowi na nartach, po którym przebywał w klinice w <span class="anon-block">I.</span> w Austrii. U płatnika rozpoznano: ciężki uraz czaszkowo-mózgowy, urazowe rozwarstwienie tętnicy szyjnej po stronie prawej. W maju 2023 r. pacjent był w stanie śpiączki (bezsporne, nadto dowód: opinia sądowo - psychiatryczna psychologiczna z dnia 28 czerwca 2023 r. k. 247).</p> <p>Żona płatnika wystąpiła o jego ubezwłasnowolnienie i Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r., w sprawie I Ns 96/23, ubezwłasnowolnił całkowicie <span class="anon-block">W. W.</span> (bezsporne, nadto dowód: postanowienie z dnia 8 listopada 2023 r. k. 251).</p> <p>Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla całkowicie ubezwłasnowolnionego <span class="anon-block">W. W.</span> opiekuna prawnego w osobie <span class="anon-block">M. W.</span> - jego żony (bezsporne, nadto dowód: zaświadczenie z dnia 26 lutego 2024 r. k. 252).</p> <p>Po dniu 8 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie kontynuował postępowania dowodowe w sprawie z odwołania płatnika i ubezpieczonej wydając zaskarżony wyrok w dniu 22 lutego 2024 r.</p> <p>Powyższe ustalenia dokonane na podstawie dokumentów urzędowych nie budzą wątpliwości zostały w całości potwierdzone także przez opiekuna prawnego płatnika podczas przesłuchania na rozprawie w dniu 7 marca 2025 r.</p> <p>W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 1)">art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174 § 2)">§ 2</a>, w przypadkach wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 1;art. 174 § 1 pkt. 4;art. 174 § 1 pkt. 6)">§ 1 pkt 1, 4 i 6</a> zawieszenie ma skutek od chwili zdarzeń, które je spowodowały. Przy czym, zawieszając postępowanie, sąd z urzędu uchyla orzeczenia wydane po nastąpieniu tych zdarzeń, chyba że nastąpiły one po zamknięciu rozprawy.</p> <p>Zgodnie zaś z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2)">art. 379 pkt 2 k.p.c.</a>, nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.</p> <p>Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 października 2024 r., II NSNc 505/23 (LEX nr 3779871) wyjaśnił, że brak zdolności sądowej stwarza przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 199;art. 199 § 1;art. 199 § 1 pkt. 3)">art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.</a>), a rozpoznanie sprawy mimo braku tej zdolności prowadzi do nieważności postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2)">art. 379 pkt 2 k.p.c.</a>). Stanowisko to odnieść należy także do utraty zdolności procesowej przez stronę postępowania.</p> <p>Ustalenia faktyczne przedstawione powyżej, a zwłaszcza fakt całkowitego ubezwłasnowolnienia <span class="anon-block">W. W.</span> w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji wskazują, że doszło do utraty przez stronę zdolności procesowej w tym postępowaniu. W tych okolicznościach zaniechanie zawieszenia postępowania przez sąd pierwszej instancji oraz jego kontynuowanie, bez udziału opiekuna prawnego płatnika, skutkuje nieważnością postępowania po dacie ubezwłasnowolnienia <span class="anon-block">W. W.</span>, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 2)">art. 379 pkt 2 k.p.c.</a> </p> <p>Stwierdzenie nieważności postępowania i przekazane sprawy do jej ponownego rozpoznania zwalnia sąd odwoławczy z obowiązku merytorycznego rozpoznania sprawy i zajęcia stanowiska odnośnie pozostałych zarzutów apelacji.</p> <p>Z powyższych względów Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 k.p.c.</a>, uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przeprowadzone przez Sąd Okręgowy po dniu wydania postanowienia o ubezwłasnowolnieniu płatnika i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>sędzia Urszula Iwanowska</p> </div>