III SAB/Po 162/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 02 lipca 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 1 kwietnia 2026 r. M. P. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie nierozpoznania jego odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 23 grudnia 2025 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez skarżącego na skrzynkę epuap za pośrednictwem Burmistrza Miasta i Gminy [...] w dniu 5 stycznia 2026 r. Pismem z dnia 12 stycznia 2026 r. organ I instancji przekazał odwołanie SKO w [...] do rozpoznania. Pismem z dnia 1 kwietnia 2026 r. o godz. 22, skarżący wniósł ponaglenie do organu i skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania (godz.23.10). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 22 kwietnia 2026 r. po rozpoznaniu odwołania wydało decyzję w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - p.p.s.a.). sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5) O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy. Organ od momentu otrzymania odwołania nie podjął żadnej czynności w sprawie aż do momentu wydania decyzji. Nie poinformował też skarżącego o przedłużeniu terminu do rozpoznania sprawy, ani też nie określił nowego terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 lub § 2 k.p.a. Tej ostatniej czynności nie podjął również w późniejszym terminie. Tym samym przyjmując nawet termin 2 miesięcy do załatwienia sprawy od momentu otrzymania akt sprawy czyli 12 stycznia 2026 r. to miał obowiązek załatwić sprawę do 13 marca 2026 r., a decyzję wydał 22 kwietnia 2026 r. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna, organ pozostawał bezczynny – o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku, ale bezczynność organu ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd. Wskazać zaś należy, że jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielonej odpowiedzi i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, dostępny w CBOSA). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze, należało umorzyć postępowanie w zakresie bezczynności organu i przewlekłości postępowania. W ocenie Sądu nie można mówić o bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Terminy nie zostały bowiem drastycznie przez organ przekroczone, choć co prawda organ nie uzasadnił skąd wzięło się opóźnienie, ale też Skarżący nie składał wniosku w tym względzie. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Stanowi je zatem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, ale i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być rażące i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała takich cech. Z uwagi więc na fakt, iż przedmiotowe odwołanie zostało rozpoznane, a decyzja przez organ wydana należało umorzyć postępowanie sądowoadministarcyjne (pkt 2 wyroku). Sąd orzekł biorąc za podstawę art. 149 § 1 pkt i art. 149 § 1a p.p.s.a. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł (pkt 3 wyroku).