III OSK 2635/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1378/22 w sprawie ze skargi Prezesa Sądu Rejonowego w S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 3 czerwca 2022 r. nr DS.523.3462.2021.WP.MK. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz Prezesa Sądu Rejonowego w S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1378/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prezesa Sądu Rejonowego w S. (dalej "Prezes Sądu" lub "skarżący") na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "Prezes UODO" lub "organ") z dnia 3 czerwca 2022 r. nr DS.523.3462.2021.WP.MK w przedmiocie przetwarzania danych osobowych: 1. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądził od Prezesa UODO na rzecz Prezesa Sądu zwrot kosztów postępowania. W zaskarżonej decyzji Prezes UODO skorzystał z uprawnienia określonego w art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, ogólne rozporządzenie o ochronie danych (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021) dalej jako RODO i nakazał Sądowi usunięcie uchybień w procesie przetwarzania danych osobowych zainteresowanego poprzez wypełnienie wobec niego obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 3 RODO poprzez udostępnienie kopii jego danych osobowych zawartych na nagraniach z monitoringu wizyjnego zainstalowanego w budynku Sądu Rejonowego w S., dokonanych w dniu 5 maja 2021 r., od godziny 8.30 do godziny 9.50, za pomocą kamer zainstalowanych w ogólnodostępnych pomieszczeniach korytarzy znajdujących się na I piętrze i parterze budynku tego Sądu, do którego prowadzi wejście "A", a także na klatce schodowej prowadzącej z parteru tego budynku (z wejścia "A") na jego I piętro. W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę, z urzędu, również takie uchybienia zaskarżonej decyzji, które nie zostały podniesione w skardze, a taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, bowiem skład orzekający dostrzegł rażące błędy proceduralne w sformułowaniu decyzji, skutkujące nieważnością rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy konieczne jest zbadanie zachowania przez organ przesłanek formalnych, a na tym etapie postępowania istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, kto, czyli czy Prezes Sądu Rejonowego w S., czy też Sąd Rejonowy w S. wezwany do udostępnienia zainteresowanemu kopii nagrań, zobowiązany jest to uczynić. Powołując treść art. 21 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 z późn. zm.), dalej jako P.u.s.p. Sąd pierwszej instancji podniósł, że organem sądu jest Prezes Sądu Rejonowego i do niego powinna być skierowana decyzja administracyjna, a nie do Sądu Rejonowego. Błąd ten stanowi w ocenie Sądu pierwszej instancji rażące naruszenie prawa w aspekcie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. Tymczasem zgodnie z art. 107 § 1 pkt 3 i 5 K.p.a. podstawowymi elementami decyzji administracyjnej jest oznaczenie strony oraz zawarcie rozstrzygnięcia, co powinno być (rzecz oczywista) sformułowane prawidłowo i zgodnie ze stanem faktycznym. Zaskarżona decyzja tych wymogów nie spełnia ponieważ, jak wyżej wskazano, zawiera błąd co do osoby adresata, co stanowi rażące uchybienie proceduralne, które doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu, bez potrzeby analizy przez Sąd, merytorycznej strony zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie merytoryczne byłoby na tym etapie postępowania przedwczesne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Prezes UODO, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 28 K.p.a., art. 107 § 1 pkt 3 i 5 oraz art 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa UODO z dnia 3 czerwca 2022 r. w wyniku uznania, że nie została ona skierowana do podmiotu mającego status administratora danych; b) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sposób niepozwalający ustalić, na jakiej podstawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że spośród wskazanych dwóch organów Sądu Rejonowego w S., to Prezes Sądu Rejonowego w S. jest stroną postępowania i podmiotem, do którego powinna zostać skierowana decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 7 RODO, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że to nie Sąd Rejonowy w S. jest administratorem danych osobowych pozyskanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w budynku tego Sądu, a w konsekwencji uznanie, że decyzja powinna być skierowana do Prezesa Sądu Rejonowego w S., a nie do Sądu Rejonowego w S. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono: na podstawie art. 188 P.p.s.a o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona; ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu według norm przepisanych. Odpowiedź na skargę kasacyjną została zwrócona pełnomocnikowi Prezesa Sądu na podstawie art. 66 § 1 i § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, a podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut zaistnienia podstawy do umorzenia postępowania zostanie szerzej wyjaśniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargi kasacyjne tylko w granicach zarzutów i nie może formułować innych zarzutów niż te, które zostały wyraźnie określone w tym sformalizowanym środku zaskarżenia. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie Sądowi pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sposób niepozwalający ustalić, na jakiej podstawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że spośród wskazanych dwóch organów Sądu Rejonowego w S., to Prezes Sądu Rejonowego w S. jest stroną postępowania i podmiotem, do którego powinna zostać skierowana decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Powołany art. 141 § 4 P.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1329/19). Jeśli w uzasadnieniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego znajduje się ocena ustaleń stanu faktycznego dokonana na podstawie akt, to nawet w sytuacji, gdy jest ona odmienna od oceny prezentowanej przez stronę, nie można zasadnie twierdzić, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a przy tym Sąd pierwszej instancji wskazał, powołując się na jeden z przepisów ustrojowych dotyczących funkcjonowania sądów powszechnych, dlaczego jako adresat decyzji powinien być wskazany Prezes Sądu Rejonowego. Przy czym jeszcze raz należy podnieść, że zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może strona skarżąca kasacyjnie skutecznie domagać się oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowości dokonania wykładni lub zastosowania przepisów przez Sąd pierwszej instancji. Nie może też odnieść skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 28 K.p.a., art. 107 § 1 pkt 3 i 5 oraz art 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Art. 28 K.p.a. zawiera definicję pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z jego treścią stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jednakże sam art. 28 K.p.a. nie określa, kto w danym postępowaniu jest stroną. Wskazuje jedynie na sposób ustalania strony poprzez określenie interesu prawnego lub obowiązku związanego z danym podmiotem lub ze względu na żądanie wszczęcia postępowania ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W szczególności ten artykuł stosowany samodzielnie nie pozwala na ustalenie, który podmiot w tej sprawie powinien być stroną postępowania. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 107 § 1 pkt 3 i 5 K.p.a. z tego powodu, że tego przepisu nie mógł stosować Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przepis ten określa formalne wymagania co do treści decyzji administracyjnej, w której ma się znaleźć oznaczenie strony lub stron oraz rozstrzygnięcie. Bez wątpienia zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja zawierała te elementy. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. Przepis ten zawiera przesłanki nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz zgodnie z pkt 4 tego przepisu organ stwierdza nieważność decyzji w przypadku, gdy została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Są to przesłanki rozłączne. Wadliwie Sąd pierwszej instancji powołał się na obie te przesłanki, tym niemniej strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, na czym polega naruszenie tego przepisu w tej sprawie. Są to przy tym przepisy wynikowe, tzn. dopiero uprzednie ustalenie, że decyzja została skierowana do podmiotu lub osoby nie będącej stroną w tej sprawie uzasadnia zastosowanie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w przypadku, gdy jest to decyzja ostateczna. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca ponadto naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 4 pkt 7 RODO polegającej na uznaniu, że to nie Sąd Rejonowy w S. jest administratorem danych osobowych pozyskanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w budynku tego Sądu, a w konsekwencji uznanie, że decyzja powinna być skierowana do Prezesa Sądu Rejonowego w S., a nie do Sądu Rejonowego w S. Powołany art. 4 pkt 7 RODO zawiera definicję pojęcia "administrator". Zgodnie z jego treścią administratorem jest osoba fizyczna lub prawna, organ publiczny, jednostka lub inny podmiot, który samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych; jeżeli cele i sposoby takiego przetwarzania są określone w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, to również w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego może zostać wyznaczony administrator lub mogą zostać określone konkretne kryteria jego wyznaczania. Powołany przepis nie wskazuje, jaki podmiot w tej sprawie powinien być uznany za administratora. Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji tego przepisu nie jest zasadny. Jako uzasadnienie zarzutu strona skarżąca kasacyjnie powołała się na treść znajdującego się w aktach sprawy Zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w S. z dnia 7 czerwca 2018 r. nr A-0122-1/18. Zarządzenie to dotyczy regulaminu monitoringu wizyjnego w Sądzie Rejonowym w S. Jednak strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby administratorem w zakresie przetwarzania danych osobowych był Sąd Rejonowy w S. Wprawdzie z pkt 2 tego Zarządzenia wynika, że administratorem urządzeń monitoringu wizyjnego jest Sąd Rejonowy w S., ale pkt 13 i pkt 14 tego Zarządzenia przyznają uprawnienia administratora właśnie Prezesowi Sądu Rejonowego w S., administratorowi systemów informatycznych lub innej upoważnionej osobie w zakresie zabezpieczenia danych osobowych przed ich usunięciem, sporządzania kopii nagrań z monitoringu oraz oznaczania takich nagrań. Przedmiotem tej sprawy było żądanie udostępnienia kopii nagrań z monitoringu. Sama strona skarżąca kasacyjnie wskazuje przy tym, że zakres przetwarzania danych osobowych objętych tą sprawą nie stanowi realizacji obowiązku wynikającego z art. 175db P.u.s.p. zgodnie z którym sądy są administratorami danych osobowych przetwarzanych w postępowaniach sądowych w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości albo realizacji zadań z zakresu ochrony prawnej. W tej jednak sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie ustala podmiotu właściwego (strony) decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ponieważ przedmiotem skargi kasacyjnej wyznaczonym jej zarzutami jest kontrola zaskarżonego wyroku w zakresie wykazania, że nie było podstaw do zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznającego kompetencję do stwierdzenia nieważność decyzji, jeżeli zachodzi przyczyna określona w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Skoro zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie doprowadziły do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, to mając powyższe na uwadze należy stosownie do treści art. 184 P.p.s.a. ją oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. W związku z tym w tej sprawie należało od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych zasądzić na rzecz Prezesa Sądu Rejonowego w S. kwotę 360 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz.215).