I SA/Lu 121/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant specjalista Marta Wawrzecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. przyznać adwokatowi P. P. kwotę [...]([...]) z tytułu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. UZASADNIENIE A. C., dalej: "podatnik", "strona", "skarżący", zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", z dnia [...] r. w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. Z akt sprawy wynika, że decyzją ostateczną z dnia [...] r. Wójt Gminy S., dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji", ustalił podatnikowi wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2020 w łącznej wysokości [...] zł. Decyzja stała się ostateczna. 23 września 2020 r. wszczęto z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie zmiany łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. z uwagi na zmiany w ewidencji gruntów, jakie nastąpiły już po wydaniu ostatecznej decyzji z dnia [...] r. 9 października 2020 r. podatnik zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przeprowadzenie dodatkowych dowodów na okoliczność "nieścisłości" w ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie zwrócił się on także o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego i odmówił przywrócenia terminu do wypowiedzenia się w zgromadzonego materiału. Następnie, [...] r. Wójt wydał decyzję zmieniającą wymiar zobowiązania pieniężnego strony na 2020 r. z uwagi na zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Decyzję doręczono stronie 21 października 2020 r., natomiast 20 października 2020 r. strona sporządziła pismo, stanowiące zażalenie na ww. postanowienie z [...] r. Pismo wpłynęło do organu 27 października 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji, odwołując się do treści art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, dalej: "o.p.", pozostawił zażalenie bez rozpoznania. Postanowienie to podatnik otrzymał 27 listopada, zaś 3 grudnia 2020 r. wniósł na nie zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wójta z dnia [...] r., wskazując, że na ww. postanowienie zażalenie nie przysługiwało. Pouczenie o zażaleniu było błędne. Wskazane postanowienie organu odwoławczego o niedopuszczalności zażalenia podatnik zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Zgodnie z kolei z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego oraz jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.) . Stosownie do art. 216 § 1 o.p. w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (§ 2). Zgodnie z art. 236 § 1 o.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Tymczasem powołana ustawa nie przewiduje zażalenia na ww. postanowienia. Postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 237 o.p.). Ponadto organ podatkowy może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu (art. 187 § 2 o.p.). W przedmiocie prowadzonego postępowania strona również może wypowiedzieć się w każdym czasie, do czasu zakończenia procedowania w jej sprawie. Zauważyć zatem należy, że na postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji o odmowie przeprowadzenia dodatkowego dowodu wnioskowanego przez stronę nie przysługuje zażalenie. Tak samo nie przysługuje zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wypowiedzenia się w przedmiocie prowadzonego postępowania podatkowego. Zaskarżone postanowienie nie stanowi również postanowienia kończącego postępowanie bądź rozstrzygającego sprawę co do istoty. Wskazać należy, że postanowienia kończące postępowanie zostały poddane kontroli sądowej dlatego, że uniemożliwiają uruchomienie toku instancji w stosunku do danej decyzji i powodują, że staje się ona ostateczna. Z tych względów poddano kognicji sądów administracyjnych m.in.: postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W każdym z wymienionych przypadków chodzi więc o postanowienia, w wyniku których następuje zamknięcie stronie prawa do rozpoznania jej sprawy w szerokim rozumieniu, także poza definicją sprawy administracyjnej, raczej rozumianej jako sprawa w znaczeniu art. 45 Konstytucji RP. Tymczasem, w przypadku braku możliwości odrębnego zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień organu odwoławczego o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu, czy też o odmowie przywrócenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału, prawa podatnika do poddania kontroli decyzji podatkowej kończącej postępowanie w ramach którego podjęte zostały wskazane postanowienia, nie zostaną naruszone. Według Sądu, prawa strony do poddania kontroli sądu z punktu widzenia zgodności z prawem toku postępowania, w ramach którego wydane zostały wskazane postanowienia, są zaś wystarczająco chronione w ramach administracyjnego postępowania instancyjnego i sądowego co do meritum sprawy, w której zostały one wydane. Strona takiego postępowania może bowiem w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie w skardze do sądu administracyjnego, kwestionować podjęte w toku postępowania postanowienia dowodowe, jak również prawidłowość przeprowadzenia postępowania podatkowego w ogóle. Uruchomiona w ten sposób kontrola może być kompletna i uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy, w tym wpływ poszczególnych rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe w toku postępowania, w tym dowodowych, na przebieg i wynik postępowania podatkowego. Między innymi z tego właśnie powodu ustawodawca nie przewidział prawa strony do kwestionowania postanowień dowodowych w toku postępowania i skarżenia tychże postanowień do sądu administracyjnego. Kwestia trafności postanowień wydawanych w sprawach dowodowych, czy też kwestia terminu do wypowiedzenia się w sprawie może być kwestionowana w ramach skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie sprawy co do jej meritum. Podkreślić przy tym należy, że celem postępowania podatkowego jest rozstrzygnięcie sprawypodatkowej, a więc orzeczenie o prawach bądź obowiązkach strony w formie prawem przewidzianej. Postępowania wpadkowe i ich kontrola przez sądy administracyjne, służyć mają również realizacji tego celu, ale jedynie, gdy taką kontrolę przewiduje ustawa (zob. wyrok NSA z 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 927/20). Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą więc być tylko postanowienia, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu oraz w przedmiocie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału nie spełnia tych kryteriów. Mając na uwadze powyższe, Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a., bez badania jej zarzutów merytorycznych. O kosztach orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1651) i na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 18).