I GZ 316/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 160/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 29 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 160/21 odrzucił skargę [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2 grudnia 2020r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że [...] (skarżąca) zakwestionowała decyzję ZUS z dnia 2 grudnia 2020 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2021 r., skarżąca pismem z dnia 11 lutego 2021r. została wezwana o uzupełnienie braków formalnych skargi, poprzez podpisanie skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 18 lutego 2021 r. W dniu 25 lutego skarżąca nadała odpowiedź na ww. wezwanie, w którym podała, że zgubiła jedną kopię pisma i nie może jej odtworzyć. Wniosła także o umożliwienie podpisania skargi w siedzibie Sądu. Uzasadniając odrzucenie skargi WSA w Krakowie podkreślił, że zgodnie z treścią art. 57 § 1 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Podstawowe wymogi, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym określono w art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Z dyspozycji art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu, wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W przypadku, więc, gdy pismem tym jest skarga, niewykonanie w terminie wezwania obliguje sąd, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. do jej odrzucenia. Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem referendarza sądowego z 10 lutego 2021 r., skarżąca została wezwana o uzupełnienie braków formalnych skargi, poprzez podpisanie skargi pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 18 lutego 2021r. Natomiast w dniu 25 lutego skarżąca nadała odpowiedź na ww. wezwanie, w którym podała, że zgubiła jedną kopię pisma i nie może jej odtworzyć. Wniosła także o umożliwienie podpisania skargi w siedzibie Sądu. Tym samym do skarżącej zostało wystosowane wyraźne wezwanie o podpisanie skargi, którego to obowiązku skarżąca nie dopełniła. Mimo wezwania, brak formalny skargi nie został prawidłowo usunięty i skutkuje odrzuceniem skargi. Skoro WSA wezwał skarżącą o podpisanie skargi, to strona powinna w sposób prawidłowy, ustosunkować się do żądania Sądu, jednak w niniejszej sprawie tego zabrakło. Natomiast wniosek skarżącej o wyznaczanie jej kolejnego terminu do usunięcia braku formalnego skargi, uznać należy za bezcelowe i niezasadne przedłużanie toczącego się postępowania, co więcej, stawiałoby to skarżącą w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych skarżących. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu autorka zażalenia wskazała, że z przyczyn przez siebie niezawinionych nie posiada kopii pisma (skargi). Wskazała również, że chce podpisać skargę w siedzibie Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych ma miejsce wówczas, gdy nie usunięto w wyznaczonym terminie tych braków, mimo prawidłowego wezwania do ich usunięcia, o czym stanowi art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Braki skargi w rozumieniu ww. przepisów powinny być istotne, to znaczy takie, których nieusunięcie uniemożliwi nadanie sprawie dalszego biegu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 2010, s. 192). W świetle zaś art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna przede wszystkim czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 - 4 powołanego przepisu. Podstawowe minimum treści pisma składanego w postępowaniu sądowym określa natomiast art. 46 § 1 pkt 1 - 5 p.p.s.a, zaliczając do tego katalogu m. in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (pkt 4). Podpis musi być własnoręczny, a odtworzony mechanicznie na piśmie wzór podpisu nie czyni zadość wymogowi przewidzianemu w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Podpis własnoręczny na piśmie procesowym nie może być zastąpiony nie tylko podpisem sporządzonym na maszynie (jak np. w wypadku sporządzenia dokumentu techniką komputerową), ale też żadnym innym podpisem mechanicznym, np. faksymile bądź kserograficzną odbitką własnego podpisu (J. Olszanowski, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2016 r., I OZ 533/16, ZNSA 2017/1/145-152). Wskazane w powołanym przepisie elementy treści pisma (skargi) mają charakter obligatoryjny, a ich brak, w szczególności brak podpisu skarżącego lub osoby go reprezentującej, co do zasady stanowi istotny brak formalny skargi uniemożliwiający nadanie jej dalszego biegu. Wnoszący pismo ma jednakże gwarancję ochrony swojego interesu prawnego, gdyż brak każdego z wymaganych składników treści pisma podlega uzupełnieniu w trybie i na zasadach uregulowanych w art. 49 p.p.s.a. Jeżeli bowiem pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia, a jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie go bez rozpatrzenia. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje w takiej sytuacji skutek jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Naczelny Sad Administracyjny zauważa, że skarga wniesiona przez stronę nie zawierała własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej (ani jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika), tym samym w świetle art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - nie zawierała jednego z elementów istotnych skargi. Sąd I instancji prawidłowo, zatem, dostrzegając opisany powyżej brak formalny skargi, wezwał do jego usunięcia, wyznaczając stronie termin na dokonanie tej czynności oraz pouczając o skutkach niewykonania wezwania. Co istotne przy tym, skarżąca nie neguje w zażaleniu zasadności samego wezwania do usunięcia braku skargi, a jedynie podnosi, że może w siedzibie Sądu podpisać skargę. Ustosunkowując się do takiego stanowiska skarżącej wskazać należy, że żaden przepis prawa nie nakłada na sąd administracyjny umożliwienia skarżącej złożenia podpisu w jego siedzibie. Z punktu widzenia przepisów prawa istotne jest, bowiem wyłącznie to, aby wezwanie jasno i precyzyjnie określało rodzaj braków pisma procesowego, sposób ich uzupełnienia, zakreślało siedmiodniowy termin na ich uzupełnienie oraz rygor jego niezachowania. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 czerwca 1999 r., II RN 6/99 (OSNAPiUS 2000, nr 9, poz. 343) wezwanie do uzupełnienia braków powinno być jednoznaczne i zrozumiałe dla strony. Niespełnienie tych wymogów pozbawia wezwanie sankcji. Jednocześnie stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono określone w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2008 r., I FSK 536/08). Na gruncie rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że referendarz sądowy w zarządzeniu z 10 lutego 2021 r. w sposób jasny i nie budzący wątpliwości określił formę, termin i rygor usunięcia dostrzeżonych braków skargi, wskazując, że należy to uczynić w ciągu 7 dni od dnia doręczenia wezwania, poprzez własnoręczne podpisanie skargi lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi, a nieuczynienie tego w powyższym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Nie istniała, więc wątpliwość, co do prawidłowości, ani skuteczności wezwania. Nadto z uwagi na stan pandemii COVID-19 trudno byłoby zapewnić skarżącej możliwość usunięcia braków skargi poprzez osobiste stawiennictwo w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w celu bezpośredniego podpisania przesłanej uprzednio do tego Sądu skargi. Trudno, bowiem założyć, że skarżąca nie dysponuje innym, niż złożony wcześniej do Sądu, egzemplarzem skargi lub też, że nie ma możliwości odtworzenia jej treści, w szczególności, iż skarga została sporządzona techniką komputerową, a nie odręcznie. Skoro, zatem skarga dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu, skarżąca została wezwana do usunięcia tej wady w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało jej prawidłowo doręczone, w sytuacji nieuzupełnienia braku skargi Sąd I instancji obowiązany był dyspozycją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. do jej odrzucenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.