II FZ 546/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 grudnia 2006 r. sygn. akt I SO/Kr 11/06 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Rz 439/05 w sprawie ze skargi W. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2006 r., sygn. akt I SO/Kr 11/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek W. T. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od rozpoznania jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W motywach orzeczenia Sąd zauważył, że został wyznaczony do rozpoznania wniosku skarżącego na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt II FW 7/06. Z kolei wniosek skarżącego został zawarty w sprzeciwie od zarządzenia referendarza Sądu wojewódzkiego w Rzeszowie, z dnia 4 maja 2006 r. (sygn. akt I SA/Rz 439/05), pozostawiającego bez rozpoznania wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Oddalając przedmiotowy wniosek Sąd zauważył, że art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., podaje w jakich sprawach sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy. Niezależnie od tych przyczyn sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli pomiędzy nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Z wyjaśnień wszystkich sędziów Sądu wojewódzkiego w Rzeszowie, złożonych do akt sprawy stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., wynika iż pomiędzy nimi a którąkolwiek ze stron nie zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości, co do ich bezstronności. W tej sytuacji ogólnikowe twierdzenie skarżącego, stanowiące uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziów, "iż ma poważne zastrzeżenia do pracy kierownictwa sądu", i że tzw. sprawy M. rozpoznawane są "w sposób służący skorumpowanej koterii" nie mogło zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Wobec powyższego Sąd I instancji oddalił wniosek, powołując się na art. 22 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe orzeczenie skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie w/w postanowienia. W motywach środka odwoławczego strona podniosła, iż w aktach sprawy znajduje się wiele pisemnych dowodów, potwierdzających zasadność przedmiotowego wniosku. Zarzuty strony dotyczą naruszeń prawa, które służą popełnianiu przestępstw związanych z korupcją. Z zaskarżonego postanowienia wynika zdaniem żalącego się, iż Sąd nie zapoznał się z aktami sprawy, rozpatrzył wniosek "zaocznie", nie dając stronie szansy na dodatkowe wyjaśnienia. Ponadto Sąd oparł się jedynie na oświadczeniach sędziów Sądu wojewódzkiego w Rzeszowie, co jest niedopuszczalne, gdyż są oni stroną w sporze. W ocenie strony jej racje zostały udokumentowane tak rzetelnie, że stronniczość ostatnio wymienionego Sądu jest oczywista dla każdego, kto czyta akta sprawy. Dodatkowo skarżący podkreślił, że zaskarżony przez niego do Sądu wojewódzkiego w Rzeszowie akt prawny jest sprzeczny z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek - określonych w art. 18 p.p.s.a. - powodujących wyłączenie sędziów Sądu wojewódzkiego w Rzeszowie z mocy samej ustawy. Podstawę wniosku skarżącego stanowił art. 19 w/w ustawy, zgodnie z którym niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. We wniosku znajdującym oparcie w wyżej przytoczonym przepisie skarżący ograniczył się do ogólnikowych twierdzeń o "zastrzeżeniach do pracy kierownictwa sądu" i "rozpatrywania jego spraw w sposób służący skorumpowanej koterii". Z kolei w zażaleniu strona rozwinęła motywy wniosku w ten sposób, że równie ogólnikowo powołała się na obszerną dokumentację (znajdującą się jej zdaniem w aktach sprawy), mającą obrazować zasadność jej żądania. Zarazem zarzuciła Sądowi wojewódzkiemu, rozpoznającemu wniosek o wyłączenie sędziów, nieodniesienie się do tychże pisemnych dowodów stronniczości sędziów Sądu rzeszowskiego. Wreszcie wskazała na słuszność swojej skargi (niezgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej). Zdaniem Sądu odwoławczego powyższa argumentacja w żaden sposób nie wykazuje wątpliwości co do bezstronności sędziów Sądu wojewódzkiego w Rzeszowie. Strona ogranicza się bowiem do ogólnikowych, wyżej przytoczonych twierdzeń, nie wspierając ich wywodem wskazującym na konkretne okoliczności, przemawiające za ich prawdziwością. Lakoniczne (nie poparte powołaniem się na stosowne dokumenty) stanowisko skarżącego o wielości pisemnych dowodów, potwierdzających stronniczość sędziów Sądu rzeszowskiego, nie znajduje uzasadnienia w świetle akt sprawy o sygn. I SA/Rz 439/05. Wynika z nich, że pisma procesowe skarżącego odrzucano bądź też pozostawiano bez rozpoznania z uwagi na ich braki formalne, których nie uzupełniła sama strona. Wreszcie zupełnie chybione jest odwoływanie się do argumentów związanych z zasadnością skargi, gdyż nie ona jest przedmiotem rozpoznania w postępowaniu wpadkowym wywołanym wnioskiem, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. Analizując pisma procesowe skarżącego (w szczególności przedmiotowy wniosek i zażalenie) trudno oprzeć się wrażeniu, że strona wyraża przede wszystkim swoje niezadowolenie z niekorzystnego dla niej przebiegu postępowania sądowego, a stronniczości sędziów Sądu wojewódzkiego w Rzeszowie upatruje w wadliwym - jej zdaniem - prowadzeniu jej spraw. Są to zatem zarzuty dotyczące raczej merytorycznej pracy sędziego, aniżeli jego nastawienia do sprawy (obiektywizmu). Przypomnieć natomiast należy, że wniosku o wyłączenie sędziego nie można uzasadniać zarzutami dotyczącymi prowadzenia przez niego sprawy z naruszeniem przepisów postępowania (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r., s. 54). Nie jest to bowiem okoliczność, która może samodzielnie świadczyć o stosunku sędziego do sprawy (może co najwyżej wskazywać na brak rzetelności). Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że Sąd wojewódzki w Krakowie, rozpoznający wniosek strony o wyłączenie sędziów, powołał się na treść art. 19 p.p.s.a. (mimo że nie wskazał wprost na ten przepis) obowiązującą w stanie prawnym sprzed daty rozpoznania wniosku (dnia 27 grudnia 2006 r.). Przesłanką wyłączenia sędziego było w stanie prawnym przyjętym przez skład orzekający Sądu krakowskiego istnienie pomiędzy sędzią, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem stosunku osobistego tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności w danej sprawie. Unormowanie to z dniem 6 grudnia 2006 r. uległo zmianie na mocy art. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 208, poz. 1536). Prawodawca nie przewidział w w/w ustawie żadnych szczególnych regulacji o charakterze intertemporalnym, zatem jako przepis procesowy art. 19 p.p.s.a. powinien być stosowany w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania Sądu. Wspomniane unormowanie od dnia 6 grudnia 2006 r. stanowi zaś ogólnie o istnieniu okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Określa zatem przesłankę wyłączenia sędziego szerzej, aniżeli w stanie prawnym, wedle którego rozpoznano wniosek strony. Jedynie częściowo trafione było w konsekwencji powołanie się przez Sąd I instancji na oświadczenia sędziów Sądu rzeszowskiego, o których mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a., ponieważ wskazano w nich wyłącznie na brak stosunku osobistego tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości, co do ich bezstronności (por. karty nr 64 do 84 akt o sygn. I SA/Rz 439/05). Powyższe nie wyjaśnia w pełni przyczyn oddalenia wniosku w kontekście nowego brzmienia art. 19 p.p.s.a. Jakkolwiek zasadny jest więc zarzut zażalenia, dotyczący braku przeanalizowania przez Sąd I instancji całości akt sprawy i oparcia się tylko na oświadczeniach sędziów Sądu rzeszowskiego, to w świetle powołanych wyżej okoliczności - świadczących o braku dowodów na występowanie uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - wskazane przez skarżącego uchybienie należy uznać za nieistotne dla wyniku przedmiotowego postępowania incydentalnego. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zauważa się przy tym, że w myśl powołanych przepisów Sąd kasacyjny orzeka o oddaleniu zażalenia również wtedy, gdy mimo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.