I SA/Lu 606/22

SENTENCJA Dnia 15 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 września 2022 roku, SKO.41/4086/PO/2022 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych środków postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić D. w L. kwotę 581 zł (pięćset osiemdziesiąt jeden złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. D. (dalej także jako "organ I instancji") orzekł o zwrocie przez M. M. części nienależnie pobranych środków w wysokości 19.360,44 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonych od 31 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty oraz pozostałymi odsetkami w wysokości 572,58 zł. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wydało decyzję z dnia 30 września 2022 r., w której uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Następnie D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 września 2022 r. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Na tle problematyki związanej z legitymacją skargową organu wydającego decyzję w pierwszej instancji w judykaturze sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym stroną postępowania sądowoadministracyjnego nie może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji, bowiem jego rola w postępowaniu skończyła się z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 460/05 – dostępny http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez jednostkę samorządu terytorialnego czy też jej jednostkę organizacyjną stanowiłoby de facto umożliwienie kwestionowania przez taką jednostkę rozstrzygnięć organów odwoławczych od decyzji pierwszoinstancyjnych wydawanych przez taką jednostkę. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy czy porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego. Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest bowiem stanowisko, że jednostka samorządu terytorialnego może zajmować różną pozycję (raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania) w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. W konsekwencji podzielić należy pogląd, w świetle którego powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, bądź sądowoadministracyjnego (vide: uchwała NSA z 9 października 2000 r., OPK 14/00, ONSA 2001, nr 1, poz. 17 oraz postanowienia NSA z: 5 września 2013 r. sygn. akt II OSK 1897/13, 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 1134/17, 24 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1693/13, 30 września 2014 r. sygn. akt II OSK 2588/14, 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 157/09, 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2585/11, 28 maja 2008 r. I OSK 551/08, 22 października 2009 r. I OSK 1406/09, 27 czerwca 2012 r. I OSK 964/11 oraz wyroki NSA z: 14 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 888/12, 16 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1017/04, 18 czerwca 2019 r. II OSK 1125/19, 9 października 2013 r. II OSK 1082/12 i 16 stycznia 2014 r. I OSK 1387/12, 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 1183/19). Sąd podziela zaprezentowane wyżej stanowisko i uważa, że w tej samej sprawie organ nie może występować w dwóch niejako rolach – jako organ prowadzący postępowanie (administrujący) i jako strona. Ról tych co do zasady nie można łączyć. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że dopuszczenie możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego przez organ pierwszej instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może zaś służyć rozstrzyganiu sporów na tle odmiennych poglądów pomiędzy organami różnych szczebli. Wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Innymi słowy, chodzi tu o taki podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia. Brak po stronie wnoszącego skargę D. interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. stanowi "inną przyczynę" niedopuszczalności skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., uzasadniającą jej odrzucenie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od skargi orzeczono w punkcie 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.