III SA/Lu 405/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2021 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") odmówił T. H. (dalej jako "skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z [...] lutego 2021 r., nr [...], o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] lutego 2021 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej: "organ I instancji") nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Decyzja została doręczona skarżącemu 18 lutego 2021 r. W piśmie z 5 marca 2021 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Postanowieniem 30 marca 2021 r. organ II instancji zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz wyznaczył skarżącemu termin 30 dni, od dnia doręczenia pisma, na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Podstawę prawną postanowienia stanowił przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), dalej jako "ustawa COVID-19". W dniu 28 kwietnia 2021 r. do organu odwoławczego wpłynął wniosek skarżącego z 26 kwietnia 2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wraz odwołaniem od tej decyzji. Brak winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania skarżący uzasadnił tym, że w okresie biegu terminu na złożenie odwołania przebywał na kwarantannie i miał możliwość wysłania odwołania dopiero po upływie terminu do jego wniesienia. W dniu [...] kwietnia 2021 r. do organu odwoławczego wpłynęło zaświadczenie z [...] kwietnia 2021 r., z którego wynika, że w okresie od 26 lutego 2021 r. do 14 marca 2021 r. skarżący nie świadczył pracy na rzecz K. O. Sp. z o.o. z powodu kwarantanny (26 – 27 lutego 2021 r.), izolacji (28 lutego – 9 marca 2021 r.), zwolnienia lekarskiego (10 – 14 marca 2021 r.). Postanowieniem z [...] maja 2021 r. organ odwoławczy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] lutego 2021 r. Organ odwoławczy wskazał, że termin do wniesienia odwołania upływał w niniejszej sprawie 4 marca 2021 r., zaś odwołanie skarżący złożył 5 marca 2021 r. Organ odwoławczy uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżący wskazał przebywanie na kwarantannie i możliwość wysłania odwołania dopiero po upływie terminu do jego wniesienia. Organ podniósł, że odwołanie zostało nadane 5 marca 2021 r., a więc w okresie, gdy skarżący był objęty izolacją. Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że odwołanie musiało zostać nadane za pośrednictwem osoby trzeciej, a skarżący nie udowodnił, że w czasie, gdy był objęty izolacją, nie mógł skorzystać z pomocy osoby trzeciej przy nadaniu odwołania w terminie wcześniejszym niż 5 marca 2021 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 8 i art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.),dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy COVID-19, poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania wynikającą z niewłaściwego uznania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, chociaż prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyjaśnień skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów, powinny prowadzić do uznania, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, w okresie upływu terminu do wniesienia odwołania zdiagnozowano u skarżącego chorobę COVID-19, co wykluczyło możliwość osobistego przesłania odwołania, bądź też posłużenia się w tym celu osobą najbliższą, ponieważ zarówno konkubina, jak i dzieci skarżącego przebywały razem z nim na kwarantannie, z uwagi na wspólne zamieszkiwanie. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada innej rodziny w miejscu zamieszkania (rodzice przebywają za granicą), którzy to jej członkowie byliby w stanie wyręczyć skarżącego w wysłaniu odwołania. Skarżący poprosił o to kolegę R. P., jednakże ten nie przebywał w miejscu zamieszkania i mógł to uczynić dopiero po powrocie, tj. 5 marca 2021 r., a więc po upływie terminu do wniesienia odwołania, co też uczynił. Skarżący podkreślił, że jeszcze w terminie do wniesienia odwołania sporządził je oraz przygotował dokumentację celem odbycia kwarantanny, ponieważ obawiał się o zdrowie kolegi, którego poprosił o przysługę. Skarżący z uwagi na konieczność przebywania w izolacji, brak jakiejkolwiek osoby, która pomogłaby w wysłaniu przesyłki z odwołaniem w okresie wcześniejszym, nie miał możliwości dochowania terminu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Instytucja przywrócenia terminu uregulowana jest w przepisach art. 58 – 60 k.p.a. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (§ 2). Zgodnie z art. 60 k.p.a. na żądanie strony organ może wstrzymać wykonanie decyzji lub postanowienia wykonanie decyzji lub postanowienia przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia. W świetle przytoczonych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2017 r. (II GSK 2857/17), przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dochowanie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy strona nie była w stanie przeszkody usunąć przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Strona wnosząca o przywrócenie terminu zobowiązana jest uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Podkreślić należy, że przepisy kodeksu nie nakładają na stronę obowiązku udowodnienia, a jedynie obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Nie jest zatem wymagane przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach, wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie. Strona obowiązana jest zatem wskazać takie okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie terminu i pozwoliłyby organowi na uznanie twierdzeń strony co do braku jej winy za wiarygodne i uprawdopodabniające określone fakty. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta powinna mieć charakter obiektywny, a ponadto powinna trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub wystąpić co najmniej w ostatnim dniu tego terminu. Jak wynika z akt sprawy, skarżący jako okoliczność uniemożliwiającą mu złożenie odwołania w terminie wskazał fakt zachorowania na Covid-19 i nadesłał zaświadczenie podpisane przez kierownika działu kadr i płac spółki zatrudniającej skarżącego, stwierdzające (k. 65 akt adm.), że skarżący nie świadczył pracy w okresie od 26 lutego do 14 marca 2021 r., ponieważ w tym okresie objęty był kwarantanną (od 26 do 27 lutego 2021 r.), następnie izolacją (od 28 lutego do 9 marca 2021 r.), a po zakończeniu izolacji korzystał ze zwolnienia lekarskiego (od 10 do 14 marca 2021 r.). Zaświadczenie to zostało zweryfikowane przez organ. Pismem z [...] maja 2021 r. pracodawca skarżącego potwierdził, na żądanie organu, zarówno uprawnienie osoby podpisującej przedstawione przez skarżącego zaświadczenie do wystawienia takiego zaświadczenia, jak i prawidłowość zaświadczenia (k. 71). Organ nie zakwestionował faktu zachorowania skarżącego na Covid-19. Jest zatem poza sporem, że w okresie biegu terminu do złożenia odwołania (a także 5 dni po upływie terminu) skarżący cierpiał na chorobę zakaźną, wywołaną wirusem, którego rozprzestrzenianie się spowodowało ogłoszenie stanu epidemii (wirus SARS-COV-2), a w konsekwencji wprowadzenie zaostrzonego rygoru sanitarnego. Rygor ten polegał m. in. na obowiązku poddania się kwarantannie od dnia wystawienia skierowania do wykonania testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2 (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii – Dz. U. z 2020 r., poz. 2316, obowiązujące w dacie objęcia skarżącego kwarantanną), a następnie izolacji od dnia uzyskania pozytywnego wyniku testu (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii - Dz.U. z 2021 r. poz.447, obowiązujące od 27 lutego 2021 r.). Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący w okresie kwarantanny, a następnie izolacji nie miał możliwości opuszczenia miejsca zamieszkania, Organ nie kwestionuje obowiązku poddania się przez skarżącego kwarantannie, a następnie izolacji, ani czasu trwania izolacji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika jednak, że fakt nadania odwołania w dniu 5 marca 2021 r., a więc jeszcze przed zakończeniem izolacji świadczy w ocenie organu o możliwości nadania odwołania w terminie, czyli 4 marca 2021 r. Organ stwierdził bowiem, że "strona nie udowodniła skutecznie, że będąc objęta izolacją nie mogła skorzystać z pomocy osoby trzeciej przy nadaniu odwołania w terminie wcześniejszym, tj. przed 5 marca 2021 r." Organ nie przeprowadził jednak na tę okoliczność jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego i nie poczynił żadnych ustaleń co do rzeczywistych możliwości skorzystania w okresie izolacji z powodu Covid-19 z pomocy osoby trzeciej. Należy podkreślić, że Covid-19 jest chorobą wysoce zakaźną, wywołującą obawy w społeczeństwie, nie można zatem wymagać, by ktokolwiek narażał swoje zdrowie, a być może także życie w celu pomocy w nadania drogą pocztową pisma do organu. Wiąże się to bowiem z koniecznością przemieszczania się oraz kontaktem z przedmiotem, który pochodzi od osoby zakażonej. Należy również zauważyć, że zgodnie z § 4 ust. 6 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r., obowiązującego w dacie rozpoczęcia izolacji skarżącego, osoba prowadząca wspólne gospodarstwo domowe z osobą, u której stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2 lub z nią zamieszkująca, od dnia uzyskania przez osobę, u której stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2, pozytywnego wyniku testu diagnostycznego w kierunku SARS-CoV-2, obowiązana była poddać się kwarantannie trwającej do upływu 7 dni od dnia zakończenia izolacji osoby, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe lub zamieszkuje. Obowiązek ten nie miał zastosowania do osób zaszczepionych przeciwko COVID-19 oraz osób, które były poddane izolacji w warunkach domowych, izolacji albo hospitalizacji z powodu zakażenia wirusem SARS-CoV-2, nie później niż 6 miesięcy od dnia uzyskania przez osobę, u której stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2, pozytywnego wyniku testu w kierunku SARS-CoV-2. Z akt sprawy nie wynika, by organ przeprowadził jakiekolwiek postępowanie dowodowe, mające na celu wyjaśnienie, czy skarżący mieszka z innymi osobami i czy były one obowiązane poddać się kwarantannie czy też miały możliwość przemieszczania się. Nie było zatem podstaw do twierdzenia, że skarżący mógł skorzystać z pomocy osób trzecich, w szczególności osób wspólnie zamieszkałych. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania jest podstawą do przywrócenia terminu. W ocenie sądu, we wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał okoliczności dostatecznie uprawdopodobniające niezachowanie terminu bez swojej winy. Organ nie poddał jednak tego wniosku wszechstronnej analizie i nie dokonał prawidłowej oceny wskazanych przez skarżącego okoliczności, z uwzględnieniem stanu epidemii i związanych z nim istotnych ograniczeń zarówno co do możliwości przemieszczania się przez osobę zakażoną, jak w zakresie kontaktów międzyludzkich. Zaskarżone postanowienie wydane zostało zatem z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i na nowo rozpatrzy wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.