II OPP 8/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi małoletniego D. K. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 743/21 w sprawie ze skargi D. K reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Skarga małoletniego D. K. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 26 marca 2021 r. Zarządzeniem wydanym w tym samym dniu Przewodnicząca Wydziału przekazała skargę do organu na podstawie art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." w celu udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania akt sprawy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został zarejestrowany pod sygn. akt IV SPP/Wa 101/21, a przedstawiciela skarżącego wezwano do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Odpowiedź Ministra na skargę wraz z aktami sprawy wpłynęła do Sądu 24 maja 2021 r. Na mocy wydanego w tym samym dniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, sprawę zarejestrowano pod sygn. akt IV SA/Wa 743/21, a przedstawiciela skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych skargi. Zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2021 r. referendarz sądowy - w związku z ubieganiem się o zwolnienie od kosztów sądowych - wezwał przedstawiciela skarżącego do udokumentowania rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatnicznych. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do Sądu w dniu 25 czerwca 2021 r. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 15 lipca 2021 r. sędzia sprawozdawca wydała zarządzenie, żeby akta sprawy przedstawić po uprawomocnieniu się tego postanowienia. Postanowienie uprawomocniło się z dniem 29 lipca 2021 r. Zarządzeniem z 19 sierpnia 2021 r. Przewodnicząca Wydziału IV wezwała przedstawiciela skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W dniu 30 sierpnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga małoletniego D. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przed tym Sądem. Wniesiono o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie oraz zasądzenie sumy pieniężnej w wysokości 5 000 zł. Podniesiono, że skarga została złożona 26 marca 2021 r., a do dnia złożenia skargi na przewlekłość Sąd nie podjął żadnych kroków w celu zakończenia sprawy. Wraz ze skargą złożono kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarga została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z aktami sprawy w dniu 6 września 2021 r. 13 września 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej wydała zarządzenie o zwrocie akt Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu celem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi na przewlekłość postępowania. Postanowieniem z dnia 27 września 2021 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Zarządzeniem z tej samej daty Przewodnicząca Wydziału zwróciła się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z prośbą o wyznaczenie adwokata. W dniu 11 października 2021 r. do Sądu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie informujące o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącego. Akta sprawy zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 5 listopada 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) dalej zwanej "ustawą" o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08, z dnia 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08, z dnia 24 lipca 2008 r., II OPP 20/08). Postępowanie w niniejszej sprawie toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie od dnia wpływu skargi do Sądu (26 marca 2021 r.) do dnia wpływu skargi na przewlekłość postępowania (30 sierpnia 2021 r.) trwało pięć miesięcy. Postępowanie przedłużyło się z uwagi na to, że skarga została wniesiona bezpośrednio do sądu, a nie za pośrednictwem organu. Sąd zobowiązany był zatem do przekazania skargi do organu w celu udzielenia odpowiedzi na skargę oraz skompletowania i nadesłania akt sprawy. Niezbędne było również wystosowanie do przedstawiciela skarżącego wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi (nr PESEL). Ponadto konieczne było rozpoznanie złożonego wraz ze skargą wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. W zakresie postępowania w sprawie prawa pomocy Sąd był zobligowany do wezwania przedstawiciela skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku (nadesłania wniosku sporządzonego na urzędowym formularzu), a następnie wezwania go do nadesłania dodatkowych informacji w zakresie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatnicznych. Po uprawomocnieniu się postanowienia w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy, konieczne było wezwanie przedstawiciela skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto podkreślić należy, że Zarządzeniami Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2020 r. nr 12 oraz z dnia 26 maja 2021 r. nr 12 wydanymi w związku z obowiązującym na terenie Polski stanem epidemii, ograniczono pracę w tym Sądzie, w tym ograniczono obsady kadrowe wydziałów orzeczniczych. Z uwagi na powyższe, wydłużeniu uległy terminy podejmowanych przez ten Sąd czynności w sprawach. Stąd też wydłużony termin badania złożonej w sprawie skargi kasacyjnej nie może zostać oceniony negatywnie. Biorąc pod rozwagę wszystkie opisane wyżej okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wszystkie podjęte w toku postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich w rozsądnych terminach, czym nie naruszono zasady sprawności postępowania. Skarga D. K. nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki.