III SAB/Gd 87/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi K.G. na bezczynność Komisji Stypendialnej Politechniki (...) w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego 1. zobowiązuje Komisję Stypendialną Politechniki (...) do wydania w terminie 30 dni od daty zwrotu akt administracyjnych aktu administracyjnego lub dokonania czynności w celu załatwienia wniosku skarżącego K.G. z dnia 17 października 2019r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Komisji Stypendialnej Politechniki (...) na rzecz skarżącego K.G. sumę pieniężną w wysokości 300 (trzysta) złotych. UZASADNIENIE III SAB/Gd 87/21 UZASADNIENIE K.G., jako student Politechniki (...), wnioskiem datowanym dnia 17 października 2019r. zwrócił się o "przyznanie mu stypendium socjalnego, gdyż znajduje się w złej sytuacji materialnej". Wniosek wpłynął w dniu 18 października 2019r. do Komisji Stypendialnej (...). W aktach administracyjnych znajduje się "wezwanie" Komisji Stypendialnej kierowane do skarżącego o nadesłanie szeregu dokumentów (zaświadczeń) dotyczących jego sytuacji materialnej w ciągu 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Brak w aktach dowodu doręczenia tego wezwania wnioskodawcy. Pismem z dnia 29 września 2020r. (data wpływu do Komisji Stypendialnej 14 października 2020r.) K.G. ponaglił w trybie art. 37 k.p.a. Komisję Stypendialną "w sprawie wniosku złożonego 18 października 2019r. o stypendium socjalne". Termin minął 18 listopada 2019r. W ponagleniu zwrócił się o wydanie decyzji i zarządzenie wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K.G. zarzucił Komisji Stypendialnej Politechniki (...) bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stypendium socjalne z dnia 18 października 2019r. Wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania skargi. Wniósł także o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 25 837,35 zł. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że sprawa powinna zostać załatwiona przez organ do dnia 18 listopada 2019r. Skarżący oczekuje zatem na rozstrzygniecie 630 dni. W tym czasie mógłby przeznaczyć przyznane środki na poprawę swej trudnej sytuacji materialnej. W związku z tym została naruszona godność skarżącego. W odpowiedzi na skargę Komisja Stypendialna Politechniki (...) wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 478) świadczenie w postaci stypendium socjalnego przysługuje nie dłużej niż 6 lat. Od momentu uzyskania przez skarżącego statusu studenta do daty złożenia wniosku o stypendium socjalne minęło 9 lat, a co za tym idzie stypendium nie mogło być przyznane. Natomiast żądanie przyznania sumy pieniężnej jest nieuzasadnione w sytuacji, w której brak było ustawowych przesłanek przyznania świadczenia. W tej sytuacji trudno bowiem mówić o negatywnych przeżyciach dla strony lub naruszeniu jego godności. Pismem z dnia 27 września 2021r. pełnomocnik Politechniki (...) oświadczył, że w sprawie nie została dotychczas wydana decyzja administracyjna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepis sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 478 ze zm.) powoływanej dalej jako ustawa student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Art. 86 ust. 2 ustawy stanowi, że przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Skoro skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia w postaci stypendium socjalnego, to wnioskowi jego powinien zostać nadany bieg zgodny z przepisami k.p.a. zmierzający do wydania decyzji administracyjnej. Jeżeli podanie nie spełnia wymagań ustalonych w przepisach prawa, zgodnie z art. 64 §2 k.p.a. należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jak wskazano jednak na wstępie niniejszego uzasadnienia brak jest w aktach administracyjnych potwierdzenia skutecznego wezwania skarżącego do złożenia zaświadczeń dotyczących jego sytuacji materialnej. Stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę zawiera merytoryczne argumenty, wskazujące na to dlaczego, zdaniem organu, skarżącemu żądanego świadczenia nie można przyznać. Odpowiedź na skargę nie może jednak w żadnym wypadku zastąpić decyzji administracyjnej podlegającej kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Skoro zatem organ od daty wpłynięcia wniosku nie podjął żadnych skutecznych prawnie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku skarżącego to uznać należało, że dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący. Tak rażącej bezczynności nie może usprawiedliwiać także epidemia wirusa COVID 19. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Nadto suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma ta, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 417¹ § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy Sąd uznał za właściwe przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 300 zł. Na określenie wysokości sumy pieniężnej ma wpływ przede wszystkim rażące zaniedbanie obowiązku załatwienia sprawy we właściwej formie przez organ stypendialny, lecz z drugiej strony także bierność skarżącego w postępowaniu, która pozwala poddać w wątpliwość okoliczności powoływane przez skarżącego dla uzasadnienia jego żądania (szkody materialne i niematerialne). Przyznana skarżącemu kwota w ocenie Sądu będzie w wystarczający sposób spełniała zarówno swą rolę prewencyjną, jak i kompensacyjną. Należy wskazać, że wyrażone w odpowiedzi na skargę przeświadczenie organu stypendialnego o bezzasadności wniosku skarżącego nie ma wpływu na ocenę konieczności decyzyjnego rozstrzygnięcia sprawy i poniesienie przez organ materialnych konsekwencji swej bezczynności. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a oraz §2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.