II FZ 896/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. w przedmiocie przywrócenia terminu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1238/15 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 24 października 2016 r., III SA/Wa 1238/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 20 marca 2015 r., [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanowił odrzucić wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 87 § 1 w zw. z art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), odrzucił wniosek skarżącego. W swoim uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu powinien był być złożony wraz ze skargą kasacyjną przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego. Dodatkowo zaznaczył, że od adwokata, jako pełnomocnika profesjonalnego, wymaga się lepszej znajomości prawa, a tym samym dbałości o prowadzone sprawy i podejmowania wszelkich zgodnych z prawem czynności, w celu jak najlepszego wywiązywania się z powierzonych obowiązków. W niniejszej sprawie pełnomocnik w dniu 20 maja 2016 r. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 października 2015 r., III SA/Wa 1238/15, to w ocenie sądu pierwszej instancji należy przyjąć, że w tym właśnie dniu ustała przyczyna uchybienia terminowi do jej wniesienia. W konsekwencji więc pełnomocnik najpóźniej do 27 maja 2016 r. winien był wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, czego nie uczynił. 2. Od postanowienia pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 88 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, doprowadzając wskutek tego do uznania, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustała w dniu 20 maja 2016 r. w sytuacji gdy przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustawała najpóźniej w dniu 15 czerwca 2016 r., a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. upływał niezależnie od innych okoliczności najpóźniej w dniu 22 czerwca 2016 r. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do sądu pierwszej instancji celem dalszego prowadzenia postępowania, wskutek złożonej skargi kasacyjnej. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przypisanych, z tytułu udzielonej a nie opłaconej ani w całości ani w części pomocy prawnej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawarte w nim zarzuty są chybione, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jak wynika z brzmienia art. 175 § 1 p.p.s.a., dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. Jego realizacja może nastąpić bądź poprzez ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru, bądź w wyniku uzyskania prawa pomocy i wyznaczenia go przez właściwą korporację. Te czynności nie mają jednak wpływu na kwestię terminu do wniesienia środka odwoławczego, nawet wówczas, gdy zostały dokonane po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, gdyż brak ku temu podstawy prawnej. W każdej sytuacji, nawet w takiej jaka ma miejsce w tej sprawie, bieg 30-dniowego terminu wynikającego z art. 177 § 1 p.p.s.a. do złożenia skargi kasacyjnej rozpoczyna się od doręczenia zaskarżonego orzeczenia stronie. Stanowisko to jest oczywiste i utrwalone w judykaturze. W konsekwencji czego praktyka uznaje, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. winien on złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zaś dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu dla dokonania tej czynności jest dzień, w jakim pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż do 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 czerwca 2006 r., I FZ 198/06, z 15 marca 2007 r., II FZ 47/07, z 11 października 2011 r., II FZ 570/11, z 8 maja 2014 r., I OSK 358/14, z 9 października 2014 r., I OSK 851/14 i I OSK 852/14). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także wynikiem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zajętego w wyroku z 25 lipca 2013 r., SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86). W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro odpis zaskarżonego postanowienia został doręczony skarżącemu 6 listopada 2015 r. (akta sprawy k. 37), to od tej daty biegł termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Jeżeli więc wniesiono ją w dniu 20 maja 2016 r., to uczyniono to po jego upływie, nie domagając się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej. Tymczasem jest to jedyna możliwość usunięcia skutku uchybienia terminu, do którego niewątpliwie doszło. Zatem obowiązkiem wyznaczonego pełnomocnika było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji, co jest jedynym sposobem zmierzającym do jej rozpoznania. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej dowiedział się o fakcie jego wyznaczenia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie 16 maja 2016 r. Przeto od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który to wniosek wraz ze skargą kasacyjną winien zostać złożony do sądu w ciągu 7 dni i nie później niż w dniu upływu 30 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Jednakże pełnomocnik skarżącej nie załączył do wniesionej skargi kasacyjnej wniosku o przywrócenie terminu. Termin na wniesienie skargi kasacyjnej nigdy, a więc nawet w tej sytuacji, nie jest przywracany automatycznie z urzędu przez sąd. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.