I GSK 908/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. oraz wniosku o zawieszenie postępowania od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 623/10 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych postanawia: 1. oddalić wniosek o zawieszenie postępowania; 2. oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 18 maja 2010 r. o sygn. akt V SA/Wa 623/10 odrzucił skargę "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 23 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi oraz przez złożenie odpisu pełnego z krajowego rejestru sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii potwierdzającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w dacie podpisania pełnomocnictwa. Sąd wyznaczył pełnomocnikowi Spółki siedmiodniowy termin na przedstawienie wymienionych dokumentów pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., z dniem 15 kwietnia 2010 r. (dzień upływu terminu awizo). Sąd I instancji zaznaczył, że do dnia 18 maja 2010 r. wspomniane braki formalne nie zostały uzupełnione, co stanowiło przesłankę do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Od powyższego postanowienia Sądu I instancji "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. wniosła skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik postępowania: - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 39 k.p.a. i art. 44 § 2, § 3, § 4 k.p.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego z dnia 13 października 2003 r. poprzez błędne przyjęcie za dokonane doręczenia pełnomocnikowi skarżącej przez Sąd zarządzenia z dnia 23 marca 2010 r. i pozostawienie go z takim skutkiem w aktach sprawy: - pomimo braku podstaw formalnych do takiego rozstrzygnięcia wobec braku należytego dowodu pokwitowania doręczenia pisma wobec niezastosowania przez Sąd w przedmiotowej sprawie, ugruntowanej już w praktyce doręczenia pism – procedury wezwania strony do potwierdzenia odbioru pisma faksem z uwagi na "niewracające potwierdzenia odbioru" tudzież z uwagi na przetrzymywanie przez Urząd Pocztowy "zwrotnych potwierdzeń odbioru" oraz pomimo pełnej świadomości i wiedzy Sądu o trudnościach związanych z terminowością i prawidłowością dokonywania doręczeń przez pocztę, - poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyjaśnienia sprawy, a także nieuwzględnienie faktu niewykonania usługi pocztowej, polegającego na niedoręczeniu przesyłki rejestrowanej lub też zawiadomienia o próbie jej doręczenia w terminie 14 dni od daty jej nadania, zwłaszcza przy uwzględnieniu liczby spraw, których analogiczna sytuacja dotyczyła. Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Pismem z dnia 6 września 2010 r. Spółka wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania z powodu toczącego się postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym - Sądem Gospodarczym Wydziałem XVI Gospodarczym w W. z powództwa Skarżącej przeciwko Centrali Poczty Polskiej S.A. w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności prawnej z tytułu niewykonania umowy doręczenia przesyłek i obowiązku pozwanej naprawienia powstałej w ten sposób szkody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Przede wszystkim za bezzasadne należy uznać odwoływanie się do uregulowań zawartych w art. 7 k.p.a. w zw. z art. 39, art. 44 § 2, § 3 i § 4 k.p.a., gdyż przepisy te nie mają zastosowania przed sądem administracyjnym, lecz przed organami administracji publicznej. Tryb doręczeń pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym został uregulowany w art. 65 – 81 p.p.s.a. Podkreślić należy, że funkcją doręczenia zastępczego, uregulowanego w art. 73 p.p.s.a. jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). W razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma, stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, iż uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma stronie. Strona może w szczególności wykazywać, że nie zostało doręczone jej pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych) ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Przepis art. 73 p.p.s.a. reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. W rozpoznawanej sprawie wezwanie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 23 marca 2010 r. zostało nadane jako przesyłka polecona pod numerem [...] na adres pełnomocnika – adwokata wskazany w skardze. Pismo było awizowane dwukrotnie, o czym umieszczono odpowiednią adnotację na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w której znajdowała się przesyłka (k. 18 akt sądowych). Z adnotacji urzędowych wynika bezspornie, że pismo Sądu nie mogło zostać doręczone pełnomocnikowi osobiście, gdyż lokal był zamknięty i w związku z tym faktem pozostawiono informację w skrzynce oddawczej o możliwości odbioru przesyłki poleconej w placówce pocztowej W. [...]. Nieodebranie korespondencji w terminie, skutkowało wydaniem na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. zarządzenia przez Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. o pozostawieniu pisma – wezwania do usunięcia braków formalnych skargi – ze skutkiem doręczenia w aktach sprawy w dniu, w którym nastąpił upływ 14-dniowego terminu, w jakim pismo pozostawało w urzędzie pocztowym, tj. 15 kwietnia 2010 r. Pierwsze awizowanie nastąpiło w dniu 1 kwietnia 2010 r., kolejne zaś miało miejsce w dniu 9 kwietnia 2010 r. A zatem termin do odbioru przesyłki upływał w dniu 15 kwietnia 2010 r. Sąd I instancji dysponując informacjami urzędu pocztowego zamieszczonymi na odwrocie potwierdzenia odbioru i na kopercie przesyłki nie mógł, jak sugeruje strona, przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w tym zakresie ani wymagać potwierdzenia odbioru przesyłki w formie faksu od adresata. Jak wynika z akt sprawy adnotacje na dokumencie potwierdzenia odbioru zostały dokonane przez doręczyciela urzędu pocztowego należycie. W szczególności, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości zaznaczono (zgodnie z instrukcją na druku tzw. "zwrotki"), że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszczono w skrzynce oddawczej. W tej sytuacji nie było wątpliwości co do prawidłowości zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki przez adresata. W związku z tym nieuzasadniony jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie skargi kasacyjnej w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi Spółki zostało wydane w trybie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z powodu uchybienia 7-dniowego terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi, do których Spółka została wezwana pismem z dnia 23 marca 2010 r. Z kolei inne fakty, na które powołuje się strona w skardze kasacyjnej oraz we wniosku o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wskazujące na uchybienia urzędu pocztowego w dostarczeniu sądowej korespondencji a będące przedmiotem odrębnego postępowania cywilnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia Sądu w rozpoznawanej sprawie. Naczelny Sąd Administracji uznał bowiem, że ustalenia Sądu I instancji dotyczące doręczenia zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki – pisma Sądu z dnia 23 marca 2010 r. były prawidłowe i wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i wobec tego postanowił oddalić wniosek o zawieszenie postępowania jako bezzasadny. W związku z tym należy jedynie wskazać, że domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Fikcja doręczenia wynikająca z art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie takie oparte jest na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Domniemanie to może być przez stronę obalone, poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w którym może dowodzić, że zawiadomienia nie otrzymał i o nim nie wiedział, wobec czego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło bez jego winy. Obalenie, wspomnianego domniemania nie prowadzi do wniosku, że doręczenie nie zostało dokonane, a jedynie do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie terminów. (por. postanowienie SN z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. III CRN 71/94, zbiór Lex nr 333127) W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji postanowienia.