I FZ 84/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 884/20 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 30 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od kwietnia 2014 r. do maja 2015 r. oraz obowiązku zapłaty podatku VAT za miesiąc kwiecień 2014 r. oraz miesiące od czerwca do grudnia 2014 r. na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 884/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA w Białymstoku") odmówił R. S. (dalej: "Skarżący", "Strona") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 30 września 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od kwietnia 2014 r. do maja 2015 r. oraz obowiązku zapłaty podatku VAT za miesiąc kwiecień 2014 r. oraz miesiące od czerwca do grudnia 2014 r. na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W dniu 10 grudnia 2020 r. wpłynął do WSA w Białymstoku wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Strona na poparcie swojego wniosku wskazała, że przymusowa egzekucja może spowodować trudne do odwrócenia skutki w sytuacji życiowej podatnika. Trudną sytuację majątkową pogłębia panująca obecnie pandemia koronawirusa. Zaznaczono, że Strona osiąga niskie dochody, które przeznaczone są w dużej mierze na jej utrzymanie oraz rodziny i nie posiada zdolności kredytowej. Skarżący złożył następnie pismo z dnia 22 lutego 2021 r. zatytułowane "Uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji", w którym przywołał określone orzeczenia sądowe dotyczące problematyki wstrzymania wykonania decyzji. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2021 r. WSA w Białymstoku odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. WSA w Białymstoku podkreślił, że Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu I instancji Skarżący również nie wykazał jak pandemia koronawirusa miałaby wpłynąć na jego sytuację materialną. Na powyższe postanowienie, w dniu 23 marca 2021 r., Skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej – "p.p.s.a."), poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji, mimo że w przypadku wykonania tej decyzji Skarżącemu grożą trudne do odwrócenia skutki i znaczne szkody, których następstwa przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bowiem Skarżący utraci płynność finansową oraz poprzez uznanie, że Skarżący nie udowodnił, w przypadku gdy wystarczającym jest uprawdopodobnienie, istnienia okoliczności wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie trzeba przypomnieć, że stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkowo, sąd może na wniosek skarżącego, zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że szkoda, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., to taka, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (przykładowo postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, z dnia 31 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FZ 189/18). Ponadto trzeba zaznaczyć, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania we wniosku takich okoliczności, które przemawiałyby za koniecznością zastosowania ochrony tymczasowej, a które powinny być odpowiednio udokumentowane (przykładowo postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Godzi się także odnotować, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1562/11). Należy zatem uznać, że skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów, poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1778/14). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni ocenę Sądu I instancji, że wniosek Strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uprawdopodobnił aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co więcej, sam fakt przyznania Skarżącemu prawa pomocy nie jest okolicznością jednoznacznie przemawiającą za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Przesłanki przyznania prawa pomocy (art. 246 p.p.s.a.) są odmienne, aniżeli przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Jak to powyżej zasygnalizowano, w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie może zostać zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Konieczność uprawdopodobnienia takich właśnie przesłanek wniosku obciąża wnioskodawcą. Zaznaczyć przy tym trzeba, ze trudna sytuacja materialna Strony może przekładać się na trudności w spłacie należności wynikających z kwestionowanej decyzji oraz pogorszenie sytuacji bytowej skarżącej i jej rodziny, jednak art. 61 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje takich przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący musiałby wykazać, że narażony jest na szkodę znacznych rozmiarów albo że skutki wykonania decyzji (dobrowolnego bądź przymusowego ‒ w drodze egzekucji) będą nieodwracalne. Tymczasem we wniosku Strona zaznaczyła, że osiągane, niskie dochody, przeznacza na utrzymanie swoje i rodziny i że zapłata znacznego zobowiązania utrudni zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych. Skarżący zaznaczył, że nie ma możliwości pozyskania dodatkowych źródeł przychodów. Z załączonego do wniosku oświadczenia wynika, że skarżący posiada 1,5 ha gospodarstwo rolne, oraz udział ½ we własności domu, jak również 1% udziałów w spółce L. Przy tym zaznaczono, że gospodarstwo rolne i udział w nieruchomości zabudowanej "są zajęte przez US". Przy tym Strona zaniechała przedstawienia konkretów, dotyczących zwłaszcza wyceny posiadanego majątku, z którą można by zestawiać dokonane zabezpieczenia, jak również określone zobowiązania podatkowe, co nie pozwala wyprowadzić z przedstawionych informacji miarodajnych wniosków odnośnie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe było wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko WSA, że treść wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie wykazywała, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić Stronie znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Ponadto wprowadzenie na obszarze kraju ograniczeń w życiu społecznym i gospodarczym, wywołanych stanem zagrożenia epidemicznego, a następnie stanem epidemii, nie mogą same w sobie stanowić o zmaterializowaniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Uwarunkowania te mogą być jedynie brane pod uwagę w konkretnych okolicznościach faktycznych, na tle zindywidualizowanej i wyświetlonej w pełni sytuacji majątkowej, czego w niniejszym przypadku wnioskodawca nie zrealizował. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.