II FZ 960/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "F." S.A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 października 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 786/12 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi "F." S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 rok postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 3 września 2012 r. (sygn. akt I SA/Gl 786/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę "F." S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 26 kwietnia 2012 r. (nr [...]) wobec ustalenia, że skarżąca spółka, prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu, nie uiścił tej opłaty. W reakcji na to postanowienie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W jego uzasadnieniu podniesiono, że pełnomocnikowi skarżącej nie doręczono wezwania do uiszczenia wpisu, a przesyłka, która miała owo wezwanie zawierać zawierała jedynie odpis odpowiedzi na skargę. W ocenie autora skargi kasacyjnej zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w rubryce określającej rodzaj przesyłki nie wskazywało, by potwierdzenie to dotyczyło również doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Faktyczną zawartość przesyłki opisano w książce korespondencji prowadzonej przez kancelarię pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wniosku nie uwzględnił i postanowieniem z 1 października 2012 r. odmówił przywrócenia terminu. Uznał bowiem, że nie uprawdopodobniono istnienia przesłanek przywrócenia terminu. Z okoliczności przedstawionych przez pełnomocnika nie wynikało - zdaniem sądu - iż niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu było przez stronę niezawinione, w związku z czym nie zaszły okoliczności, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił przy tym argumentacji wniosku i uznał, zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zostało pełnomocnikowi skarżącej spółki skutecznie doręczone. Odpis postanowienia o odmowie przywrócenia terminu doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki 4 października 2012 r. 2 października 2012 r. skarżąca spółka wywiodła skargę kasacyjną od postanowienia z 3 września 2012 r. o odrzuceniu skargi. Podniosła w niej zarzut naruszenia art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. twierdząc, że wadliwe było odrzucenie skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi w sytuacji, gdy pełnomocnikowi skarżącej nie doręczono wezwania do wniesienia tej opłaty. 11 października natomiast skarżąca spółka wniosła zażalenie na postanowienie z 1 października o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Zarzuciła w nim naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie uprawdopodobniono, iż skarżąca nie udowodniła braku winy w uchybieniu terminowi. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono, że niedochowanie terminu nie było przez stronę zawinione, ponieważ w przesyłce przesłanej jej pełnomocnikowi nie znajdowało się zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał zaskarżone postanowienie już po wniesieniu przez skarżącą spółkę skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Należy zatem uznać, że spółka wniosła jednocześnie dwa środki prawne. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest tymczasem pogląd, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku p przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych , ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. np. postanowienie: Sądu Najwyższego z 15 listopada 1999 r. II CZ 120/02 LEX 110559; Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 maja 2004 r. FZ 61/04). Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero wówczas bowiem czynność taka staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2009 r. I GZ 120/09 LEX582456). Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy samej ustawy (art. 88 p.p.s.a.) i z tej przyczyny za podlegający odrzuceniu. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W terminie otwartym do zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi, u podstaw którego legło ustalenie o nieuiszczeniu w terminie wpisu od skargi, skarżąca spółka wystąpiła zarówno ze skargą kasacyjną przeciwko postanowieniu odrzucającemu skargę (twierdząc, że termin nie został naruszony) oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, opierając jego żądanie o tezę, iż naruszenie terminu nie było przez stronę zawinione. Konkurencyjność i sprzeczność podstaw obydwu tych środków prawnych jest oczywista. Z tej przyczyny wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2011 r. II OZ 1347/10 LEX 743823). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach tymczasem rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu. Nie można jednak w sytuacji procesowej występującej w dacie posiedzenia niejawnego na którym zapadło postanowienie, stawiać sądowi temu zarzutu naruszenia art. 88 p.p.s.a. gdyż wówczas sądowi znany był jedynie wniosek o przywrócenie terminu. Skargę kasacyjną natomiast wniesiono już po wydaniu postanowienia. Jej wniesienie stworzyło jednak procesową przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i z tej przyczyny postanowienie zapadłe w wyniku takiego rozpoznania podlegało uchyleniu a sam wniosek o przywrócenie terminu odrzuceniu (art. 88 i art. 193 w zw. z art. 188 i w zw. z art. 194 § 2 p.p.s.a.). Odrzucenie wniosku nie wyklucza jednak przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Postanowienie o odrzuceniu wniosku dotyka bowiem jedynie prawomocność formalna i nie zamyka ono drogi do ponownego wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Termin do jego złożenia otworzy moment doręczenia pełnomocnikowi skarżącej odpisu postanowienia rozstrzygającego w przedmiocie odrzucenia skargi.